Pedagogika opiekuńczo-wychowawcza

Ocena końcowa jest średnią ważoną obliczoną wg następujących zasad :

Ow = E x 0,5 + M x 0,3 + P x 0,2 =…

Ow – ocena końcowa wykładu

E – egzamin pisemny: pytania weryfikujące efekty kształcenia z zakresu wiedzy oraz umiejętności: waga mająca wpływ na ocenę końcową: 0,5

M – prezentacja multimedialna (obejmująca wybrane zagadnienia z obszaru realizowanego przedmiotu): waga mająca wpływ na ocenę końcową: 0,3

P – postawa na zajęciach - aktywność, obecność, dyskusja dydaktyczna, zaangażowanie edukacyjne, obserwacja pracy studenta: waga mająca wpływ na ocenę końcową: 0,2

WIEDZA:

 egzamin pisemny, prezentacja multimedialna: obszar teoretyczny prezentacji

UMIEJĘTNOŚCI:

 prezentacja multimedialna: obszar praktyczny wystąpienia obejmującego prezentację treści prezentacji



KOMPETENCJE SPOŁECZNE:

 aktywność, obecność, dyskusja dydaktyczna, zaangażowanie edukacyjne, obserwacja pracy studenta

Skala ocen:

bardzo dobry (5)

dobry plus (4,5)

dobry (4)

dostateczny plus (3,5)

dostateczny (3)

niedostateczny (2)

Ocena ustalana powinna być na podstawie następującej skali:

Poniżej 55.00 % - ocena 2

55.00 % i więcej - ocena 3

60.00 % i więcej - ocena 3,5

70.00 % i więcej - ocena 4

80.00 % i więcej - ocena 4,5

90.00 % i więcej - ocena 5

Wymagania wstępne i dodatkowe: wiedza z zakresu pedagogiki ogólnej, pedagogiki społecznej oraz problematyki funkcjonowania podstawowych środowisk wychowawczych.

Treści kształcenia

WYKŁADY – wymiar godzin: niestacjonarne

1. Pedagogika opiekuńczo-wychowawcza jako dyscyplina naukowa. Relacje pedagogiki opiekuńczej z innymi dyscyplinami naukowymi. Funkcje pedagogiki opiekuńczej. Heterogeniczność i komplementarność treści pedagogiki opiekuńczo-wychowawczej

2 godz.

2. Podstawowe pojęcia z obszaru pedagogiki opiekuńczej oraz ich zakresy znaczeniowe (opieka, pomoc, wychowanie, kompensacja społeczna, proces opieki, proces opiekuńczo-wychowawczy, funkcje opiekuńcze, stosunek opiekuńczy, sieroctwo naturalne, sieroctwo społeczne)

1 godz.

3. Podstawowe nurty oraz ważniejsze etapy rozwoju myśli i praktyki opiekuńczej. Historia opieki i pomocy społecznej w Polsce. Nowe tendencje w systemie opieki nad dziećmi i młodzieżą

1 godz.

4. Prekursorzy i reprezentanci pedagogiki opiekuńczo-wychowawczej w Polsce: Janusz Korczak jako wybitny wychowawca pisarz i myśliciel; Kazimierz Jeżewski – twórca rodzinnej formy opieki; Józef Czesław Babicki jako reformator systemu zakładowego; Kazimierz Lisiecki – twórca ognisk wychowawczych; ks. Bronisław Markiewicz (koncepcja systemu wychowawczego oraz jego ponadczasowe wartości)

1 godz.

5. Zagraniczni przedstawiciele pedagogiki opiekuńczo-wychowawczej (Jan Henryk Pestalozzi, Hans Christian Kofoed, Celestyn Freinet, Stanisław Szacki, Antoni S. Makarenko, Mary Richmond)

1 godz.

6. Rodzina jako podstawowe środowisko opiekuńczo-wychowawcze. Podstawowe problemy i zagrożenia wychowawcze współczesnej rodziny. Rodzina funkcjonalna, dysfunkcjonalna i patologiczna. Opieka nad dzieckiem i rodziną zaburzoną, niewydolną wychowawczo. Zasada pomocniczości i zasada interwencji

1 godz.

7. Rodzinne formy opieki zastępczej nad dzieckiem pozbawionym opieki rodziny własnej (rodzina adopcyjna, rodzina zastępcza, rodzinny dom dziecka, wioski dziecięce)

1 godz.

8. Opiekuńcze funkcjonowanie instytucjonalnych form opieki nad dzieckiem osieroconym (placówki socjalizacyjne, placówki interwencyjne, placówki wsparcia dziennego, placówki resocjalizacyjne)

1 godz.

9. Opieka wychowawcza nad małym dzieckiem oraz jej specyfika (żłobek, przedszkole). Opiekuńczo – wychowawcze funkcje szkoły (cele i zadania pedagoga szkolnego, specyfika pracy świetlicy szkolnej)

1 godz.

10. Zajęcia pozalekcyjne i pozaszkolne. Organizacja czasu wolnego dzieci i młodzieży. Elementy animacji społeczno-kulturalnej

1 godz.

11. Opieka nad dzieckiem i rodziną w środowisku lokalnym. Pomoc społeczna i praca socjalna. Jednostki organizacyjne pomocy społecznej. Materialne i niematerialne formy wsparcia dziecka i rodziny

1 godz.

12. Wychowawca w placówce opiekuńczo-wychowawczej.

1 godz.

13. Specyfika zawodu i warunki pracy zawodowej.

1 godz.

14. Osobowość i kompetencje oraz etyczne aspekty pracy wychowawcy/opiekuna.

1 godz.

Metody dydaktyczne i pomoce naukowe

Wykłady: wykład konwencjonalny (informacyjny), analityczny, problemowy, dialogowy, wykład konwersatoryjny, wykład syntetyczny, dyskusja dydaktyczna; podręczniki akademickie, monografie naukowe, laptop, projektor, prezentacja multimedialna, film edukacyjny

LITERATURA PODSTAWOWA

1. Albański L., Gola S., Wybrane zagadnienia z pedagogiki opiekuńczej, Karkonoska Szkoła Wyższa w Jeleniej Górze, Jelenia Góra 2013;

2. Biedroń M., Prokosz M. (red.), Teoretyczne i praktyczne aspekty współczesnej pedagogiki opiekuńczej, Wydawnictwo „Adam Marszałek”, Toruń 2001;

3. Borowski R., Wysocki D., Placówki opiekuńczo – wychowawcze, Wydawnictwo Naukowe „Novum”, Płock 2001;

4. Dąbrowski Z., Pedagogika opiekuńcza w zarysie, T. I i II, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, Olsztyn 2006;

5. Dąbrowski Z., Kulpiński F., Pedagogika opiekuńcza: historia, teoria, terminologia, Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko – Mazurskiego, Olsztyn 2002;

6. Jundziłł E., Pawłowska R., (red.), Pedagogika opiekuńcza: przeszłość, teraźniejszość, przyszłość, Harmonia, Gdańsk 2008;

7. Krajewska B., Instytucje wsparcia dziecka i rodziny. Zagadnienia podstawowe. Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2010;

8. Badora S., Róg A., Zięba–Kołodziej B. (red.), Pedagogika opiekuńcza. W poszukiwaniu rozwiązań teoretycznych i praktycznych, PWSZ, Tarnobrzeg 2014;

LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA

1. Badora S., Czerderecka B., Marzec D., Rodzina i formy jej wspomagania, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2001;

2. Brągiel J., Badora S. (red.), Formy opieki, wychowania i wsparcia w zreformowanym systemie opieki społecznej, Uniwersytet Opolski, Opole 2005;

3. Gajewska G., Elementy pedagogiki opiekuńczej oraz metodyki opieki i wychowania. Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Zielonej Górze, Zielona Góra 2001;

4. Kelm A., Węzłowe problemy pedagogiki opiekuńczej, Wydawnictwo Akademickie „Żak”, Warszawa 2000;

5. Stelmaszuk Z. W. (red.), Zmiany w systemie opieki nad dziećmi i młodzieżą. Perspektywa europejska, Wydawnictwo „Śląsk’, Katowice 2001;

6. Węgierski Z. Opieka nad dzieckiem osieroconym. Wydawnictwo Edukacyjne „Akapit”, Toruń 2006;

7. Wolan T., Placówki resocjalizacyjne w reformowanym systemie profilaktyki, opieki i wychowania w Polsce, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2006;

Ocena końcowa jest średnią ważoną obliczoną wg następujących zasad :

Ow = E x 0,5 + M x 0,3 + P x 0,2 =…

Ow – ocena końcowa wykładu

E – egzamin pisemny: pytania weryfikujące efekty kształcenia z zakresu wiedzy oraz umiejętności: waga mająca wpływ na ocenę końcową: 0,5

M – prezentacja multimedialna (obejmująca wybrane zagadnienia z obszaru realizowanego przedmiotu): waga mająca wpływ na ocenę końcową: 0,3

P – postawa na zajęciach - aktywność, obecność, dyskusja dydaktyczna, zaangażowanie edukacyjne, obserwacja pracy studenta: waga mająca wpływ na ocenę końcową: 0,2

WIEDZA:

 egzamin pisemny, prezentacja multimedialna: obszar teoretyczny prezentacji

UMIEJĘTNOŚCI:

 prezentacja multimedialna: obszar praktyczny wystąpienia obejmującego prezentację treści prezentacji



KOMPETENCJE SPOŁECZNE:

 aktywność, obecność, dyskusja dydaktyczna, zaangażowanie edukacyjne, obserwacja pracy studenta

Skala ocen:

bardzo dobry (5)

dobry plus (4,5)

dobry (4)

dostateczny plus (3,5)

dostateczny (3)

niedostateczny (2)

Ocena ustalana powinna być na podstawie następującej skali:

Poniżej 55.00 % - ocena 2

55.00 % i więcej - ocena 3

60.00 % i więcej - ocena 3,5

70.00 % i więcej - ocena 4

80.00 % i więcej - ocena 4,5

90.00 % i więcej - ocena 5

Wymagania wstępne i dodatkowe: wiedza z zakresu pedagogiki ogólnej, pedagogiki społecznej oraz problematyki funkcjonowania podstawowych środowisk wychowawczych.

Treści kształcenia

WYKŁADY – wymiar godzin: niestacjonarne

1. Pedagogika opiekuńczo-wychowawcza jako dyscyplina naukowa. Relacje pedagogiki opiekuńczej z innymi dyscyplinami naukowymi. Funkcje pedagogiki opiekuńczej. Heterogeniczność i komplementarność treści pedagogiki opiekuńczo-wychowawczej

2 godz.

2. Podstawowe pojęcia z obszaru pedagogiki opiekuńczej oraz ich zakresy znaczeniowe (opieka, pomoc, wychowanie, kompensacja społeczna, proces opieki, proces opiekuńczo-wychowawczy, funkcje opiekuńcze, stosunek opiekuńczy, sieroctwo naturalne, sieroctwo społeczne)

1 godz.

3. Podstawowe nurty oraz ważniejsze etapy rozwoju myśli i praktyki opiekuńczej. Historia opieki i pomocy społecznej w Polsce. Nowe tendencje w systemie opieki nad dziećmi i młodzieżą

1 godz.

4. Prekursorzy i reprezentanci pedagogiki opiekuńczo-wychowawczej w Polsce: Janusz Korczak jako wybitny wychowawca pisarz i myśliciel; Kazimierz Jeżewski – twórca rodzinnej formy opieki; Józef Czesław Babicki jako reformator systemu zakładowego; Kazimierz Lisiecki – twórca ognisk wychowawczych; ks. Bronisław Markiewicz (koncepcja systemu wychowawczego oraz jego ponadczasowe wartości)

1 godz.

5. Zagraniczni przedstawiciele pedagogiki opiekuńczo-wychowawczej (Jan Henryk Pestalozzi, Hans Christian Kofoed, Celestyn Freinet, Stanisław Szacki, Antoni S. Makarenko, Mary Richmond)

1 godz.

6. Rodzina jako podstawowe środowisko opiekuńczo-wychowawcze. Podstawowe problemy i zagrożenia wychowawcze współczesnej rodziny. Rodzina funkcjonalna, dysfunkcjonalna i patologiczna. Opieka nad dzieckiem i rodziną zaburzoną, niewydolną wychowawczo. Zasada pomocniczości i zasada interwencji

1 godz.

7. Rodzinne formy opieki zastępczej nad dzieckiem pozbawionym opieki rodziny własnej (rodzina adopcyjna, rodzina zastępcza, rodzinny dom dziecka, wioski dziecięce)

1 godz.

8. Opiekuńcze funkcjonowanie instytucjonalnych form opieki nad dzieckiem osieroconym (placówki socjalizacyjne, placówki interwencyjne, placówki wsparcia dziennego, placówki resocjalizacyjne)

1 godz.

9. Opieka wychowawcza nad małym dzieckiem oraz jej specyfika (żłobek, przedszkole). Opiekuńczo – wychowawcze funkcje szkoły (cele i zadania pedagoga szkolnego, specyfika pracy świetlicy szkolnej)

1 godz.

10. Zajęcia pozalekcyjne i pozaszkolne. Organizacja czasu wolnego dzieci i młodzieży. Elementy animacji społeczno-kulturalnej

1 godz.

11. Opieka nad dzieckiem i rodziną w środowisku lokalnym. Pomoc społeczna i praca socjalna. Jednostki organizacyjne pomocy społecznej. Materialne i niematerialne formy wsparcia dziecka i rodziny

1 godz.

12. Wychowawca w placówce opiekuńczo-wychowawczej.

1 godz.

13. Specyfika zawodu i warunki pracy zawodowej.

1 godz.

14. Osobowość i kompetencje oraz etyczne aspekty pracy wychowawcy/opiekuna.

1 godz.

Metody dydaktyczne i pomoce naukowe

Wykłady: wykład konwencjonalny (informacyjny), analityczny, problemowy, dialogowy, wykład konwersatoryjny, wykład syntetyczny, dyskusja dydaktyczna; podręczniki akademickie, monografie naukowe, laptop, projektor, prezentacja multimedialna, film edukacyjny

LITERATURA PODSTAWOWA

1. Albański L., Gola S., Wybrane zagadnienia z pedagogiki opiekuńczej, Karkonoska Szkoła Wyższa w Jeleniej Górze, Jelenia Góra 2013;

2. Biedroń M., Prokosz M. (red.), Teoretyczne i praktyczne aspekty współczesnej pedagogiki opiekuńczej, Wydawnictwo „Adam Marszałek”, Toruń 2001;

3. Borowski R., Wysocki D., Placówki opiekuńczo – wychowawcze, Wydawnictwo Naukowe „Novum”, Płock 2001;

4. Dąbrowski Z., Pedagogika opiekuńcza w zarysie, T. I i II, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, Olsztyn 2006;

5. Dąbrowski Z., Kulpiński F., Pedagogika opiekuńcza: historia, teoria, terminologia, Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko – Mazurskiego, Olsztyn 2002;

6. Jundziłł E., Pawłowska R., (red.), Pedagogika opiekuńcza: przeszłość, teraźniejszość, przyszłość, Harmonia, Gdańsk 2008;

7. Krajewska B., Instytucje wsparcia dziecka i rodziny. Zagadnienia podstawowe. Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2010;

8. Badora S., Róg A., Zięba–Kołodziej B. (red.), Pedagogika opiekuńcza. W poszukiwaniu rozwiązań teoretycznych i praktycznych, PWSZ, Tarnobrzeg 2014;

LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA

1. Badora S., Czerderecka B., Marzec D., Rodzina i formy jej wspomagania, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2001;

2. Brągiel J., Badora S. (red.), Formy opieki, wychowania i wsparcia w zreformowanym systemie opieki społecznej, Uniwersytet Opolski, Opole 2005;

3. Gajewska G., Elementy pedagogiki opiekuńczej oraz metodyki opieki i wychowania. Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Zielonej Górze, Zielona Góra 2001;

4. Kelm A., Węzłowe problemy pedagogiki opiekuńczej, Wydawnictwo Akademickie „Żak”, Warszawa 2000;

5. Stelmaszuk Z. W. (red.), Zmiany w systemie opieki nad dziećmi i młodzieżą. Perspektywa europejska, Wydawnictwo „Śląsk’, Katowice 2001;

6. Węgierski Z. Opieka nad dzieckiem osieroconym. Wydawnictwo Edukacyjne „Akapit”, Toruń 2006;

7. Wolan T., Placówki resocjalizacyjne w reformowanym systemie profilaktyki, opieki i wychowania w Polsce, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2006;

(1) Opis: Celem przedmiotu jest przekazanie wiedzy na temat pedagogiki jako dyscypliny naukowej z uwzględnieniem jej genezy, obszaru zainteresowań oraz poszczególnych działów i subdyscyplin, kształtowanie umiejętności rozumienia podstawowych pojęć z obszaru teoretycznych podstaw opieki i wychowania; kształtowanie umiejętności dostrzegania i analizowania problemów wymagających wsparcia i opieki; kształtowanie gotowości do niesienia innym wsparcia i opieki.

W obszarze realizowanych treści znajdują się elementy analizy sytuacji i zdarzeń pedagogicznych zaobserwowanych lub

doświadczonych przez studentów w czasie realizacji praktyk zawodowych. Analizy te odbywają się (przy okazji) realizowanych treści i polegają na dzieleniu się przez studentów doświadczeniami zdobywanymi w trakcie praktyki oraz inicjowaniem dyskusji i debaty w zakresie napotykanych problemów i trudności.

(2) Wymagania wstępne: wiedza na temat pedagogiki jako dyscypliny naukowej z uwzględnieniem jej genezy, obszaru zainteresowań oraz poszczególnych działów i subdyscyplin, rozumienie podstawowych pojęć z obszaru teoretycznych podstaw opieki i wychowania; umiejętności dostrzegania i analizowania problemów wymagających wsparcia i opieki; gotowość do niesienia innym wsparcia i opieki.

Podstawowa

1. Albański L., Gola S., Wybrane zagadnienia z pedagogiki opiekuńczej, Karkonoska Szkoła Wyższa w Jeleniej Górze, Jelenia Góra 2013; https://www.dbc.wroc.pl/Content/23690/wybrane_zagadnienia_z_pedagogiki.pdf

2. Badora Sylwia, Zięba-Kołodziej Beata (red.), Pedagogika opiekuńcza. Perspektywy myślenia o rodzinie, Difin 2015.

3. Jundziłł Elżbieta, Pawłowska Róża (red.) Pedagogika opiekuńcza: przeszłość, teraźniejszość, przyszłość, Wydawnictwo Harmonia, Gdańsk 2008.

4. Kelm Albin, Węzłowe problemy pedagogiki opiekuńczej, Wydawnictwo Akademickie „Żak”, Warszawa 2000;

Uzupełniająca

5. Antas Alicja, Wybrane problemy pracy opiekuńczo-wychowawczej z dziećmi i młodzieżą: z praktyki studenckiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego, Siedlce 2012.

6. Kolankiewicz Maria, Placówki opiekuńczo-wychowawcze. Historia i współczesność, Difin 2022.

7. Krasiejko Izabela, Rodzina z dziećmi. Rodzina dysfunkcyjna. Pedagogika, praca socjalna, terapia, Difin 2019.

8. Mikler-Chwastek Anna (red.), Wychowanie i wspieranie rozwoju małych dzieci w domu, żłobku i przedszkolu, Difin 2017.

(1) Opis: Celem przedmiotu jest przekazanie wiedzy na temat pedagogiki jako dyscypliny naukowej z uwzględnieniem jej genezy, obszaru zainteresowań oraz poszczególnych działów i subdyscyplin, kształtowanie umiejętności rozumienia podstawowych pojęć z obszaru teoretycznych podstaw opieki i wychowania; kształtowanie umiejętności dostrzegania i analizowania problemów wymagających wsparcia i opieki; kształtowanie gotowości do niesienia innym wsparcia i opieki.

W obszarze realizowanych treści znajdują się elementy analizy sytuacji i zdarzeń pedagogicznych zaobserwowanych lub

doświadczonych przez studentów w czasie realizacji praktyk zawodowych. Analizy te odbywają się (przy okazji) realizowanych treści i polegają na dzieleniu się przez studentów doświadczeniami zdobywanymi w trakcie praktyki oraz inicjowaniem dyskusji i debaty w zakresie napotykanych problemów i trudności.

(2) Wymagania wstępne: wiedza na temat pedagogiki jako dyscypliny naukowej z uwzględnieniem jej genezy, obszaru zainteresowań oraz poszczególnych działów i subdyscyplin, rozumienie podstawowych pojęć z obszaru teoretycznych podstaw opieki i wychowania; umiejętności dostrzegania i analizowania problemów wymagających wsparcia i opieki; gotowość do niesienia innym wsparcia i opieki.

Podstawowa

1. Albański L., Gola S., Wybrane zagadnienia z pedagogiki opiekuńczej, Karkonoska Szkoła Wyższa w Jeleniej Górze, Jelenia Góra 2013; https://www.dbc.wroc.pl/Content/23690/wybrane_zagadnienia_z_pedagogiki.pdf

2. Badora Sylwia, Zięba-Kołodziej Beata (red.), Pedagogika opiekuńcza. Perspektywy myślenia o rodzinie, Difin 2015.

3. Jundziłł Elżbieta, Pawłowska Róża (red.) Pedagogika opiekuńcza: przeszłość, teraźniejszość, przyszłość, Wydawnictwo Harmonia, Gdańsk 2008.

4. Kelm Albin, Węzłowe problemy pedagogiki opiekuńczej, Wydawnictwo Akademickie „Żak”, Warszawa 2000;

Uzupełniająca

5. Antas Alicja, Wybrane problemy pracy opiekuńczo-wychowawczej z dziećmi i młodzieżą: z praktyki studenckiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego, Siedlce 2012.

6. Kolankiewicz Maria, Placówki opiekuńczo-wychowawcze. Historia i współczesność, Difin 2022.

7. Krasiejko Izabela, Rodzina z dziećmi. Rodzina dysfunkcyjna. Pedagogika, praca socjalna, terapia, Difin 2019.

8. Mikler-Chwastek Anna (red.), Wychowanie i wspieranie rozwoju małych dzieci w domu, żłobku i przedszkolu, Difin 2017.