Psychologia rozwoju człowieka

Ze względu na nauczanie zdalne literatura podstawowa zostaje uzupełniona o następujące pozycje dostępne online:

1. Cygan B. Zaburzenia przetwarzania sensorycznego jako źródło trudności i niepowodzeń szkolnych dziecka w edukacji wczesnoszkolnej. http://journals.pan.pl/Content/112860/PDF/Barbara+Cygan%2C+Zaburzenia+przetwarzania+sensorycznego+jako+%C5%BAr%C3%B3d%C5%82o+trudno%C5%9Bci+i+niepowo-.pdf?handler=pdf

2. FAS –płodowy zespół alkoholowy. http://orka.sejm.gov.pl/WydBAS.nsf/0/16ca3bc940d9cf61c1257d50003663c8/$FILE/FAS%20-%20p%C5%82odowy%20zesp%C3%B3%C5%82%20alkoholowy.pdf

3. Jankowska M. Sposoby rozwiązywania kryzysów w teorii psychospołecznego rozwoju E. H. Eriksona w aspekcie rozwoju człowieka i zdrowia psychicznego oraz zaburzeń w rozwoju. https://www.stowarzyszeniefidesetratio.pl/Presentations0/2017-4-4Jankowska.pdf

4. Jarosz E. Dziecko i dzieciństwo – pejzaż współczesny Rzecz o badaniach nad dzieciństwem. http://pedagogikaspoleczna.com/wp-content/uploads/2018/01/PS2201757-81.pdf

5. Kornas-Biela D. Rozwój Prenatalny. https://www.researchgate.net/publication/330716513_Rozwoj_Prenatalny

Norton M.E. Genetyka i diagnostyka prenatalna. file:///C:/Users/Ola/AppData/Local/Temp/ultrasonografiacallen-rozdzial2.pdf

6. Rochowska I. Znaczenie zabawy w rozwoju dziecka w wieku przedszkolnym. http://bazhum.muzhp.pl/media//files/Edukacja_Elementarna_w_Teorii_i_Praktyce_kwartalnik_dla_nauczycieli_/Edukacja_Elementarna_w_Teorii_i_Praktyce_kwartalnik_dla_nauczycieli_-r2011-t-n2_3/Edukacja_Elementarna_w_Teorii_i_Praktyce_kwartalnik_dla_nauczycieli_-r2011-t-n2_3-s17-21/Edukacja_Elementarna_w_Teorii_i_Praktyce_kwartalnik_dla_nauczycieli_-r2011-t-n2_3-s17-21.pdf

W sytuacji kontynuowania nauczania zdalnego w semestrze letnim 2020/21, egzamin będzie miał formę pisemną online na platformie Teams:

Wiedza:

- egzamin pisemny 29 pytań testowych, test jednokrotnego wyboru, jedno pytanie otwarte, problemowe. (poprawna odpowiedź na pytanie testowe 1 pkt, pytanie otwarte 0-5 pkt,) PED2_W02, PED2_W03, PED2_W05, PED2_W06, PED2_W09, PED2_W11, PED2_W12, PED2_W16, PED2_W18, PED2_W22, PED2_W23, PED2_W26

Umiejętności:

- egzamin pisemny (j.w.) w tym pytanie problemowe wymagające analizy posiadanej wiedzy i zastosowania jej do analizy i próby rozwiązania konkretnego problemu, (PED2_U01, PED2_U03, PED2_U04, PED2_U06, PED2_U12, PED2_U19;)

- 3 pisemne, krytyczne notatki/recenzje z przeczytanej samodzielnie literatury,(

Kompetencje społeczne:

-ocena pracy studenta w trakcie zajęć, obserwacja aktywności podczas dyskusji i próbach wspólnego rozwiązywaniu problemów związanych z tematyką zajęć, zaangażowanie podczas zajęć, obecność, ocena treści notatek/recenzji etc. (PED_2 K01, PED2_K05, PED2_K06, PED2_K09)

Egzamin może odbyć się w formie etapowej - test jw. do określonej partii materiału (ocena końcowa części pisemnej zaliczenia jest średnią otrzymaną z poszczególnych testów).

Domowe prace zaliczeniowe studenci przekazują w formie elektronicznej.

WYKŁADY

1. Psychologia rozwojowa i psychologia - przedmiot cele i zadania. Genetyczne, neurofizjologiczne i społeczne podłoże procesu rozwoju i socjalizacji. Rodzaje zmian rozwojowych i metody ich badania. Etyczne aspekty badań rozwoju. Badania nad dzieciństwem - zmiana paradygmatu w psychologii rozwojowej. Rozwój mózgu na przestrzeni życia jednostki. Czynniki wspomagające i hamujące rozwój. Okresy krytyczne w rozwoju mózgu

2. Zaburzenia rozwoju i ich przyczyny. Choroby genetyczne i teratogenny. Zapobieganie i niwelowanie skutków zaburzeń rozwoju. Możliwości wyrównywania szans rozwojowych i edukacyjnych dzieci niepełnosprawnych fizycznie i intelektualnie oraz pochodzących ze środowisk o wysokim stopniu ryzyka powstawania zaburzeń.

3. Rozwój dziecka w okresie prenatalnym. Narodziny dziecka. Noworodek i okres przystosowywania się do życia poza organizmem matki. Rozwój systemu sensorycznego człowieka. Zadania rozwojowe okresu niemowlęcego.

4. Temperament i osobowość w toku rozwoju jako czynniki ułatwiające i utrudniające rozwój i socjalizację. Neurotyzm, potrzeba poszukiwania ryzyka, impulsywność, „temperament trudny” i zaburzenia zachowania.

5. . Psychodynamiczne koncepcje rozwoju człowieka – lęk i mechanizmy obronne jako czynniki kształtujące sposoby przystosowywania się do rzeczywistości. Behawioralne koncepcje rozwoju człowieka – uczenie się i pamięć jako główne mechanizmy rozwojowe. Watson, warunkowanie lęku i etyczne aspekty prowadzenia badań z udziałem dzieci.

6. Rozwój przetwarzania informacji - J. Piaget i teoria rozwoju poznawczego człowieka. Dostosowywanie wymagań i oddziaływań do wieku rozwojowego dziecka.

7. Transkrypcja świata realnego na język symboli - rozwój mowy. Biologiczne przystosowanie człowieka do posługiwania się językiem. Społeczeństwo i komunikacja.

8. Rozwój emocjonalny człowieka – mechanizmy radzenia sobie z emocjami na kolejnych etapach życia. Neuroatypowość i emocje. Inteligencja emocjonalna i jej kształtowanie w interakcji z dorosłym i rówieśnikiem.

9. Fazy rozwoju psychospołecznego wg E. Eriksona. Teoria rozwoju moralnego J. Piageta. Społeczno- poznawcza teoria rozwoju L. Wygotskiego. Rodzic i nauczyciel w relacji z dzieckiem – mentor czy profilaktyk?

10. Dorosły w rozwoju psychospołecznym dziecka – naśladowanie, modelowanie i identyfikacja. Rodzinne determinanty rozwoju i wychowania dziecka. Postawy rodzicielskie. Szkoła i rodzina jako środowisko wychowawcze stymulujące i ograniczające rozwój dziecka.

11. Zabawa i jej znaczenie w procesie rozwoju.

12. Przygotowanie do wejścia w dorosłość: okres dorastania, kryzys tożsamości, transformacja roli dziecka.

13. Wpływ operacji formalnych formalnego na postrzeganie siebie, innych i świata, Bunt jako poszukiwanie niezależności i dojrzałości - rówieśnicy jako grupa wsparcia i odniesienia. Rozwój jako proces trwający całe życie.

ĆWICZENIA

1. Dziecko w oczach dorosłego – przesądy, stereotypy, normy kulturowe i ich wpływ na kształtowanie obrazu osoby i roli dziecka. Rodzice a możliwości dziecka – oczekiwania, rozczarowania i konflikty.

2. Planowanie ciąży i wspomaganie rozwoju dziecka w okresie prenatalnym. Rozwój nietypowy. Sygnały potencjalnych nieprawidłowości rozwojowych. Zaburzenia neurorozwojowe i ich wczesna identyfikacja. Otwarcie na neuroatypowość (zaburzenia przetwarzania sensorycznego i integracji sensorycznej, zaburzenia ze spektrum, ADHD i specyficzne zaburzenia uczenia się) - rola wczesnej diagnozy i jej akceptacji we wspomaganiu rozwoju dziecka.

3. Wpływ czynników socjokulturowych na rozwój człowieka – deprywacja pokarmowa, sensoryczna, emocjonalna i społeczna. Przekazywanie postaw religijnych, kulturowych i etycznych.

4. Okres niemowlęcy i przedszkolny – charakterystyka rozwojowa. Uczenie się i pamięć – rozwój umiejętności przyswajania i przetwarzania informacji.

5. Okres wczesnoszkolny i szkolny – charakterystyka rozwojowa. Zmiany rozwojowe kory mózgowej wiążące się z przygotowaniem do wejścia w okres dorastania. Poszerzanie obszaru środowiska rozwojowego - problemy w relacji rodzic dziecko w kontekście kontaktów rówieśniczych i osiągnięć szkolnych.

6. Typy przywiązania w relacji dziecko-dorosły, czynniki warunkujące oraz ich wpływ na funkcjonowanie w życiu dorosłym.

7. Dziecko i dorosły w interakcji – wzajemne oczekiwania, możliwości, różnice. Komunikacja dorosły – dziecko na kolejnych etapach rozwoju. Rola rodziców, dziadków, rodzeństwa w rozwoju człowieka

Literatura podstawowa

Literatura podstawowa:

1. Bee H. L., Psychologia rozwoju człowieka, Wydawnictwo Zysk S-ka, Poznań, 2004.

2. Bieńkowska I., Zaburzenia procesów regulacji integracji sensorycznej, Wydawnictwo Scriptum, Kraków, 2018.

3. Birch A., Psychologia rozwojowa w zarysie, Wydaw. Naukowe PWN, Warszawa, 2007.

4. Cousins L., Jak kształtować zachowania małych dzieci, PWN, Warszawa 2014.

5. Cytowska B. [red.], Wczesna interwencja i wspomaganie rozwoju małego dziecka, oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków, 2014.

6. Harwas-Napierała B., Trempała J., Psychologia rozwoju człowieka t 1 - 3, PWN, Warszawa 2008.

7. Odowska-Szlachcic B., Integracja sensoryczna w autyzmie, Grupa Wydawnicza Harmonia, Gdańsk, 2018.

8. Schaffer D., Kipp K. Developmental psychology. Childhood and adolescence, Wadsworth, Belmont 2010, http://elibrary.bsu.edu.az/files/books_163/N_44.pdf

8. Trempała J. [red.], Psychologia rozwoju człowieka, PWN, Warszawa 2012.

Literatura uzupełniająca:

1. Czarnecki K.M. Psychologia rozwojowa osobowości i zachowania człowieka, 2. Oficyna Wydawnicza Humanitas, Sosnowiec, 2007.

3. Elliot L., Co tam się dzieje?, Media Rodzina, Poznań, 2010.

4. Erikson B.H., Dzieciństwo i społeczeństwo. Rebis, Poznań, 2000.

5. Kendall Ph.C., Zaburzenia okresu dzieciństwa i adolescencji, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk, 2004.

Literatura online:

1. Cygan B. Zaburzenia przetwarzania sensorycznego jako źródło trudności i niepowodzeń szkolnych dziecka w edukacji wczesnoszkolnej. http://journals.pan.pl/Content/112860/PDF/Barbara+Cygan%2C+Zaburzenia+przetwarzania+sensorycznego+jako+%C5%BAr%C3%B3d%C5%82o+trudno%C5%9Bci+i+niepowo-.pdf?handler=pdf

2. FAS –płodowy zespół alkoholowy. http://orka.sejm.gov.pl/WydBAS.nsf/0/16ca3bc940d9cf61c1257d50003663c8/$FILE/FAS%20-%20p%C5%82odowy%20zesp%C3%B3%C5%82%20alkoholowy.pdf

3. Jankowska M. Sposoby rozwiązywania kryzysów w teorii psychospołecznego rozwoju E. H. Eriksona w aspekcie rozwoju człowieka i zdrowia psychicznego oraz zaburzeń w rozwoju. https://www.stowarzyszeniefidesetratio.pl/Presentations0/2017-4-4Jankowska.pdf

4. Jarosz E. Dziecko i dzieciństwo – pejzaż współczesny Rzecz o badaniach nad dzieciństwem. http://pedagogikaspoleczna.com/wp-content/uploads/2018/01/PS2201757-81.pdf

5. Kornas-Biela D. Rozwój Prenatalny. https://www.researchgate.net/publication/330716513_Rozwoj_Prenatalny

6. Rochowska I. Znaczenie zabawy w rozwoju dziecka w wieku przedszkolnym. http://bazhum.muzhp.pl/media//files/Edukacja_Elementarna_w_Teorii_i_Praktyce_kwartalnik_dla_nauczycieli_/Edukacja_Elementarna_w_Teorii_i_Praktyce_kwartalnik_dla_nauczycieli_-r2011-t-n2_3/Edukacja_Elementarna_w_Teorii_i_Praktyce_kwartalnik_dla_nauczycieli_-r2011-t-n2_3-s17-21/Edukacja_Elementarna_w_Teorii_i_Praktyce_kwartalnik_dla_nauczycieli_-r2011-t-n2_3-s17-21.pdf

WYKŁADY

1. Psychologia rozwojowa i psychologia - przedmiot cele i zadania. Genetyczne, neurofizjologiczne i społeczne podłoże procesu rozwoju i socjalizacji. Rodzaje zmian rozwojowych i metody ich badania. Etyczne aspekty badań rozwoju. Badania nad dzieciństwem - zmiana paradygmatu w psychologii rozwojowej. Rozwój mózgu na przestrzeni życia jednostki. Czynniki wspomagające i hamujące rozwój. Okresy krytyczne w rozwoju mózgu

2. Zaburzenia rozwoju i ich przyczyny. Choroby genetyczne i teratogenny. Zapobieganie i niwelowanie skutków zaburzeń rozwoju. Możliwości wyrównywania szans rozwojowych i edukacyjnych dzieci niepełnosprawnych fizycznie i intelektualnie oraz pochodzących ze środowisk o wysokim stopniu ryzyka powstawania zaburzeń.

3. Rozwój dziecka w okresie prenatalnym. Narodziny dziecka. Noworodek i okres przystosowywania się do życia poza organizmem matki. Rozwój systemu sensorycznego człowieka. Zadania rozwojowe okresu niemowlęcego.

4. Temperament i osobowość w toku rozwoju jako czynniki ułatwiające i utrudniające rozwój i socjalizację. Neurotyzm, potrzeba poszukiwania ryzyka, impulsywność, „temperament trudny” i zaburzenia zachowania.

5. . Psychodynamiczne koncepcje rozwoju człowieka – lęk i mechanizmy obronne jako czynniki kształtujące sposoby przystosowywania się do rzeczywistości. Behawioralne koncepcje rozwoju człowieka – uczenie się i pamięć jako główne mechanizmy rozwojowe. Watson, warunkowanie lęku i etyczne aspekty prowadzenia badań z udziałem dzieci.

6. Rozwój przetwarzania informacji - J. Piaget i teoria rozwoju poznawczego człowieka. Dostosowywanie wymagań i oddziaływań do wieku rozwojowego dziecka.

7. Transkrypcja świata realnego na język symboli - rozwój mowy. Biologiczne przystosowanie człowieka do posługiwania się językiem. Społeczeństwo i komunikacja.

8. Rozwój emocjonalny człowieka – mechanizmy radzenia sobie z emocjami na kolejnych etapach życia. Neuroatypowość i emocje. Inteligencja emocjonalna i jej kształtowanie w interakcji z dorosłym i rówieśnikiem.

9. Fazy rozwoju psychospołecznego wg E. Eriksona. Teoria rozwoju moralnego J. Piageta. Społeczno- poznawcza teoria rozwoju L. Wygotskiego. Rodzic i nauczyciel w relacji z dzieckiem – mentor czy profilaktyk?

10. Dorosły w rozwoju psychospołecznym dziecka – naśladowanie, modelowanie i identyfikacja. Rodzinne determinanty rozwoju i wychowania dziecka. Postawy rodzicielskie. Szkoła i rodzina jako środowisko wychowawcze stymulujące i ograniczające rozwój dziecka.

11. Zabawa i jej znaczenie w procesie rozwoju.

12. Przygotowanie do wejścia w dorosłość: okres dorastania, kryzys tożsamości, transformacja roli dziecka.

13. Wpływ operacji formalnych formalnego na postrzeganie siebie, innych i świata, Bunt jako poszukiwanie niezależności i dojrzałości - rówieśnicy jako grupa wsparcia i odniesienia. Rozwój jako proces trwający całe życie.

ĆWICZENIA

1. Dziecko w oczach dorosłego – przesądy, stereotypy, normy kulturowe i ich wpływ na kształtowanie obrazu osoby i roli dziecka. Rodzice a możliwości dziecka – oczekiwania, rozczarowania i konflikty.

2. Planowanie ciąży i wspomaganie rozwoju dziecka w okresie prenatalnym. Rozwój nietypowy. Sygnały potencjalnych nieprawidłowości rozwojowych. Zaburzenia neurorozwojowe i ich wczesna identyfikacja. Otwarcie na neuroatypowość (zaburzenia przetwarzania sensorycznego i integracji sensorycznej, zaburzenia ze spektrum, ADHD i specyficzne zaburzenia uczenia się) - rola wczesnej diagnozy i jej akceptacji we wspomaganiu rozwoju dziecka.

3. Wpływ czynników socjokulturowych na rozwój człowieka – deprywacja pokarmowa, sensoryczna, emocjonalna i społeczna. Przekazywanie postaw religijnych, kulturowych i etycznych.

4. Okres niemowlęcy i przedszkolny – charakterystyka rozwojowa. Uczenie się i pamięć – rozwój umiejętności przyswajania i przetwarzania informacji.

5. Okres wczesnoszkolny i szkolny – charakterystyka rozwojowa. Zmiany rozwojowe kory mózgowej wiążące się z przygotowaniem do wejścia w okres dorastania. Poszerzanie obszaru środowiska rozwojowego - problemy w relacji rodzic dziecko w kontekście kontaktów rówieśniczych i osiągnięć szkolnych.

6. Typy przywiązania w relacji dziecko-dorosły, czynniki warunkujące oraz ich wpływ na funkcjonowanie w życiu dorosłym.

7. Dziecko i dorosły w interakcji – wzajemne oczekiwania, możliwości, różnice. Komunikacja dorosły – dziecko na kolejnych etapach rozwoju. Rola rodziców, dziadków, rodzeństwa w rozwoju człowieka

Literatura podstawowa

Literatura podstawowa:

1. Bee H. L., Psychologia rozwoju człowieka, Wydawnictwo Zysk S-ka, Poznań, 2004.

2. Bieńkowska I., Zaburzenia procesów regulacji integracji sensorycznej, Wydawnictwo Scriptum, Kraków, 2018.

3. Birch A., Psychologia rozwojowa w zarysie, Wydaw. Naukowe PWN, Warszawa, 2007.

4. Cousins L., Jak kształtować zachowania małych dzieci, PWN, Warszawa 2014.

5. Cytowska B. [red.], Wczesna interwencja i wspomaganie rozwoju małego dziecka, oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków, 2014.

6. Harwas-Napierała B., Trempała J., Psychologia rozwoju człowieka t 1 - 3, PWN, Warszawa 2008.

7. Odowska-Szlachcic B., Integracja sensoryczna w autyzmie, Grupa Wydawnicza Harmonia, Gdańsk, 2018.

8. Schaffer D., Kipp K. Developmental psychology. Childhood and adolescence, Wadsworth, Belmont 2010, http://elibrary.bsu.edu.az/files/books_163/N_44.pdf

8. Trempała J. [red.], Psychologia rozwoju człowieka, PWN, Warszawa 2012.

Literatura uzupełniająca:

1. Czarnecki K.M. Psychologia rozwojowa osobowości i zachowania człowieka, 2. Oficyna Wydawnicza Humanitas, Sosnowiec, 2007.

3. Elliot L., Co tam się dzieje?, Media Rodzina, Poznań, 2010.

4. Erikson B.H., Dzieciństwo i społeczeństwo. Rebis, Poznań, 2000.

5. Kendall Ph.C., Zaburzenia okresu dzieciństwa i adolescencji, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk, 2004.

Literatura online:

1. Cygan B. Zaburzenia przetwarzania sensorycznego jako źródło trudności i niepowodzeń szkolnych dziecka w edukacji wczesnoszkolnej. http://journals.pan.pl/Content/112860/PDF/Barbara+Cygan%2C+Zaburzenia+przetwarzania+sensorycznego+jako+%C5%BAr%C3%B3d%C5%82o+trudno%C5%9Bci+i+niepowo-.pdf?handler=pdf

2. FAS –płodowy zespół alkoholowy. http://orka.sejm.gov.pl/WydBAS.nsf/0/16ca3bc940d9cf61c1257d50003663c8/$FILE/FAS%20-%20p%C5%82odowy%20zesp%C3%B3%C5%82%20alkoholowy.pdf

3. Jankowska M. Sposoby rozwiązywania kryzysów w teorii psychospołecznego rozwoju E. H. Eriksona w aspekcie rozwoju człowieka i zdrowia psychicznego oraz zaburzeń w rozwoju. https://www.stowarzyszeniefidesetratio.pl/Presentations0/2017-4-4Jankowska.pdf

4. Jarosz E. Dziecko i dzieciństwo – pejzaż współczesny Rzecz o badaniach nad dzieciństwem. http://pedagogikaspoleczna.com/wp-content/uploads/2018/01/PS2201757-81.pdf

5. Kornas-Biela D. Rozwój Prenatalny. https://www.researchgate.net/publication/330716513_Rozwoj_Prenatalny

6. Rochowska I. Znaczenie zabawy w rozwoju dziecka w wieku przedszkolnym. http://bazhum.muzhp.pl/media//files/Edukacja_Elementarna_w_Teorii_i_Praktyce_kwartalnik_dla_nauczycieli_/Edukacja_Elementarna_w_Teorii_i_Praktyce_kwartalnik_dla_nauczycieli_-r2011-t-n2_3/Edukacja_Elementarna_w_Teorii_i_Praktyce_kwartalnik_dla_nauczycieli_-r2011-t-n2_3-s17-21/Edukacja_Elementarna_w_Teorii_i_Praktyce_kwartalnik_dla_nauczycieli_-r2011-t-n2_3-s17-21.pdf

WYKŁADY

1. Psychologia rozwojowa i psychologia - przedmiot cele i zadania. Genetyczne, neurofizjologiczne i społeczne podłoże procesu rozwoju i socjalizacji. Rodzaje zmian rozwojowych i metody ich badania. Etyczne aspekty badań rozwoju. Badania nad dzieciństwem - zmiana paradygmatu w psychologii rozwojowej. Rozwój mózgu na przestrzeni życia jednostki. Czynniki wspomagające i hamujące rozwój. Okresy krytyczne w rozwoju mózgu

2. Zaburzenia rozwoju i ich przyczyny. Choroby genetyczne i teratogenny. Zapobieganie i niwelowanie skutków zaburzeń rozwoju. Możliwości wyrównywania szans rozwojowych i edukacyjnych dzieci niepełnosprawnych fizycznie i intelektualnie oraz pochodzących ze środowisk o wysokim stopniu ryzyka powstawania zaburzeń.

3. Rozwój dziecka w okresie prenatalnym. Narodziny dziecka. Noworodek i okres przystosowywania się do życia poza organizmem matki. Rozwój systemu sensorycznego człowieka. Zadania rozwojowe okresu niemowlęcego.

4. Temperament i osobowość w toku rozwoju jako czynniki ułatwiające i utrudniające rozwój i socjalizację. Neurotyzm, potrzeba poszukiwania ryzyka, impulsywność, „temperament trudny” i zaburzenia zachowania.

5. . Psychodynamiczne koncepcje rozwoju człowieka – lęk i mechanizmy obronne jako czynniki kształtujące sposoby przystosowywania się do rzeczywistości. Behawioralne koncepcje rozwoju człowieka – uczenie się i pamięć jako główne mechanizmy rozwojowe. Watson, warunkowanie lęku i etyczne aspekty prowadzenia badań z udziałem dzieci.

6. Rozwój przetwarzania informacji - J. Piaget i teoria rozwoju poznawczego człowieka. Dostosowywanie wymagań i oddziaływań do wieku rozwojowego dziecka.

7. Transkrypcja świata realnego na język symboli - rozwój mowy. Biologiczne przystosowanie człowieka do posługiwania się językiem. Społeczeństwo i komunikacja.

8. Rozwój emocjonalny człowieka – mechanizmy radzenia sobie z emocjami na kolejnych etapach życia. Neuroatypowość i emocje. Inteligencja emocjonalna i jej kształtowanie w interakcji z dorosłym i rówieśnikiem.

9. Fazy rozwoju psychospołecznego wg E. Eriksona. Teoria rozwoju moralnego J. Piageta. Społeczno- poznawcza teoria rozwoju L. Wygotskiego. Rodzic i nauczyciel w relacji z dzieckiem – mentor czy profilaktyk?

10. Dorosły w rozwoju psychospołecznym dziecka – naśladowanie, modelowanie i identyfikacja. Rodzinne determinanty rozwoju i wychowania dziecka. Postawy rodzicielskie. Szkoła i rodzina jako środowisko wychowawcze stymulujące i ograniczające rozwój dziecka.

11. Zabawa i jej znaczenie w procesie rozwoju.

12. Przygotowanie do wejścia w dorosłość: okres dorastania, kryzys tożsamości, transformacja roli dziecka.

13. Wpływ operacji formalnych formalnego na postrzeganie siebie, innych i świata, Bunt jako poszukiwanie niezależności i dojrzałości - rówieśnicy jako grupa wsparcia i odniesienia. Rozwój jako proces trwający całe życie.

ĆWICZENIA

1. Dziecko w oczach dorosłego – przesądy, stereotypy, normy kulturowe i ich wpływ na kształtowanie obrazu osoby i roli dziecka. Rodzice a możliwości dziecka – oczekiwania, rozczarowania i konflikty.

2. Planowanie ciąży i wspomaganie rozwoju dziecka w okresie prenatalnym. Rozwój nietypowy. Sygnały potencjalnych nieprawidłowości rozwojowych. Zaburzenia neurorozwojowe i ich wczesna identyfikacja. Otwarcie na neuroatypowość (zaburzenia przetwarzania sensorycznego i integracji sensorycznej, zaburzenia ze spektrum, ADHD i specyficzne zaburzenia uczenia się) - rola wczesnej diagnozy i jej akceptacji we wspomaganiu rozwoju dziecka.

3. Wpływ czynników socjokulturowych na rozwój człowieka – deprywacja pokarmowa, sensoryczna, emocjonalna i społeczna. Przekazywanie postaw religijnych, kulturowych i etycznych.

4. Okres niemowlęcy i przedszkolny – charakterystyka rozwojowa. Uczenie się i pamięć – rozwój umiejętności przyswajania i przetwarzania informacji.

5. Okres wczesnoszkolny i szkolny – charakterystyka rozwojowa. Zmiany rozwojowe kory mózgowej wiążące się z przygotowaniem do wejścia w okres dorastania. Poszerzanie obszaru środowiska rozwojowego - problemy w relacji rodzic dziecko w kontekście kontaktów rówieśniczych i osiągnięć szkolnych.

6. Typy przywiązania w relacji dziecko-dorosły, czynniki warunkujące oraz ich wpływ na funkcjonowanie w życiu dorosłym.

7. Dziecko i dorosły w interakcji – wzajemne oczekiwania, możliwości, różnice. Komunikacja dorosły – dziecko na kolejnych etapach rozwoju. Rola rodziców, dziadków, rodzeństwa w rozwoju człowieka

Literatura podstawowa

Literatura podstawowa:

1. Bee H. L., Psychologia rozwoju człowieka, Wydawnictwo Zysk S-ka, Poznań, 2004.

2. Bieńkowska I., Zaburzenia procesów regulacji integracji sensorycznej, Wydawnictwo Scriptum, Kraków, 2018.

3. Birch A., Psychologia rozwojowa w zarysie, Wydaw. Naukowe PWN, Warszawa, 2007.

4. Cousins L., Jak kształtować zachowania małych dzieci, PWN, Warszawa 2014.

5. Cytowska B. [red.], Wczesna interwencja i wspomaganie rozwoju małego dziecka, oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków, 2014.

6. Harwas-Napierała B., Trempała J., Psychologia rozwoju człowieka t 1 - 3, PWN, Warszawa 2008.

7. Odowska-Szlachcic B., Integracja sensoryczna w autyzmie, Grupa Wydawnicza Harmonia, Gdańsk, 2018.

8. Schaffer D., Kipp K. Developmental psychology. Childhood and adolescence, Wadsworth, Belmont 2010, http://elibrary.bsu.edu.az/files/books_163/N_44.pdf

8. Trempała J. [red.], Psychologia rozwoju człowieka, PWN, Warszawa 2012.

Literatura uzupełniająca:

1. Czarnecki K.M. Psychologia rozwojowa osobowości i zachowania człowieka, 2. Oficyna Wydawnicza Humanitas, Sosnowiec, 2007.

3. Elliot L., Co tam się dzieje?, Media Rodzina, Poznań, 2010.

4. Erikson B.H., Dzieciństwo i społeczeństwo. Rebis, Poznań, 2000.

5. Kendall Ph.C., Zaburzenia okresu dzieciństwa i adolescencji, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk, 2004.

Literatura online:

1. Cygan B. Zaburzenia przetwarzania sensorycznego jako źródło trudności i niepowodzeń szkolnych dziecka w edukacji wczesnoszkolnej. http://journals.pan.pl/Content/112860/PDF/Barbara+Cygan%2C+Zaburzenia+przetwarzania+sensorycznego+jako+%C5%BAr%C3%B3d%C5%82o+trudno%C5%9Bci+i+niepowo-.pdf?handler=pdf

2. FAS –płodowy zespół alkoholowy. http://orka.sejm.gov.pl/WydBAS.nsf/0/16ca3bc940d9cf61c1257d50003663c8/$FILE/FAS%20-%20p%C5%82odowy%20zesp%C3%B3%C5%82%20alkoholowy.pdf

3. Jankowska M. Sposoby rozwiązywania kryzysów w teorii psychospołecznego rozwoju E. H. Eriksona w aspekcie rozwoju człowieka i zdrowia psychicznego oraz zaburzeń w rozwoju. https://www.stowarzyszeniefidesetratio.pl/Presentations0/2017-4-4Jankowska.pdf

4. Jarosz E. Dziecko i dzieciństwo – pejzaż współczesny Rzecz o badaniach nad dzieciństwem. http://pedagogikaspoleczna.com/wp-content/uploads/2018/01/PS2201757-81.pdf

5. Kornas-Biela D. Rozwój Prenatalny. https://www.researchgate.net/publication/330716513_Rozwoj_Prenatalny

6. Rochowska I. Znaczenie zabawy w rozwoju dziecka w wieku przedszkolnym. http://bazhum.muzhp.pl/media//files/Edukacja_Elementarna_w_Teorii_i_Praktyce_kwartalnik_dla_nauczycieli_/Edukacja_Elementarna_w_Teorii_i_Praktyce_kwartalnik_dla_nauczycieli_-r2011-t-n2_3/Edukacja_Elementarna_w_Teorii_i_Praktyce_kwartalnik_dla_nauczycieli_-r2011-t-n2_3-s17-21/Edukacja_Elementarna_w_Teorii_i_Praktyce_kwartalnik_dla_nauczycieli_-r2011-t-n2_3-s17-21.pdf

Tematem zajęć są mechanizmy i prawidłowości wieloaspektowego rozwoju człowieka w cyklu życia, determinanty zaburzające i umożliwiające ten proces oraz wpływ uwarunkowań biologicznych i środowiskowych na dynamiczne zmiany psychofizyczne zachodzące w procesie rozwojowym człowieka. Zadaniem przedmiotu jest poznanie wybranych teorii rozwoju psychofizycznego człowieka jak również bieżące dyskutowanie problemów napotkanych podczas praktyk studenckich, lub pracy zawodowej.

Wymagania wstępne i dodatkowe : Podstawowa wiedza z zakresu psychologii ogólnej.

Literatura podstawowa:

1. Bee H. L., Psychologia rozwoju człowieka, Wydawnictwo Zysk S-ka, Poznań, 2004.

2. Bieńkowska I., Zaburzenia procesów regulacji integracji sensorycznej, Wydawnictwo Scriptum, Kraków, 2018.

3. Birch A., Psychologia rozwojowa w zarysie, Wydaw. Naukowe PWN, Warszawa, 2007.

4. Cousins L., Jak kształtować zachowania małych dzieci, PWN, Warszawa 2014.

5. Cytowska B. [red.], Wczesna interwencja i wspomaganie rozwoju małego dziecka, oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków, 2014.

6. Harwas-Napierała B., Trempała J., Psychologia rozwoju człowieka t 1 - 3, PWN, Warszawa 2008.

7. Odowska-Szlachcic B., Integracja sensoryczna w autyzmie, Grupa Wydawnicza Harmonia, Gdańsk, 2018.

8. Schaffer D., Kipp K. Developmental psychology. Childhood and adolescence, Wadsworth, Belmont 2010, http://elibrary.bsu.edu.az/files/books_163/N_44.pdf

8. Trempała J. [red.], Psychologia rozwoju człowieka, PWN, Warszawa 2012.

Literatura uzupełniająca:

1. Czarnecki K.M. Psychologia rozwojowa osobowości i zachowania człowieka, 2. Oficyna Wydawnicza Humanitas, Sosnowiec, 2007.

3. Elliot L., Co tam się dzieje?, Media Rodzina, Poznań, 2010.

4. Erikson B.H., Dzieciństwo i społeczeństwo. Rebis, Poznań, 2000.

5. Kendall Ph.C., Zaburzenia okresu dzieciństwa i adolescencji, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk, 2004.

Literatura online:

1. Cygan B. Zaburzenia przetwarzania sensorycznego jako źródło trudności i niepowodzeń szkolnych dziecka w edukacji wczesnoszkolnej. http://journals.pan.pl/Content/112860/PDF/Barbara+Cygan%2C+Zaburzenia+przetwarzania+sensorycznego+jako+%C5%BAr%C3%B3d%C5%82o+trudno%C5%9Bci+i+niepowo-.pdf?handler=pdf

2. FAS –płodowy zespół alkoholowy.

http://orka.sejm.gov.pl/WydBAS.nsf/0/16ca3bc940d9cf61c1257d50003663c8/$FILE/FAS%20-%20p%C5%82odowy%20zesp%C3%B3%C5%82%20alkoholowy.pdf

3. Jankowska M. Sposoby rozwiązywania kryzysów w teorii psychospołecznego rozwoju E. H. Eriksona w aspekcie rozwoju człowieka i zdrowia psychicznego oraz zaburzeń w rozwoju. https://www.stowarzyszeniefidesetratio.pl/Presentations0/2017-4-4Jankowska.pdf

4. Jarosz E. Dziecko i dzieciństwo – pejzaż współczesny Rzecz o badaniach nad dzieciństwem. http://pedagogikaspoleczna.com/wp-content/uploads/2018/01/PS2201757-81.pdf

5. Kornas-Biela D. Rozwój Prenatalny. https://www.researchgate.net/publication/330716513_Rozwoj_Prenatalny

6. Rochowska I. Znaczenie zabawy w rozwoju dziecka w wieku przedszkolnym. http://bazhum.muzhp.pl/media//files/Edukacja_Elementarna_w_Teorii_i_Praktyce_kwartalnik_dla_nauczycieli_/Edukacja_Elementarna_w_Teorii_i_Praktyce_kwartalnik_dla_nauczycieli_-r2011-t-n2_3/Edukacja_Elementarna_w_Teorii_i_Praktyce_kwartalnik_dla_nauczycieli_-r2011-t-n2_3-s17-21/Edukacja_Elementarna_w_Teorii_i_Praktyce_kwartalnik_dla_nauczycieli_-r2011-t-n2_3-s17-21.pdf

Dodatkowo: przygotowane przez prowadzącego: skrypty z wykładów, fragmenty tekstów do analizy, zestawy ćwiczeń i opisy eksperymentów w formatach Word oraz PDF.

Tematem zajęć są mechanizmy i prawidłowości wieloaspektowego rozwoju człowieka w cyklu życia, determinanty zaburzające i umożliwiające ten proces oraz wpływ uwarunkowań biologicznych i środowiskowych na dynamiczne zmiany psychofizyczne zachodzące w procesie rozwojowym człowieka. Zadaniem przedmiotu jest poznanie wybranych teorii rozwoju psychofizycznego człowieka jak również bieżące dyskutowanie problemów napotkanych podczas praktyk studenckich, lub pracy zawodowej.

Wymagania wstępne i dodatkowe : Podstawowa wiedza z zakresu psychologii ogólnej.

Literatura podstawowa:

1. Bee H. L., Psychologia rozwoju człowieka, Wydawnictwo Zysk S-ka, Poznań, 2004.

2. Bieńkowska I., Zaburzenia procesów regulacji integracji sensorycznej, Wydawnictwo Scriptum, Kraków, 2018.

3. Birch A., Psychologia rozwojowa w zarysie, Wydaw. Naukowe PWN, Warszawa, 2007.

4. Cousins L., Jak kształtować zachowania małych dzieci, PWN, Warszawa 2014.

5. Cytowska B. [red.], Wczesna interwencja i wspomaganie rozwoju małego dziecka, oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków, 2014.

6. Harwas-Napierała B., Trempała J., Psychologia rozwoju człowieka t 1 - 3, PWN, Warszawa 2008.

7. Odowska-Szlachcic B., Integracja sensoryczna w autyzmie, Grupa Wydawnicza Harmonia, Gdańsk, 2018.

8. Schaffer D., Kipp K. Developmental psychology. Childhood and adolescence, Wadsworth, Belmont 2010, http://elibrary.bsu.edu.az/files/books_163/N_44.pdf

8. Trempała J. [red.], Psychologia rozwoju człowieka, PWN, Warszawa 2012.

Literatura uzupełniająca:

1. Czarnecki K.M. Psychologia rozwojowa osobowości i zachowania człowieka, 2. Oficyna Wydawnicza Humanitas, Sosnowiec, 2007.

3. Elliot L., Co tam się dzieje?, Media Rodzina, Poznań, 2010.

4. Erikson B.H., Dzieciństwo i społeczeństwo. Rebis, Poznań, 2000.

5. Kendall Ph.C., Zaburzenia okresu dzieciństwa i adolescencji, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk, 2004.

Literatura online:

1. Cygan B. Zaburzenia przetwarzania sensorycznego jako źródło trudności i niepowodzeń szkolnych dziecka w edukacji wczesnoszkolnej. http://journals.pan.pl/Content/112860/PDF/Barbara+Cygan%2C+Zaburzenia+przetwarzania+sensorycznego+jako+%C5%BAr%C3%B3d%C5%82o+trudno%C5%9Bci+i+niepowo-.pdf?handler=pdf

2. FAS –płodowy zespół alkoholowy.

http://orka.sejm.gov.pl/WydBAS.nsf/0/16ca3bc940d9cf61c1257d50003663c8/$FILE/FAS%20-%20p%C5%82odowy%20zesp%C3%B3%C5%82%20alkoholowy.pdf

3. Jankowska M. Sposoby rozwiązywania kryzysów w teorii psychospołecznego rozwoju E. H. Eriksona w aspekcie rozwoju człowieka i zdrowia psychicznego oraz zaburzeń w rozwoju. https://www.stowarzyszeniefidesetratio.pl/Presentations0/2017-4-4Jankowska.pdf

4. Jarosz E. Dziecko i dzieciństwo – pejzaż współczesny Rzecz o badaniach nad dzieciństwem. http://pedagogikaspoleczna.com/wp-content/uploads/2018/01/PS2201757-81.pdf

5. Kornas-Biela D. Rozwój Prenatalny. https://www.researchgate.net/publication/330716513_Rozwoj_Prenatalny

6. Rochowska I. Znaczenie zabawy w rozwoju dziecka w wieku przedszkolnym. http://bazhum.muzhp.pl/media//files/Edukacja_Elementarna_w_Teorii_i_Praktyce_kwartalnik_dla_nauczycieli_/Edukacja_Elementarna_w_Teorii_i_Praktyce_kwartalnik_dla_nauczycieli_-r2011-t-n2_3/Edukacja_Elementarna_w_Teorii_i_Praktyce_kwartalnik_dla_nauczycieli_-r2011-t-n2_3-s17-21/Edukacja_Elementarna_w_Teorii_i_Praktyce_kwartalnik_dla_nauczycieli_-r2011-t-n2_3-s17-21.pdf

Dodatkowo: przygotowane przez prowadzącego: skrypty z wykładów, fragmenty tekstów do analizy, zestawy ćwiczeń i opisy eksperymentów w formatach Word oraz PDF.