Diagnoza i terapia pedagogiczna

Wykład (25h)

1. Diagnoza, Diagnostyka a diagnozowanie – wyjaśnienia podstawowej terminologii procesu diagnostycznego.

2. Diagnoza cząstkowa a diagnoza holistyczna. Elementy składowe pedagogicznej diagnozy holistycznej. Pojęcie specjalnych potrzeb edukacyjnych i ich rozwój w regulacjach prawnych.

3. Przedmiot, cele, struktura, procesu diagnostyczno-terapeutycznego.

4. Terapia pedagogiczna – założenia i wybrane koncepcje pedagogiczne w rozwoju myśli terapeutycznej.

5. Skuteczność i zastosowanie integracja sensoryczna i terapia ręki

6. Dziecko z zaburzeniami autystycznymi. Wybrane metody terapii osób z autyzmem.

7. Dziecko z zaburzeniem zachowania i emocji (w tym ADHD). Wybrane metody terapii.

8. Dziecko z zagrożone niedostosowaniem społecznym i niedostosowane społecznie. Wybrane metody terapii.

9. Specyficzne trudności w uczeniu się – ujęcie definicyjne, przyczyny, funkcjonowanie i metody pracy korekcyjno-kompensacyjnej

10. Wybrane metody pracy nauki czytania i pisania (Metoda Dobrego Startu, 101 kroków, Metoda czytania globalnego, 18 struktur, 7 walizek itp.)

11. Dziecko z doświadczeniem traumy (m.in. wykorzystania seksualnego). Wybrane obszary pracy i terapii.

12. Egzamin pisemny (test) obejmujący zagadnienia z wykładu i wybrane zagadnienia z ćwiczeń.

Ćwiczenia

1. Nawiązywanie relacji podczas procesu diagnostycznego i terapeutycznego

2. Obserwacja dziecka podczas zabawy swobodnej jako pierwszy krok diagnostyczny

3. Diagnoza funkcjonalna

4. Dostępne na rynku narzędzia diagnostyczne i pomoce terapeutyczne

5. Gry planszowe jako sposób na diagnozę pedagogiczną i samodzielne tworzenie pomocy diagnostycznych oraz terapeutycznych

6. Jak stworzyć narzędzie do diagnozy koordynacji wzrokowo-ruchowej i słuchowo-ruchowej oraz funkcje motoryczne

7. Jak stworzyć narzędzie do diagnozy lateralizacji, orientacji w przestrzeni, oraz pamięci wzrokowej i słuchowej

8. Diagnoza i terapia dzieci z zaburzeniami słuchu

9. Alternatywne metody komunikacji – kiedy są przydatne i jak je stosować

10. Wczesne wspomaganie rozwoju oraz wczesna interwencja terapeutyczna – diagnoza niemowląt i dzieci do lat 7

11. Zaburzenia integracji sensorycznej – jak rozpoznać i na czym polega terapia

12. Diagnoza i terapia pedagogiczna podczas zajęć przedszkolnych – dyskusja

Literatura podstawowa:

1. Jarosz E., Wysocka E., Diagnoza psychopedagogiczna podstawowe problemy i rozwiązania, Wydawnictwo Akademickie „Żak”, Warszawa 2006.

2. Cytowska B., Winczur B. (red.), Wczesna interwencja i wspomaganie rozwoju małego dziecka, Impuls, Kraków 2006.

3. Barbara Skałbania, Teresa Lewandowska-Kidoń, Terapia pedagogiczna w teorii i działaniu. Wybrane zagadnienia, Impuls, Kraków 2019.

3. Ewa Małgorzata Skorek (red.), Terapia pedagogiczna. Zagadnienia praktyczne i propozycje zajęć, Impuls, Kraków 2012.

4. Borkowska M., Wagh K., Integracja sensoryczna na co dzień. PZWL, Warszawa, 2010.

5. Gardian-Miałkowska R., Weremczuk E., Przybysz-Zaremba M., Specjalne potrzeby edukacyjne w praktyce pedagogicznej. Wybrane obszary i rozwiązania, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń, 2020.

6. Tomczak J. Ziętara R, Kwestionariusz do diagnozy i narzędzia badawcze w terapii pedagogicznej, Impuls, Kraków 2008.

7. Guziuk-Tkacz M., Badania diagnostyczne w pedagogice i psychopedagogice, Wyd. Akademickie Żak, Warszawa 2011.

8. Skałbania B., Diagnostyka pedagogiczna. Wybrane obszary badawcze i rozwiązania praktyczne, Impuls, Kraków 2011.

9. Balejko A., Zińczuk M. (red.), Terapia pedagogiczna w teorii i praktyce, Uniwersytet w Białymstoku, Wydział Pedagogiki i Psychologii, Podyplomowe Studium Terapii Pedagogicznej, Białystok 2006 (wybrane teksty).

Literatura uzupełniająca:

1. Borkowska M., Wagh K., Integracja sensoryczna na co dzień. PZWL, Warszawa, 2010.

2. Czub M., Zrozumieć dziecko wykorzystywane seksualnie, GWP, Gdańsk, 2014.

3. Mickiewicz J., Materiały do diagnozy pedagogicznej umiejętności pisania i czytania uczniów szkoły podstawowej i gimnazjum, „Dom Organizatora”, Toruń, 2001.

WIEDZA („Student zna i rozumie...”)

1) w stopniu zaawansowanym podstawową terminologię stosowaną w diagnozie i terapii pedagogicznej uczniów z różnego rodzaju zaburzeniami (m.in. zaburzeniami słuchu fonematycznego, percepcji wzrokowej, lateralizacji, z trudnościami w uczeniu się, z zaburzeniami w zachowaniu oraz ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi) (PED1_W01 P6S_WG);

2) wiedzę na temat projektowania i prowadzenia badań diagnostycznych i terapeutycznych w zakresie wybranego przypadku (PED1_W16 P6S_WK).

UMIEJĘTNOŚCI („Student potrafi…”)

1) samodzielnie diagnozować dzieci/uczniów w zakresie wybranych zaburzeń (słuchu fonematycznego, percepcji wzrokowej, lateralizacji, z trudnościami w uczeniu się, z zaburzeniami w zachowaniu oraz ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi) oraz projektować działania terapeutyczne usprawniające zaburzone obszary (PED1_U02 P6S_UW);

2) w sposób precyzyjny i spójny wypowiadać się w mowie i na piśmie, na tematy dotyczące wybranych zagadnień wykorzystywanych w diagnozie i terapii pedagogicznej (PED1_U06 P6S_UK);

3) podejmować praktyczne działania diagnostyczno-terapeutyczne pozwalające na wyrównywanie szans edukacyjnych uczniów (wychowanków); (PED1_U11 P6S_UW).

KOMPETENCJE SPOŁECZNE („Student jest gotów do…”)

1) odpowiedzialnego projektowania i realizowania działań diagnostyczno-terapeutycznych (PED1_K05 P6S_KO).

Metody: wykład, film dydaktyczny, burza mózgów, dyskusja, rozmowa kierowana, analiza tekstów

Kryteria oceniania:

Zaliczenie wykładu obejmuje:

- egzamin pisemny w postaci testu uwzględniającego zagadnienia z wykładów oraz wybrane zagadnienia z ćwiczeń (100%)

Na ocenę końcową zaliczenia ćwiczeń składa się:

- obecność i aktywna postawa studenta na zajęciach; obserwacja pracy studenta podczas zajęć, zadania cząstkowe studentów 10%

- przygotowanie projektu diagnozy pedagogicznej wybranego przypadku 50%

- przygotowanie programu zajęć terapeutycznych dla wybranego przypadku 40%

Ocena ustalana jest na podstawie następującej skali:

55% - ocena niedostateczna (2,0)

55% i więcej - ocena dostateczna (3,0)

60% i więcej - ocena dostateczny plus (3,5)

70% i więcej - ocena dobry (4,0)

80% i więcej - ocena dobry plus (4,5)

90% i więcej - ocena bardzo dobry (5,0)

Skala ocen:

bardzo dobry (5)

dobry plus (4,5)

dobry (4)

dostateczny plus (3,5)

dostateczny (3)

niedostateczny (2)