Psychologia wychowawcza

Wymagania wstępne i dodatkowe:

brak

Treści kształcenia:

1. Wprowadzenie, definicja, rys historyczny, status i nieścisłości.

2. Sposoby rozumienia wychowania, psychologia wychowania jako odrębna dyscyplina psychologii; wychowanie, a rozwój.

3. Podstawowe teorie wychowania i uczenia się - asocjacjonizm i behawioryzm, teorie społeczne i teorie społeczno-poznawcze.

4. Podstawowe teorie wychowania i uczenia się - teorie społeczno-poznawcze, konstruktywizm, psychodynamiczna teoria Eriksona, podejście społeczno-kulturowe.

5. Kluczowe obszary badań: Procesy poznawcze - funkcje wykonawcze, ich rozwój oraz znaczenie dla osiągnięć szkolnych.

6. Biologiczne podstawy nauczania i wychowania - geny, umysł i zachowanie. Układ nerwowy jako podstawa regulacji funkcji biologicznych i psychicznych.

7. Nagrody i kary. Interakcje społeczne i pełnienie ról w sytuacjach wychowawczych.

8. Wychowanie, a osobowość – pedagogiczne i psychologiczne koncepcje kształtowania osobowości, kategorie opisu osobowości w psychologii wychowania, kształtowanie motywacji, wpływ wychowawcy na postawy i wartości.

9. Wychowanie, a proces socjalizacji. Deformacje w procesie socjalizacji.

10. Środowisko wychowawcze – koncepcje środowiska wychowawczego, dynamika i struktura środowiska wychowawczego, typy i jego warstwy.

11. Wychowanie w rodzinnie – rodzina jako naturalne środowisko wychowawcze, funkcje wychowawcze rodziny, style i postawy rodzicielskie, psychologiczne skutki układów rodzinnych.

12. Powtórzenie.

Metody dydaktyczne i pomoce naukowe:

oparte na słowie: wykład konwencjonalny (informacyjny), analityczny, problemowy, dialogowy, wykład konwersatoryjny, dyskusja dydaktyczna, metoda samodzielnego dochodzenia do wiedzy.

z wykorzystaniem komputera: prezentacja multimedialna, film dydaktyczny.

Literatura podstawowa:

1. Przetacznik-Gierowska M., Włodarski Z., Psychologia wychowawcza, tom 2, PWN, Warszawa 2014

2. Liberska, H., Trempała, J. (2020). Psychologia wychowania. Wybrane problemy. Warszawa: PWN.

Literatura uzupełniająca:

1. Dembo M., Stosowana psychologia wychowawcza, WSiP, Warszawa 1997

2. Katra G., Sokołowska E., Rola i zadania psychologa we współczesnej szkole, Wolters Kluwer, Warszawa 2010

3. Poraj G., Agresja w szkole. Przyczyny-profilaktyka-interwencja, Oficyna Wydawnicza „Edukator”, Łódź 2004

4. Przetacznik-Gierowska M., Włodarski Z., Psychologia wychowawcza, tom 1, PWN, Warszawa 2014

WIEDZA

(„Student zna i rozumie...”)

1

Rys historyczny i aktualne nurty w psychologii wychowawczej, jej powiązanie z pedagogiką oraz traktowanie psychologii wychowawczej jako stosowanej psychologii rozwojowej. PED2_W02

2 Wyniki badań i wykładnię praktyczną psychologów wychowawczych dla podejmowania wyzwań związanych z wychowaniem ucznia w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. PED2_W04

3 W stopniu pogłębionym wiedzę z obszaru neuropsychologii, jej odniesień do psychologii rozwoju i ich podstaw dla wniosków psychologów wychowawczych dotyczących dostosowania odpowiednich oddziaływań wychowawczych w zależności od etapu rozwoju układu nerwowego ucznia PED2_W09

4 System oświaty jako formę środowiska wychowawczego mającego wpływ na osobowość wychowanka. PED2_W13

5 Odmienny sposób funkcjonowania uczniów nieneurotypowych i specyfikę oddziaływań wychowawczych kierowanych w stronę takiego wychowanka. PED2_W22

UMIEJĘTNOŚCI

(„Student potrafi…”)

1 Opisać i wyjaśnić możliwe przyczyny zaistnienia problemu wychowawczego w grupie lub dotyczącego kontaktów indywidualnych z uczniem na podstawie współczesnych wniosków z badań psychologów wychowawczych (np. problematyka przestrzeni internetowej jako źródła wpływów wychowawczych) i zaproponować metody rozwiązania problemu. PED2_U02

2 Posługiwać się terminologią związaną z konkretnymi nurtami wewnątrz psychologii wychowawczej (np. schemat, rusztowanie, funkcje wykonawcze). W sposób precyzyjny i spójny wypowiadać się na tematy z zakresu procesu wychowawczego, środowiska wychowawczego, funkcji wychowania i przebiegu socjalizacji z wykorzystaniem różnych ujęć teoretycznych. PED2_U06

3 Poprzez gry i zabawy zespołowe rozwijać funkcje wykonawcze uczniów co przekłada się na ich kompetencje kluczowe. PED2_U13

4 Posługiwać się rolami klasowymi (np. przewodniczący klasy) w celu rozwijania kompetencji kluczowych wychowanka. PED2_U14

5 Wyszukiwać informacje na temat działania układu nerwowego oraz metod i sposobów na jego samoregulację u uczniów i u siebie samego. PED2_U16

KOMPETENCJE SPOŁECZNE

(„Student jest gotów do…”)

1 Refleksji na temat kluczowej roli wychoowania w rozwoju osobowści dziecka co przekłada się na późniejsze jego funkcjonowanie w życiu dorosłym. PED2_K05

2 Tworzenia i rozwoju indywidualnych planów i scenariuszy oddziaływań wychowawczych. PED2_K07

3 Traktowania wychowania jako zależnego od arbitralnie przyjętych ram normatywnych, relatywności zjawisk w życiu społecznym i konieczności dostosowania wychowania do zmian społecznych, traktowania wychowania jako procesu o charakterze dialektycznym. PED2_K08

4 Budowania relacji opartej na wzajemnym zaufaniu między wszystkimi podmiotami procesu wychowania i kształcenia, w tym rodzicami lub opiekunami dziecka lub ucznia, oraz włączania ich w działania sprzyjające efektywności wychowawczej. PED2_K09

5 Rozpoznawania specyfiki środowiska lokalnego będącego lokalnym środowiskiem wychowawczym. PED2_K12

6 Zgłaszania sprzeciwu w sytuacji łamania praw ucznia oraz wobec każdej regulacji, która stopuje jego naturalne procesy rozwojowe. PED2_K14

Formą zaliczenia wykładu jest test składający się z dwóch części:

Część I - Testowa i teoretyczna sprawdzająca efekty kształcenia z kategorii Wiedza. Test jednokrotnego wyboru, jedna prawidłowa odpowiedź.

Część II - Otwarta i praktyczna składająca się z opisu sytuacji problemowych, do których należy podać hipotetyczne czynniki szkolne i pozaszkolne mogące mieć wpływ na przebieg zaprezentowanych problemów. Student musi również zaproponować właściwy sposób (w oparciu o wykładnię teoretyczną) w jaki wychowawca powinien zareagować w przedstawionej sytuacji. Rozwiązanie musi zawierać odniesienie do poruszanych na zajęciach koncepcji (np. konstruktywizmu, teorii społeczno-poznawczych, etapu rozwoju kory przedczołowej etc.)

Skala ocen:

bardzo dobry (5)

dobry plus (4,5)

dobry (4)

dostateczny plus (3,5)

dostateczny (3)

niedostateczny (2)

Ocena ustalana jest na podstawie następującej skali punktowej:

Poniżej 55.00 % - ocena 2

55.00 % i więcej - ocena 3

60.00 % i więcej - ocena 3,5

70.00 % i więcej - ocena 4

80.00 % i więcej - ocena 4,5

90.00 % i więcej - ocena 5