Pedagogika działań twórczych

(1) Wymagania wstępne i dodatkowe:

Wiedza z zakresu psychologii na temat procesu uczenia się, rozwoju procesu myślenia, rozwoju poznawczego dzieci

(2) Treści kształcenia:

1. Pedagogika twórczości jako subdyscyplina pedagogiczna, jej główne założenia i cele.

2. Wokół historycznych źródeł pedagogiki twórczości - klasyczne nurty pedagogiczne jako źródło idei pedagogiki twórczości (m.in. naturalizm pedagogiczny, Nowe Wychowanie, pedagogika kultury, socjologizm pedagogiczny)

3. Współczesne teorie, koncepcje, modele wychowania do twórczości i nauczania twórczości - przegląd wybranych koncepcji polskich i zagranicznych (J. Kozielecki, Pietrasiński, W. Dobrołowicz, A. Góralski, E. Nęcka, K. J. Szmidt, A. J. Starko, P. E. Torrance, A. Cropley)

4. Kreatywność a twórczość - wybrane koncepcje poziomów twórczości. Teoretyczno-empiryczny model typów kreatywności innowacje pedagogiczne jako przejaw twórczości i kreatywności.

5. Wokół społecznych uwarunkowań twórczości: rodzina jako środowisko rozwoju potencjału twórczego

6. Szkoła jako środowisko rozwoju potencjału twórczego: Klimat dla twórczości w szkole. Prezentacja teorii, koncepcji, narzędzi, wyników badań.

7. Pedagogiczne koncepcje ucznia twórczego - ewolucja idei, charakterystyka „ucznia twórczego”; Uczeń zdolny - uczeń zdolny, dziecko zdolne - przejawy zdolności, nominacje i ich implikacje pedagogiczne. Nauczycielskie potoczne koncepcje twórczości i ich implikacje pedagogiczne.

8. Rozwijanie postawy twórczej w zakresie sfery poznawczej:

• stymulowanie umiejętności odkrywania, formułowania i rozwiązywania problemów (szczególnie problemów dywergencyjnych);

• stymulowanie i rozwijanie ciekawości poznawczej;

• stymulowanie i rozwijanie wyobraźni.

9. Rozwijanie postawy twórczej w zakresie sfery emocjonalno-motywacyjnej:

• pobudzanie do wyrażania własnych uczuć i emocji;

• wzmacnianie pozytywnej samooceny.

10. Rozwijanie postawy twórczej w zakresie sfery działaniowej:

• pobudzanie umiejętności ekspresyjnego wyrażania myśli i emocji w różnych językach sztuki;

• doskonalenie umiejętności integrowania sprawności umysłowych, emocjonalnych i praktycznych w rozwiązywaniu problemów.

11. Sposoby pokonywania barier hamujących aktywność twórczą.

12. Podstawowe zasady pracy animatora w rozwijaniu postawy twórczej: zasady facylitacji, ludyczności, różnorodności, nieoceniania, wzmacniania procesu twórczego, przeciwdziałania przeszkodom, osobistej twórczości animatora

(3) Metody dydaktyczne i pomoce naukowe:

Dyskusja dydaktyczna, burza mózgów, metoda problemowa, projekt edukacyjny - scenariusza zajęć rozwijających kompetencje twórcze ucznia.

Literatura podstawowa:

Dobrołowicz W., Karwowski M., red. (2002), W stronę kreatywności, Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej, Warszawa.

Dobrołowicz W., Gralewski J., red. (2005), Kreatywność – nowe aspekty poznawcze i praktyczne, Wszechnica Polska Szkoła Wyższa TWP, Warszawa.

Nęcka E. (1995a), Proces twórczy i jego ograniczenia, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków.

Nęcka E. (2001), Psychologia twórczości, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk.

Popek S., red. (2004), Twórczość w teorii i praktyce, Wydawnictwo UMCS, Lublin.

Proctor T. (2002), Twórcze rozwiązywanie problemów, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk.

Szmidt K.J. (2007), Pedagogika twórczości, GWP, Gdańsk.

Szmidt K.J. (2017), Edukacyjne uwarunkowania rozwoju kreatywności, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź

Szmidt K.J. (2019), ABC kreatywności, Kontynuacje, Wydawnictwo Diffin, Warszawa

Literatura uzupełniająca:

Strzałecki A. (2003), Psychologia twórczości. Miedzy tradycja a ponowoczesnością, Wydawnictwo UKSW, Warszawa.

Szmidt K.J., red. (2003), Dydaktyka twórczości. Koncepcje – problemy – rozwiązania, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków.

Szmidt K.J., Modrzejewska-Swigulska M., red. (2005), Psychopedagogika działań twórczych, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków

Karolak W., Działania twórcze. Twórczość wspomagająca rozwój. Książka dla nauczyciela, Wydawnictwo WSHE, Łódź 2001.

Karolak W., Warsztaty twórcze – warsztaty artystyczne, Wydawnictwo JEDNOŚĆ, Kielce 2005.

Karoka W. Projekt edukacyjny – projekt artystyczny, Wydawnictwo WSHE, Łódź 2005.

Karolak W., Działania twórcze. Twórczość wspomagająca rozwój. Zeszyt Ćwiczeń, Wydawnictwo WSHE, Łódź 2001.

Bowkett S. (2000), „Wyobraź sobie, że...”. Ćwiczenia rozwijające twórcze myślenie uczniów, WSiP, Warszawa.

Brausem M., Sargun I. (2007), Dzieci i kreatywność. Pomysły na cały rok, Wydawnictwo JEDNOSC, Kielce.

Chybicka A. (2006), Psychologia twórczości grupowej. Jak moderować zespoły twórcze i zadaniowe, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków.

Dyrda B., red. (2004), Rozwijanie twórczości i inteligencji emocjonalnej dzieci i młodzieży, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków.

Nęcka E. (1994), Twórcze Rozwiązywanie Problemów, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków.

Nęcka E., Orzechowski J., Słabosz A, Szymura B. (2005), Trening twórczości, GWP, Gdańsk.

Szmidt K.J., Bonar J. (2000), Żywioły. Ogień i woda. Książka dla nauczyciela. Lekcje twórczości w nauczaniu zintegrowanym, klasa II, WSiP, Warszawa.

Szmidt K.J., Bonar J. (2000), Żywioły. Ogień i woda. Książka ćwiczeń. Lekcje twórczości w nauczaniu zintegrowanym, kl. II, WSiP.

Szmidt K.J., Bonar J., Karolak W. (2000), Karty kreatywne „Żywioły – Ziemia”, Lekcje twórczości w nauczaniu zintegrowanym, WSiP, Warszawa.

Szmidt K.J., Bonar J., Karolak W. (2000), Karty kreatywne „Żywioły – Ogień i woda”, Lekcje twórczości w nauczaniu zintegrowanym, WSiP, Warszawa.

Szmidt K.J., (2008),Trening kreatywności. Podręcznik dla pedagogów, psychologów i trenerów grupowych, Wydawnictwo Sensus,

WIEDZA („Student zna i rozumie...”)

podstawowe teorie naukowe na temat procesu twórczego i jego wieloaspektowego ujęcia (PED1_W01);

mechanizmy uczenia się, zasady nauczania i rozwijania postaw twórczych i kreatywnych (PED1_W03);

znaczenie rozwoju myślenia twórczego i potrzebę kształtowania wrażliwości estetycznej i emocjonalnej człowieka, posiada wiedzę o twórczości człowieka i jej wpływie na jego rozwój (PED1_W11);

zasady projektowania zajęć z zakresu pedagogiki działań twórczych adresowanych do dzieci, młodzieży i dorosłych (PED1_W01).

UMIEJĘTNOŚCI („Student potrafi…”)

samodzielnie planować, organizować i prowadzić zajęcia z zakresu pedagogiki działań twórczych (PED1_U03);

samodzielnie analizować, wnioskować oraz prezentować własne pomysły, wątpliwości i sugestie, popierając je argumentacją w kontekście wybranych perspektyw teoretycznych z zakresu pedagogiki działań twórczych (PED1_U08);

w sposób precyzyjny i spójny wypowiadać się w mowie i na piśmie, na tematy dotyczące poszczególnych zagadnień z zakresu pedagogiki twórczości (PED1_U06);

realizować zadania zespołowe wymagające efektywnej współpracy w grupie, których celem jest przygotowanie zajęć rozwijających wybrane cechy postawy twórczej i umiejętności bycia twórczym z pedagogicznego punktu widzenia (PED1_U14).

KOMPETENCJE SPOŁECZNE („Student jest gotów do…”)

zastosowania zdobytej wiedzy w rozwiązywaniu problemów poznawczych swoich podopiecznych, do zasięgania opinii ekspertów w kwestii rozwoju postaw twórczych (PED1_K02);

inicjowania działań pedagogicznych w środowisku szkolnym, społecznym ucznia rozwijających jego postawy twórcze i kreatywność (PED1_K04);

odpowiedzialnego projektowania i przeprowadzenia zajęć z zakresu wybranych obszarów problemowych pedagogiki działań twórczych (PED1_K05);

przestrzegania zasad i norm etycznych w podejmowanej działalności pedagogicznej, dostrzegania i analizowania dylematów etycznych związanych z rozwojem kompetencji i umiejętności twórczych dzieci, młodzieży, dorosłych (PED1_K06);

5myślenia i działania w sposób przedsiębiorczy, podejmowania w swojej pracy zawodowej samodzielnych, innowacyjnych działań wynikających z kreatywnego i twórczego postrzegania rzeczywistości pedagogicznej (PED1_K07).

Warunki zaliczenia:

• obecność na zajęciach

• aktywność na zajęciach, przeprowadzenie krótkiego warsztatu w grupie

• praca pisemna: przygotowanie scenariusza zajęć

Sposoby weryfikacji efektów uczenia się:

Wiedza: wypowiedź pisemna w przygotowanym scenariuszu zajęć, wypowiedź ustna w trakcie zajęć, prezentacja multimedialna zawierająca podstawowe teorie związane z rozwojem twórczym dziecka -

PED1_W01, PED1_W03, PED1_W11, PED1_U06,

Umiejętności: zaprojektowanie w grupie mini warsztatu rozwijającego kompetencje twórcze ucznia, przygotowanie scenariusza zajęć rozwijającego postawy twórcze uczniów w sferze poznawczej, emocjonalno-motywacyjnej i działaniowej - PED1_U03, PED1_U08, PED1_U14,

Kompetencje społeczne: obserwacja pracy studenta w trakcie semestru, ocena postawy w trakcie zajęć, ocena aktywności w trakcie zajęć, rozumienie problemów z zakresu pedagogiki twórczości - PED1_K02, PED1_K04, PED1_K05, PED1_K06, PED1_K07,

Oceny:

bardzo dobry (5)

dobry plus (4,5)

dobry (4)

dostateczny plus (3,5)

dostateczny (3)

niedostateczny (2)

Skala ocen:

Poniżej 55.00 % - ocena 2

55.00 % i więcej - ocena 3

60.00 % i więcej - ocena 3,5

70.00 % i więcej - ocena 4

80.00 % i więcej - ocena 4,5

90.00 % i więcej - ocena 5