Etyczne aspekty pracy nauczyciela

Celem zajęć jest uwrażliwienie studentów na etyczny wymiar zawodu nauczyciela (nauczyciel jako profesja i jako powołanie i/ lub misja). Studenci poznają bazę aksjologiczną zawodu nauczyciela a także jego ethos. Studenci poznają podstawy deontologii zawodu nauczyciela a także uwrażliwiają się na pozadeontologiczną i pozakodeksową relację etyczną uczeń – nauczyciel.

(1) Wymagania wstępne: Bez prerekwizytów

(2) Treści kształcenia:

1. Wprowadzenie pojęć z zakresu etyki, aksjologii, deontologii i etyki zawodowej. Praca nauczyciela w ujęciu deontologicznym i prakseologicznym. 2 godz./ 1 godz.

2. Nauczyciel jako zawód zaufania społecznego. Zobowiązania etyczne w zawodzie nauczyciela. Spotkanie i dialog z „Innym” jako rama etyczna pracy nauczyciela. 2 godz./1 godz.

3. Komponenty społecznej roli nauczyciela: pedagog, wychowawca, spolegliwy opiekun, doradca, mentor, menedżer, badacz. 2 godz./ 1 godz.

4. Praca nauczyciela w perspektywie etyki cnót (tolerancja, opiekuńczość, sprawiedliwość, odpowiedzialność, szacunek, solidarność, troska) oraz przywar zawodowych (formalizm, mizantropia, obojętność, gnuśność, złośliwość, autorytaryzm). 2,5 godz./ 2 godz.

5. Praca nauczyciela wobec doświadczenia problemów współczesności (nierówności społeczne, kultura hedonistycznego konsumpcjonizmu, Internet i świat mediów społecznościowych, zjawisko „postprawdy”). 2 godz./1 godz.

6. Społeczny obraz nauczyciela. Stereotypy dotyczące pracy nauczyciela. Próba (re)konstrukcji wzoru osobowego nauczyciela. 2 godz./1,5 godz

7. Krytyczna analiza kodeksów etycznych zawodu nauczyciela. Studia przypadków dylematów etycznych w pracy nauczyciela (wziętych z życia oraz na podstawie tekstów kultury). Próba wypracowania „dobrych praktyk” w zawodzie nauczyciela. 2,5 godz./1,5 godz.

(3) Metody dydaktyczne i pomoce naukowe: Wykład problemowy z elementami dyskusji (burza mózgów) uzupełniony prezentacjami multimedialnymi.

Literatura podstawowa:

Magdalena Bajan, Sławomir Jacek Żurek (red.), Etyka nauczyciela, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, Lublin 2011; Wiktor Sawczuk(red.), Wydawnictwo Adam Marszałek, Po co etyka pedagogom?, Toruń 2007; Aldona Molesztak, W kręgu wartości moralnych nauczyciela, WSP TWP, Warszawa 1996.

Literatura uzupełniająca:

Paul Bloom, To tylko dzieci, Wydawnictwo „Smak Słowa”, Sopot 2015; Maria Janion, Stefan Chwin (red.) Dzieci (Transgresje 5), Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1988; Maria Ossowska, Wzór demokraty, Instytut Wydawniczy Daimonion, Lublin 1992; Ija Lazari-Pawłowska, Etyki zawodowe jako role społeczne, w: tejże, Etyka. Pisma wybrane, Wrocław-Warszawa-Kraków 1992, s. 84-91;Tadeusz Kotarbiński, Jak i dlaczego powstała etyka niezależna z wzorem naczelnym spolegliwego opiekuna?, Opiekun spolegliwy, (w:) tegoż, Pisma etyczne, Ossolineum, Wrocław 1987; Wokół etyki zawodowej, dyskusja redakcyjna, (w:) „Etyka” nr 27, 1994, s. 167-195; Wiktor Gomulicki, Wspomnienia niebieskiego mundurka, Wydawnictwo „Zielona Sowa”, Kraków 2008 (lub inne wydania); Robert Musil, Niepokoje wychowanka Törlessa, Wydawnictwo „Zyska i S-ka”, Poznań 2015 (lub inne wydania); Deklaracja Praw Dziecka 1956, ONZ https://wolnelektury.pl/katalog/lektura/deklaracja-praw-dziecka.html#footnote-idm140710457550160; Konwencja Praw Dziecka 1989, ONZ http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19911200526/O/D19910526.pdf; Karta Nauczyciela https://www.prawo.vulcan.edu.pl/przegdok.asp?qdatprz=akt&qplikid=2

WIEDZA („Student zna i rozumie…”): terminologię oraz pojęcia z zakresu etyki i etyki zawodowej nauczyciela; aksjologiczne ramy wychowania i edukacji, zagadnienia wychowania jako spotkania w dialogu, wychowania do odpowiedzialnej wolności oraz społeczeństwa wielokulturowego K_W02, K_W09, K_W13; normy konstytuujące i regulujące struktury i instytucje społeczne w zakresie wykonywania obowiązków zawodowych nauczyciela, oraz zna źródła tych norm i rozumie sposoby ich odziaływania na ludzkie zachowanie K_W02, K_W09, K_W13; rolę społeczną nauczyciela i etyczne oraz prakseologiczne ramy pracy nauczyciela; znaczenie własnych postaw, założeń i intencji podczas działania pedagogicznego K_W08, K_W09. UMIEJĘTNOŚCI („Student potrafi…”): interpretować w sposób refleksyjny i krytyczny wymogi, problemy, dylematy zawodu nauczyciela w kategoriach etycznych, a także analizować swoje doświadczenia praktyczne w roli nauczyciela lub wychowawcy za pomocą pojęć z zakresu etyki zawodowej K_U01, K_U10; opisywać w wypowiedziach ustnych lub pisemnych wymogi normatywne i deontologiczne zawodu nauczyciela, a także wyjaśnić i opisać w jaki sposób wymogi te oddziałują na zachowanie nauczyciela, uczniów oraz rodziców lub opiekunów K_U06. KOMPETENCJE SPOŁECZNE („Student jest gotów do…”): otwartego, wrażliwego, refleksyjnego reagowania na problemy etyczne w pracy nauczyciela i wychowawcy K_K02; reprezentowania wartości i norm związanych z zawodem nauczyciela i wychowawcy oraz uznania godności ucznia za naczelną wartość w pracy nauczycielskiej i wychowawczej K_K02, K_K04.

Podstawą zaliczenia jest sprawdzian pisemny K_W02, K_W08, K_W09, K_W13, K_U01, K_U06, K_U10 oraz ocena aktywności studentów i ich stosunku do przedmiotu K_U01, K_U06, K_U10, K_K02, K_K04 . Ocena niedostateczna ze sprawdzianu pisemnego oznacza brak zaliczenia.

-