Historia wychowania

(1) Opis: Celem przedmiotu jest zapoznanie studentów z historią rozwoju teorii i praktyki pedagogicznej zarówno w obszarze Rzeczypospolitej, jak i Europy oraz świata, mając na względzie zintegrowane politycznie i kulturowe transfery w rozumieniu międzypaństwowym, jak i międzykontynentalnym. Osiągnięcie tego celu powinno ułatwić studentom pedagogiki zrozumienie współczesnej teorii i praktyki oświatowej, jak też procesów, które współcześnie prowadzą do przemian na poszczególnych poziomach polskiej edukacji. Chodzi także i o to, by studenci dostrzegli przełożenie historycznych zdobyczy na polu oświatowym do aktualnego życia społeczno-kulturowego. Ważnym celem kształcenia w zakresie historii wychowania jest poszukiwanie inspiracji do współczesnych postaw pedagogicznych na gruncie własnego rozwoju zawodowego. Istotnym też celem kształcenia w zakresie historii wychowania jest uzyskanie przez studentów dobrego rozeznania w kojarzeniu epok kulturowych i historycznych w powiązaniu z procesem rozwoju edukacji i na jego przykładzie. Celem przedmiotu kształcenia jest też weryfikacja aktywności praktycznej studentów, wynoszonej z praktyk zawodowych, co dziać się powinno za sprawą jej odnoszenia do tła historycznego i historycznej proweniencji, tak w rozwoju myśli pedagogicznej, jak i doświadczeń z przeszłości. Powinno to treści ułatwiać zrozumienie działań praktycznych w celu ich konstruktywnego przyszłego planowania i sterowania nimi w praktyce zatrudnieniowej, zgodnie z kierunkiem i specjalnością wykształcenia zawodowego. W przypadku studentów już aktywnych zawodowo, przedmiot ma ułatwiać rozpoznawanie (analizę, diagnozę) typowych sytuacji pedagogicznych doświadczanych w środowisku zatrudnienia.

(2) Wymagania wstępne: Zakres wiadomości (wiedzy), umiejętności i kompetencji społecznych, niezbędnych do efektywnego uczestnictwa studenta w zajęciach właściwy dla absolwenta szkoły średniej i potwierdzony świadectwem dojrzałości; bez wstępnych wymagań akademickich (przedmiotowych i merytorycznych) z zakresu pedagogiki.

Wykłady:

1.Geneza refleksji pedagogicznej i historii wychowania.

2.Wychowanie w Starożytności; Grecja, kultura hellenistyczna, Rzym.

3.Średniowieczne ideały wychowawcze. Działalność Karola Wielkiego. Rola Kościoła katolickiego w edukacji. Uniwersytety.

4.Wpływ reformacji i kontrreformacji w Kościele na edukację europejską.

5.Myśl pedagogiczna i szkolnictwo w dobie Renesansu i Oświecenia.

6.Reformy edukacyjne w Rzeczypospolitej /KEN/, Francji /Wielka Rewolucja Burżuazyjna/ i w Anglii – porównanie kontekstu społeczno-politycznego i systemowo edukacyjnego.

7.Zróżnicowane stanowiska i eksperymenty pedagogiczne w pedagogice europejskiej i światowej na przełomie XIX i XX w.

8. Edukacja przemysłowa Wiosny Ludów na przykładzie Jana Bosko.

9. Naturalizm, pajdocentryzm i natywizm w opiece i wychowaniu na przykładzie Janusza Korczaka.

10. Wpływ zaborów na polską edukację: austriacki - Galicja, rosyjski – Królestwo Polskie, Królestwo Kongresowe; pruski – poznańskie i Śląsk; sowiecki – PRL.

11.Tajne nauczanie na ziemiach polskich w okresie drugiej wojnu światowej.

12. Analiza porównawcza odbudowy i rozwoju szkolnictwa w Drugiej Rzeczypospolitej i w Polsce po 1945 r.

Ćwiczenia:

1.Znaczenie filozofów antycznych dla edukacji. Arystoteles, Sokrates, Platon. Starożytne szkoły filozoficzne.

2.Znaczenie filozofii Aureliusza Augustyna i Tomasza z Akwinu dla edukacji średniowiecznej i nowożytnej.

3.Pedagogika Jana Amosa Komeńskiego.

4.Pedagogika Jana Jakuba Rousseau.

5. Pedagogika Johna Locka.

6.Pedagogika Henryka Pestalozziego.

7.Pedagoika Bronisława Trentowskiego.

8.Pedagogika Sebastiana Petrycego.

9. Analiza i komparatystyka edukacji na ziemiach polskich w okresie zaborów.

10.Konsekwencje edukacyjne psychologizmu pedagogicznego.

11.Konsekwencje pedagogiczne socjologizmu pedagogicznego.

12.Konsekwencje pedagogiczne filozofii wychowania.

Metody dydaktyczne:

Metody: wykład akademicki, dyskusja, praca z książką. Środki: tekst źródłowy, film dydaktyczny

Literatura podstawowa:

Barczyk Piotr Paweł, O podmiotowości. Historyczna zmienność refleksji i praktyki edukacyjnej, Bytom 2001;

Jakubiak Krzysztof, Wychowanie państwowe jako ideologia wychowawcza sanacji, Bydgoszcz 1994;

Kurdybacha Łukasz, Historia wychowania, t. 1-2, Warszawa 1965/1967;

Miąso Józef (red.), Historia wychowania wiek XX, T. I, Warszawa 1984;

Michalski Stanisław, Koncepcje systemu edukacji w II Rzeczypospolitej, Warszawa 1988;

Wołoszyn Stefan, Dzieje wychowania i myśli pedagogicznej w zarysie, Warszawa 1964;

Wołoszyn Stefan, Źródła do dziejów wychowania i myśli pedagogicznej, T.: 1, 2, 3, Warszawa 1965

Literatura uzupełniająca:

Bartnicka Kalina, Szybiak Irena, Zarys historii wychowania, Warszawa 2001;

Jean Jacques Rousseau, Emil czyli o wychowaniu /Jan Legowicz – wstęp i komentarz/, Wrocław 1955;

Kot Stanisław, Historia wychowania, t.1-2, Warszawa 1996;

Kowalik Krystyna, Opieka nad dzieckiem w Generalnym Gubernatorstwie, Lublin 1986;

Mauersberg Stanisław, Marian Walczak, Szkolnictwo polskie po drugiej wojnie światowej, Warszawa 2005;

Orczyk Adam, Zarys historii szkolnictwa i myśli pedagogicznej, Warszawa 2008;

Podgórska Eugenia, Szkolnictwo elementarne Księstwa Warszawskiego i Królestwa Kongresowego 1807-1831, Warszawa 1960;

Wójcik Mirosław, Problemy społeczno – edukacyjne na Śląsku przełomu XIX i XX w., [w:] Bernard Kołodziej, Mirosław Wójcik, Barbara Kołodziej (red.), Dzieło prymasa ze Śląska. Troska i nauczanie, Kraków 2016;

WIEDZA

(„Student zna i rozumie...”)

-teorię na temat miejsca i roli historii wychowania jako subdyscypliny pedagogicznej; w zaawansowanym stopniu i w aspekcie rozwoju procesu dziejowego: wybrane fakty, pojęcia i zjawiska oraz dotyczące ich metody i teorie wyjaśniające złożone zależności między nimi, stanowiące podstawową wiedzę ogólną z zakresu dyscyplin naukowych właściwych dla programu studiów w zakresie pedagogiki oraz możliwości praktycznego zastosowania tej wiedzy w działalności pedagogicznej z tytułu inspirowania się dobrymi wzorcami i praktykami historycznych doświadczeń edukacyjnych PED1_W01;

-usystematyzowane historyczne zagadnienia z obszaru filozofii i socjologii wychowania, aksjologii pedagogicznej, etyczne uwarunkowania działalności pedagogicznej, wpływające na fundamentalne dylematy w obszarze współczesnych procesów pedagogicznych warunkowanych doświadczeniami historycznymi i historycznymi poglądami oraz stanowiskami naukowymi PED1_W05;

-usystematyzowane teorie i koncepcje wychowania, edukacji, kształcenia, uczenia się i nauczania, opieki, a także różnorodne uwarunkowania tych procesów w poszczególnych epokach historycznych i w ramach zróżnicowanych systemów politycznych; uporządkowaną w stopniu zaawansowanym wiedzę o najważniejszych nurtach myśli pedagogicznej oraz kierunkach działań w zakresie szeroko pojętej oświaty na przestrzeni dziejów (kultura zachodnia), reprezentatywne dla poszczególnych nurtów koncepcje pedagogiczne w zakresie wychowania, kształcenia i opieki oraz metodykę w zakresie wychowania i kształcenia w aspekcie historycznym PED1_W06

UMIEJĘTNOŚCI

(„Student potrafi…”)

-formułować oraz rozwiązywać złożone i nietypowe problemy właściwe dla działalności pedagogicznej poprzez właściwy dobór źródeł historycznych, ocenę, krytyczną analizę i syntezę informacji odnoszonych do historycznych doświadczeń i teorii pedagogicznych; dobierać refleksyjnie adekwatne metody, techniki i narzędzia pracy edukacyjnej czerpiąc z historycznego źródła poglądów, stanowisk i praktyki PED1_U01;

-trafnie analizować działania w zakresie własnego rozwoju oraz samodzielnie planować i realizować własne uczenie się przez całe życie z wykorzystaniem różnych źródeł historycznych, wzorców historycznych i przykładów działań z minionych epok transferowanych do aktualnej rzeczywistości pedagogicznej PED1_U17

KOMPETENCJE SPOŁECZNE

(„Student jest gotów do…”)

-krytycznej oceny posiadanej wiedzy i odbieranych treści, poziomu umiejętności i kompetencji społecznych, do ciągłego doskonalenia swojego warsztatu pracy oraz samodzielnego wyznaczania kierunków własnego rozwoju w odniesieniu do dobrych praktyk pedagogicznych czerpanych z historycznych źródeł PED1_K01

-odpowiedzialnego merytorycznego i metodycznego przygotowywania się do pracy pedagogicznej, przestrzegania zasad etyki zawodowej i wymagania tego od innych, do podejmowania refleksji na tematy etyczne, dbałości o dorobek i tradycje zawodu dookreślone doświadczeniami historycznymi stanowisk i poglądów na wychowanie PED1_K02

Weryfikacja efektów kształcenia w sytuacji prowadzenia kształcenia w bezpośrednim kontakcie ze studentami (w siedzibie Uczelni) oraz wykorzystywanych metod weryfikacji efektów w sytuacji prowadzenia kształcenia w formule zdalnej bądź komplementarnej (z wykorzystaniem narzędzi do komunikacji elektronicznej).

Zaliczenie wykładu obejmuje:

-obecność na wykładach,

-egzamin ustny.

Zaliczenie ćwiczeń obejmuje:

-aktywna obecność studenta na ćwiczeniach (przygotowanie i udział w dyskusji nad zagadnieniami historycznymi pedagogiki teoretycznej i praktycznej),

-kolokwium w formie testu wiadomości,

-wykonanie autorskiego leksykonu postaci historycznych, klasyków – twórców teorii i praktyki pedagogicznej minionych wieków (pracy pisemnej) w porządku alfabetycznym i we własnym opracowaniu haseł z krótką charakterystyka dorobku i poglądów na wychowanie.

Ocena z ćwiczeń uzyskiwana jest jako średnia ważona trzech składników: aktywności 0,25, kolokwium 0,50, pracy pisemnej 0,25

Ocena ustalana jest na podstawie następującej skali:

Poniżej 55.00 % - ocena 2

55.00 % i więcej - ocena 3

60.00 % i więcej - ocena 3,5

70.00 % i więcej - ocena 4

80.00 % i więcej - ocena 4,5

90.00 % i więcej - ocena 5