Socjologia edukacji

(1) Wymagania wstępne i dodatkowe

Student posiada podstawową wiedzę na temat zjawisk i procesów społecznych, zna niektóre terminy pojęć socjologicznych. Student wykazuje zainteresowanie problematyką zachodzących zmian społecznych i przejawia socjologiczną wrażliwość w interpretacji omawianych problemów społecznych.

(2) Treści kształcenia:

1.Socjologia edukacji jako subdyscyplina socjologii. Wybrane perspektywy teoretyczne.

2.Struktura społeczna jako przedmiot zainteresowania socjologii edukacji. Typy społeczeństw, typy kultur i przebieg procesu cywilizacyjnego w powiązaniu z problematyką edukacji.

3.Zależności pomiędzy edukacją a strukturą społeczną – perspektywy P. Bourdieu/ B. Bernsteina/ R. Collinsa

4.Szkoła i społeczne nierówności edukacyjne

5.Problematyka edukacji w perspektywie postmodernistycznej – M. Foucault

6.Koncepcja „ukrytego programu” R. Meighana.

7.Edukacja a proces rozwoju społecznego. Edukacja w świecie postindustrialnym.

8.Edukacja a problemy współczesnych demokracji.

9.Współczesna rodzina polska: przemiany życia małżeńsko-rodzinnego. Orientacje seksualne. Problematyka gender (teoria „queer theory”).

10.Jednostka a grupa społeczna. Konformizm i nonkonformizm. Subkultury. Uzależnienia i patologie społeczne.

11.Społeczeństwo i postęp technologiczny. Zjawisko cyberprzestępczości.

(3) Metody dydaktyczne i pomoce naukowe:

wykład (uzupełniany prezentacjami multimedialnymi)

metody aktywizacyjne: praca w grupach, burza mózgów, dyskusja, rozwiązywanie zadań praktycznych (problemowych)

Literatura podstawowa:

Beck U., Społeczeństwo ryzyka. W drodze do innej nowoczesności, Warszawa 2002.

Kiciński K., Wizje szkoły w społeczeństwie posttotalitarnym, Warszawa 1993.

Marczuk S., Orientacje wartościujące nauczycieli. Studium z socjologii edukacji, Rzeszów 2001.

Meighan R., Socjologia edukacji, Toruń 1993.

Woźniak B., Zarys socjologii edukacji i zachowań społecznych, Szczecin 1998.

Szymański M.J., Socjologia edukacji. Zarys problematyki, Kraków 2013.

Znaniecki F., Socjologia wychowania, Warszawa 2001.

Literatura uzupełniająca:

Błaszczyk K., Szkoła wobec zmian (1999-2003), Toruń 2007.

Buchner-Jeziorska A., Sroczyńska M. (red.), Edukacja w cywilizacji XXI wieku, Kielce 2005

Jagielska D., Hybrydy ideologii edukacyjnych polskich polityków, Wyd. UJ, Kraków 2014

Filiciak M. i in., Młodzi i media. Etnografia cyfrowego świata, Kultura popularna, 1(27) 2010.

Jakubowski W. (red.), Kultura i edukacja (konteksty i kontrowersje), Wyd. Impuls 2010

Kostyło P., Wykluczenie jako problem filozofii edukacji. Komentarz do badań empirycznych, Wyd. Impuls, Kraków 2008.

Pyżalski J., Merecz D., Psychospołeczne warunki pracy polskich nauczycieli. Pomiędzy wypaleniem zawodowym a zaangażowaniem, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2010.

Zahorska M.(red.), Zawirowania systemu edukacji, Wyd. UW, Warszawa 2012.

Stepaniuk J., Kryzys czasu w rodzinie jako generator zaniedbania emocjonalnego dziecka, Dziecko krzywdzone. Teoria, badania, praktyka, vol.18, nr 1 (2019).

Zowczak J., Etos nauczycieli w warunkach polskiej transformacji. Studium socjologiczne, Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2008.

WIEDZA

(„Student zna i rozumie...”)

miejsce i znaczenie socjologii edukacji w systemie nauk społecznych oraz jej przedmiotowym i metodologicznym powiązaniu z innymi dyscyplinami naukowymi PED2_W02

związki zachodzące pomiędzy edukacją i procesem edukacyjnym a strukturą społeczną PED2_W07

rolę instytucji edukacyjnych w procesach społecznej reprodukcji, wyrównywaniu szans życiowych, kształtowaniu i reprodukcji elit PED2_W13

rolę i zadania nauczyciela i/lub wychowawcy w modelowaniu postaw i zachowań dzieci lub uczniów w sytuacji zagrożeń społecznych, wzrostu przestępczości i zachowań o charakterze dewiacyjnym PED2_W26

UMIEJĘTNOŚCI

(„Student potrafi…”)

opisać zjawiska i problemy z zakresu edukacji i pedagogiki za pomocą pojęć socjologicznych, myśleć o edukacji i wychowaniu w kategoriach „wyobraźni socjologicznej" PED2_U01

rozpoznać i opisać niektóre problemy (włącznie z propozycjami ich rozwiązania) z zakresu wychowania i edukacji łącząc posiadaną wiedzę pedagogiczną z elementami wiedzy socjologicznej w oparciu o poznane stanowiska i koncepcje PED2_U02

dokonać obserwacji i analizy w oparciu o posiadaną wiedzę socjologiczną problemów edukacyjnych, a także zaproponować ich rozwiązanie PED2_U08

dostrzegać nierówności w dostępie do szans edukacyjnych warunkowane czynnikami o charakterze społecznym (np. etnicznymi, związanymi z płcią, alokacją w strukturze społecznej, miejscem urodzenia) PED2_U11

samodzielnie planować i realizować samokształcenie, a także krytycznie ustosunkowywać się do treści omawianych zagadnień społeczno-edukacyjnych PED2_U23

KOMPETENCJE SPOŁECZNE

(„Student jest gotów do…”)

inicjowania działań podkreślających znaczenie edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej jako jednego z podstawowych kanałów ruchliwości społecznej PED2_K04

przestrzegania zasad i norm etycznych w podejmowanej działalności pedagogicznej, dostrzegania i analizowania dylematów etycznych, przewidywania skutków konkretnych działań pedagogicznych uwzględniając dorobek naukowy socjologii edukacji PED2_K06

prowadzenia dyskusji na tematy związane z edukacją i wychowaniem za pomocą trafnie dobranej i uporządkowanej argumentacji PED2_K11

rozpoznawania społeczno-edukacyjnych problemów w środowisku lokalnym oraz ich wpływu na funkcjonowanie dzieci lub uczniów, a także podejmowania współpracy z różnymi podmiotami edukacyjnymi i wychowawczymi na rzecz dobra dzieci lub uczniów i tych środowisk PED2_K12

Weryfikacja efektów uczenia się oraz sposób obliczania oceny końcowej:

esej (praca nawiązująca problematyką do tematyki wykładów) PED2_W02; PED2_W07; PED2_W13; PED2_W26; PED2_U02.

obecność i aktywność (aktywność punktowana) PED2_U01; PED2_U23; PED2_K04; PED2_K06; PED2_K11.

referaty/dodatkowe zadania: samodzielne wystąpienia studentów, prezentacje referatów przygotowanych na podstawie literatury przedmiotu PED2_U08; PED2_U11; PED2_K12.

Ocena z eseju ustalana jest na podstawie następującej skali:

Poniżej 55.00 % - ocena 2 (niedostateczny)

55.00 % i więcej - ocena 3 (dostateczny)

60.00 % i więcej - ocena 3,5 (dostateczny plus)

70.00 % i więcej - ocena 4 (dobry)

80.00 % i więcej - ocena 4,5 (dobry plus)

90.00 % i więcej - ocena 5 (bardzo dobry)

Ocena końcowa z przedmiotu ustalana na podstawie średniej liczonej wg zasady: esej (waga 0,6), aktywność + obecność na zajęciach (waga 0,2); referaty /dodatkowe zadania (waga 0,2).