Diagnoza pedagogiczna

Celem zajęć jest zapoznanie studentów z procesem diagnozy pedagogicznej, rodzajem diagnoz, procesem diagnozowania, metodami, narzędziami oraz sposobami analizy wyników i opracowywania wniosków/rekomendacji.

Treści planowane do zrealizowania:

1. Pojęcie diagnozy i jej znaczenie na gruncie pedagogiki; w tym pedagogiki specjalnej oraz jej główne komponenty: zasady, treści, cele, metody, formy i narzędzia diagnozowania, planowanie procesu diagnostycznego.

2. Zasady organizacji procesu diagnostycznego na wybranych przykładach (diagnoza środowiska rodzinnego, diagnoza potrzeb dziecka, diagnoza gotowości szkolnej, diagnoza i wspomaganie rozwoju ruchowego, rysunek dziecka jako sposób diagnozy i inne)

3. Podmioty realizujące zadania z zakresu diagnostyki w instytucjach oświatowych i pozaszkolnych; rola poradni psychologiczno-pedagogicznych i innych instytucji

4. Znaczenie diagnozy w organizacji i udzielaniu pomocy psychologiczno-pedagogicznej w przedszkolu/szkole podstawowej (klasach I-III)/rodzinie/środowisku

5. Zadania diagnostyczne w zakresie zadań zawodowych specjalistów z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz edukacji włączającej; warsztat pracy wybranych specjalistów, analiza wybranych dokumentów, rodzaje dokumentacji i inne zagadnienia

6. Diagnoza w ujęciu wertykalnym i horyzontalnym; kryteria doboru metod i narzędzi oceny funkcjonowania edukacyjnego, fizycznego, psychicznego i społecznego dzieci i uczniów oraz czynników środowiskowych wpływających na to funkcjonowanie; etyka zawodowa diagnosty, sposoby opracowywania wyników diagnozy, wnioski i rekomendacje

7. Ćwiczenia w przeprowadzaniu wybranych diagnoz; prezentacje doświadczeń własnych prowadzącej i studentów; wnioski i rekomendacje dla praktyki terapeutycznej i pedagogicznej

8. Analiza orzeczeń oraz opinii p p-p, ćwiczenia w określaniu mocnych i słabych stron dziecka/ucznia.

9. Zagadnienia zgłoszone przez studentów; studium przypadku dziecka/ucznia ze SPE

LITERATURA PODSTAWOWA

1. Inglot-Kulas J., Proces diagnozowania potrzeb rozwojowych i poziomu osiągnięć uczniów kluczem do sprzyjającego i wspierającego środowiska, [w:] J. Szempruch, J. Smyła, J. Miko-Giedyk (red.), Wyzwania, dylematy i perspektywy edukacyjne. Konteksty zmian, Wyd. Kieleckie Towarzystwo Naukowe, Kielce 2021, s. 315-3221.

2.Janicka-Panek T., Znaczenie diagnozy przedszkolnej w pracy pedagogicznej nauczyciela, [w:]Estetyka i Etyka pedagogicznej działalności, Zbiór Naukowych Prac, Zeszyt 19, 2019, Naukowa Akademia Pedagogicznych Nauk Ukrainy, Instytut Pedagogicznej Oświaty i Oświaty Dorosłych NAPN Ukrainy, Narodowy Pedagogiczny Uniwersytet w Połtawie, ss. 9-19 ISSN 2226-4051

3.Janicka-Panek T., Kompetencje kluczowe jako zadanie i cel kształcenia – szanse, możliwości

i zagrożenia w kontekście niepełnosprawności wychowanka, [w:] SZKOŁA – NAUCZYCIEL – UCZEŃ w przestrzeni edukacyjnej, M. Przybysz-Zaremba, J. Stepaniuk, A. Szczygieł (red.), Difin SA, Warszawa 2020, ISBN 978-83-8085-460-4, ss. 215-232

4.Przetacznik-Gierowska, M., Włodarski Z., Psychologia wychowawcza. WN PWN, Warszawa 2014

5. Skałbania B., Wspieranie nauczycieli edukacji włączającej - między ofertą a oczekiwaniem. [w:] J. Szempruch, J. Smyła, J. Miko-Giedyk (red.), Wyzwania, dylematy i perspektywy edukacyjne. Konteksty zmian, Wyd. Kieleckie Towarzystwo Naukowe, Kielce 2021, s. 303-314

Literatura uzupełniająca

1. Wysocka E., Diagnostyka pedagogiczna. Nowe obszary i rozwiązania. Impuls, Kraków 2013

2. Podstawa programowa, Dz. U. z 2017r., poz. 356 (wybrane załączniki) z późn. zmianami

3. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach, Dz. U. z 2017r., poz. 1591 z późn. zmianami

4. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 sierpnia 2017 r. w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci, Dz. U. z 2017r., poz. 1635 z późn. zmianami

5. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym, Dz. U. z 2017r., poz. 1578 z późn. zmianami

6. Czasopisma: BLIŻEJ PRZEDSZKOLA, ŻYCIE SZKOŁY, WYCHOWAWCA i inne.

Student zna i rozumie:

-podstawy teoretyczne, cele, założenia, obszary i cechy diagnozy; procedury badań diagnostycznych i eksperymentalnych w pedagogice – analizy jakościowe i ilościowe;

-przydatność metod diagnostycznych w ocenie specyfiki zaburzeń w rozwoju oraz potrzebę oceny ich skuteczności;

-rolę i miejsce diagnostyki opiekuńczo-wychowawczej, rehabilitacyjnej, resocjalizacyjnej i socjoterapeutycznej w pracy różnych instytucji;

-realizowane przez psychologa lub/i pedagoga zadania diagnostyczne i inne;

Student potrafi:

-analizować dokumenty i prace dziecka i ucznia pod kątem określenia jego możliwości i specjalnych potrzeb edukacyjnych oraz środowiskowych uwarunkowań jego funkcjonowania;

-interpretować wyniki diagnozy pedagogicznej;

-wyszukiwać, dobierać i konstruować proste narzędzia do diagnozy pedagogicznej oraz stosować je zgodnie z wymaganiami metodycznymi;

Student jest gotów do:

-przyjęcia odpowiedzialności za podejmowane decyzje związane z organizacją procesu diagnostycznego i postdiagnostycznego;

-podejmowania współpracy z nauczycielami, specjalistami, rodzicami lub opiekunami, dziećmi i uczniami w poszukiwaniu przyczyn trudności;

-dzielenia się wiedzą z nauczycielami prowadzącymi zajęcia z dzieckiem lub uczniem i jego rodzicami lub opiekunami na rzecz zapewniania mu optymalnych warunków rozwoju w środowisku włączającym.

-refleksyjnego podejścia do wykonywanych zadań z zakresu diagnozy.

WIEDZA:

karty pracy – zawierające pytania sprawdzające znajomość pojęć z zakresu diagnostyki, realizacja ćwiczeń, np. dostosowanie proponowanych sposobów wspomagania do wyników diagnozy formalnej (orzeczenie p p-p lub opinia) lub nieformalnej ( z nominacji nauczycielskiej)

UMIEJĘTNOŚCI:

karty pracy – pytanie problemowe dotyczące umiejętności wykorzystywania wiedzy z zajęć w praktyce diagnostycznej i terapeutycznej; diagnoza dziecka z wybranym zaburzeniem (rodzajem potrzeb specjalnych), prezentacja wyników na forum grupy; dyskusja w grupie, umiejętność argumentowania swojego stanowiska

KOMPETENCJE SPOŁECZNE:

aktywność, obecność, dyskusja dydaktyczna, informacja zwrotna, prezentacja wybranych treści oraz wyników zrealizowanego zadania: przydzielonej diagnozy, zaangażowanie edukacyjne, obserwacja pracy studenta i jego własnej aktywności: waga mająca wpływ na ocenę końcową

Ocena końcowa jest średnią z wykonanych zadań cząstkowych w trakcie semestru. Ocenie podlega postawa na zajęciach: czynny udział w zajęciach, dyskusja dydaktyczna, zaangażowanie edukacyjne, informacja zwrotna, obecność-udokumentowana listą obecności, realizacja zadań zaliczanych do pracy własnej studenta.

Skala ocen:

bardzo dobry (5)

dobry plus (4,5)

dobry (4)

dostateczny plus (3,5)

dostateczny (3)

niedostateczny (2)

Ocena ustalana powinna być na podstawie następującej skali:

Poniżej 55.00 % - ocena 2

55.00 % i więcej - ocena 3

60.00 % i więcej - ocena 3,5

70.00 % i więcej - ocena 4

80.00 % i więcej - ocena 4,5

90.00 % i więcej - ocena 5

Praca własna studenta podczas przygotowywania się do obserwacji oraz prowadzenia zajęć (lub asystowania) - np. czytanie literatury z zakresu diagnostyki pedagogicznej oraz metodyki dydaktyki specjalnej, analiza czasopism pod kątem kształcenia integracyjnego i edukacji włączającej, podstawy programowej, programów nauczania oraz wychowania i opieki, przewodników metodycznych, i stron www instytucji, zajmujących się wspomaganiem rozwoju dzieci, edukacji włączającej, przygotowanie informacji na temat wybranych materiałów, urządzeń i narzędzi diagnostycznych, wyszukiwanie filmów edukacyjnych, prace projektowe, wykonywanie diagnoz, ewaluacja, analiza wniosków, rekomendacje dla dalszego doskonalenia i inne)