Elementy makroekonomii

Cele nauczania - Po ukończeniu kursu student powinien być w stanie wykazać się podstawową wiedzą na temat nowości w odniesieniu do gospodarki jako całości; konsekwencji ekonomicznych zmian polityki budżetowej lub polityki pieniężnej; jak są ustalane stopy procentowe i jaka jest rola stóp procentowych w podejmowaniu decyzji przez konsumentów i korporacje; krytyczne zastosowanie pojęć ekonomicznych z tytułu uczestnictwa jako obywatela w demokratycznym społeczeństwie. W szczególności, studenci powinni być w stanie obliczyć poziom dochodu narodowego w stanie równowagi, z wykorzystaniem mnożników; dokonywać konwersji wartości nominalnych do wielkości realnych; wykorzystać wykresy do wyjaśnienia wpływu zmian w polityce fiskalnej i / lub monetarnej na poziom dochodów i cen. Ponadto uczniowie powinni mieć możliwość wykorzystania prostych modeli handlu międzynarodowego w celu zbadania przepływu towarów pomiędzy krajami i omówić koszty protekcjonizmu w kontekście takich modeli.

Cele kształcenia:

- ogólny – zapoznanie studentów z podstawowymi zagadnieniami współczesnej ekonomii;

- bezpośredni – prezentacja systemów społeczno-gospodarczych i zjawisk w skali makro;

- pośredni – lepsze zrozumienie problematyki gospodarczej.

Cel kształcący: opanowanie umiejętności praktycznego korzystania z pewnych narzędzi analizy ekonomicznej.

Cel poznawczy – zdobycie wiedzy o gospodarce, od której odchodzimy i do której zmierzamy, co pozwoli dokonać próby oceny systemu i problematyki charakterystycznej dla gospodarki przejściowej i rynkowej.

Cel motywacyjny – rozszerzenie zainteresowań problematyką rozwoju kraju i aktywne w nim uczestnictwo.

I. Podstawy makroekonomii, rachunek dochodu narodowego

1. Przedmiot makroekonomii i zakres badań

2. Problemy agregacji

3. Pojęcie i sposoby obliczania produktu krajowego brutto (PKB)

3.1. Mierzenie strumienia wydatków

3.2. Mierzenie strumienia produktów

3.3. Mierzenie strumienia dochodów bądź kosztów

3.4. Relacje pomiędzy PKB i dochodem narodowym

3.5. Ruch okrężny w gospodarce bez udziału państwa

4. Państwo a ruch okrężny

5. PKB jako miernik dobrobytu

II. Determinanty dochodu narodowego w okresie krótkim

1. Popyt globalny a dochód narodowy

2. Składniki globalnego popytu i ich determinanty – różne stanowiska teoretyczne

3. Dochód narodowy zapewniający równowagę

3.1. Równowaga przy stałym poziomie agregatowego popytu

3.2. Warunek równowago – ujęcie formalne

4. Funkcja konsumpcji i funkcja oszczędności – ujęcie graficzne i matematyczne

4.1. Teorie dochodów:

- hipoteza dochodu absolutnego

- hipoteza dochodu relatywnego

- hipoteza dochodu permanentnego

4.2. Przeciętna i krańcowa skłonność do konsumpcji (ujęcie algebraiczne)

5. Funkcja inwestycji

- czynniki wpływające na wielkość inwestycji

- pojęcie inwestycji autonomicznych

6. Równowaga w modelu uproszczonym

6.1. Funkcja agregatowego popytu

6.2. Poziom dochodu narodowego w stanie równowagi

7. Mnożnik inwestycyjny

7.1. Mnożnikowy wzrost dochodu narodowego przy wzroście inwestycji (ujęcie graficzne)

7.2. Algebraiczna formuła mnożnika inwestycyjnego i mnożnika wydatków konsumpcyjnych

7.3. Paradoks zapobiegliwości

8. Rozwinięty model gospodarki

8.1. Pojęcie mnożnika wydatków rządowych

8.2. Wyznaczanie mnożnika podatkowego

8.3. Interpretacja ekonomiczna mnożnika zrównoważonego budżetu

8.4. Pojęcie eksportu netto, krańcowej skłonności do importu i mnożnika eksportowego

III. Budżet państwa

1. Przesłanki aktywnej roli państwa w życiu gospodarczym

1.1. Pojęcie państwa

1.2. Argumenty za i przeciw roli państwa

2. Funkcje państwa

2.1. Tworzenie ładu instytucjonalno-prawnego

2.2. Funkcja alokacyjna

2.3. Funkcja stabilizacyjna

2.4. Funkcja redystrybucyjna

- instrumenty realizacji funkcji redystrybucyjnej

- formy pomocy ze strony państwa (świadczenia pieniężne – płatności transferowe, świadczenia w naturze)

3. Sfery ekonomicznej roli państwa

3.1. Aspekt realny

3.2. Aspekt regulacyjny

4. Teoretyczne koncepcje roli państwa w gospodarce

5. Pojęcie i funkcje budżetu państwa

5.1. Funkcja fiskalna

5.2. Funkcja redystrybucyjna

5.3. Funkcja stymulacyjna

6. Zasady polityki budżetowej

7. Podatki i inne dochody budżetu państwa

7.1. Zależność przychodów z podatków od stopy opodatkowania (krzywa Laffera)

7.2. Zasady dobrego systemu podatkowego

8. Aktywna i pasywna polityka fiskalna

9. Automatyczne stabilizatory koniunktury

10. Wydatki budżetu państwa

11. Deficyt budżetowy i dług publiczny

IV. System pieniężno – kredytowy

1. Pieniądz – istota i funkcje

2. Funkcje banku centralnego, narzędzia oddziaływania banku centralnego na zmiany ilości pieniądza

2.1. Rola zmian stopy rezerw obowiązkowych w kontroli podaży pieniądza

2.2. Pojęcie stopy redyskontowej

2.3. Operacje otwartego rynku

3. Ewolucja pieniądza

4. Pojęcie zasobów pieniądza

5. Koszt posiadania pieniądza

6. Czynniki określające popyt na pieniądz

6.1. Motywy zgłaszania popytu na pieniądz

6.2. Problem niepewności przy określaniu rezerwy pieniężnej

6.3. Nominalny a realny popyt na pieniądz

7. Determinanty podaży pieniądza

8. Równowaga na rynku pieniężnym (polityka ekspansywna i restrykcyjna banku centralnego)

9. Niebankowe instytucje pośrednictwa finansowego

V. Długookresowe czynniki wzrostu gospodarczego

1. Funkcja produkcji i równowaga stacjonarna

2. Mierniki wzrostu gospodarczego (zatrudnienie, wydajność)

2.1. Łańcuchowy indeks wzrostu

2.2. Formuła tempa wzrostu produktu narodowego

3. Postęp techniczny procesowy i produktowy

4. Potencjalne tempo wzrostu

5. Popytowe czynniki wzrostu

VI. Cykl koniunkturalny

1. Pojęcie cyklu, fazy cyklu

2. Teorie cyklu koniunkturalnego

2.1. Teorie egzogeniczne powstania cyklu

2.2. Teorie endogeniczne (keynesistowskie)

2.3. Dualistyczne oddziaływanie inwestycji

3. Wpływ państwa na wahania stopy wzrostu

4. Arytmia gospodarcza w gospodarce centralnej

VII. Bezrobocie i zatrudnienie

1. Zasoby siły roboczej. Elementy składowe. Pojęcie bezrobocia

1.1. Metody pomiaru bezrobocia

1.2. Struktura ludności w wieku produkcyjnym

1.3. Zasoby i strumienie na rynku pracy

2. Typy bezrobocia

3. Teorie przyczyn bezrobocia

3.1. Neoklasyczna teoria bezrobocia

3.2. Keynesowska teoria bezrobocia

3.3. Teoria naturalnej stopy bezrobocia

4. Ekonomiczno-społeczne skutki bezrobocia

5. Polityka państwa na rynku pracy

VIII. Inflacja

1. Pojęcie, istota i rodzaje inflacji

2. Społeczno-ekonomiczne skutki inflacji

3. Przyczyny zjawisk inflacyjnych - przegląd ważniejszych koncepcji teoretycznych

3.1. Popytowa teoria inflacji (pojęcie luki inflacyjnej)

3.2. Kosztowa teoria inflacji

3.3. Monetarystyczna teoria inflacji

4. Inflacja a bezrobocie. (krzywa Phillipsa). Wnioski dla polityki gospodarczej

5. Inflacja w okresie transformacji gospodarki polskiej

IX. Międzynarodowa współpraca gospodarcza

1. Wielkość i struktura handlu międzynarodowego

2. Przyczyny rozwoju handlu międzynarodowego

3. Polityka handlowa i jej główne elementy

4. Rynek walutowy i jego funkcje

5. Rodzaje kursów walutowych

6. Bilans płatniczy (równowaga bilansu płatniczego)

7. Problemy integracji Polski z Unią Europejską

Metody dydaktyczne i pomoce naukowe

Wykład; prezentacja w PPT z komentarzem

obowiązkowa

Barro, Sala-i-Martin, 1995, Economic Growth, McGraw-Hill, London

Mankiw, G.N., 2002, Macroeconomics, Worth Publishing, New York

G.Mankiw, Principles of Macroeconomics, Thomson, Mason OH 2004

uzupełniająca

D.H.Papell, 1991, Hall and Taylor’s Macroeconomics, W.W. Norton and Company, New York-London

Bradley R. Schiller, The Economy Today, 1989, Random House, Business Division, New York

O.Blanchard, Macroeconomics, 2003, Prentice Hall, New York

W.J.Ethier, 1988, Modern International Economics, W.W. Norton and Company, New York-London

Hall R.E., Taylor J.B.: Macroeconomics-theory, performance and policy, cop. 1991

Dornbusch R., Fischer S.: Macroeconomics, cop. 1994

Petersen H.Ch., Lewis W.C.: Managerial Economics, cop. 1994

Salvatore D.: Managerial economics in a global economy, cop. 1993

Fitz R.: The Polish economic guide, cop. 1999

Sloman J.: Economics, cop. 1991

McConnell C.R.: Economics- principles, problems, and policies, cop. 1987 x 2 egz.

Lipsey R.G.: An introduction to positive economics, cop. 1989

Baye M.R., Beil R.O.: Managerial economics and business strategy, cop. 1994 x 2 egz.

The east asian miracle- economic growth and public policy, cop. 1993

Young P.K.Y., McAuley J.J.: The portable MBA in economics, cop. 1994

Samuelson P.A., Nordhaus W.D.: Economics, cop. 1989

Wiedza

ma podstawową wiedzę ogólną z zakresu nauk społecznych, w tym zwłaszcza ekonomii, zarządzania, socjologii, prawa i zna miejsce nauk o finansach i rachunkowości w systemie nauk społecznych, a szczególnie ich powiązania z prawem, socjologią i psychologią S1P_W01, S1P_W03, S1P_W04

zna mechanizmy funkcjonowania przedsiębiorstw, instytucji sektora finansów publicznych i instytucji międzynarodowych oraz relacje między nimi S1P_W02

S1P_W06

ma podstawową wiedzę na temat metod pozyskiwania i przetwarzania danych statystycznych dotyczących problemów mikro i makroekonomicznych S1P_W06

ma podstawową wiedzę dotyczącą funkcjonowania banków, rynków finansowych i kapitałowych oraz systemu ubezpieczeń społecznych i gospodarczych S1P_W03

S1P_W05

S1P_W09

zna podstawowe zasady pracy zespołowej i współpracy w zespole S1P_W05

zna wpływ przeszłych zdarzeń na aktualne wydarzenia w kontekście gospodarczym i społecznym S1P_W02, S1P_W03

identyfikuje relacje pomiędzy podmiotami gospodarczymi i innymi instytucjami społecznymi tworzącymi ich otoczenie bliższe i dalsze S1P_W04, S1P_W03

S1P_W09

Umiejętności

umie posługiwać się terminologią ekonomiczną i finansową oraz podstawowymi metodami pozyskiwania i przetwarzania danych dotyczących podmiotów mikro i makroekonomicznych S1P_U02

potrafi dokonać prezentacji wyników własnych analiz i ocen oraz podać ich merytoryczną argumentację S1P_U07, S1P_U09

prawidłowo posługuje się systemami normatywnymi oraz wybranymi wskaźnikami ekonomicznymi i finansowymi w celu rozwiązania konkretnego zadania z zakresu finansów i rachunkowości S1P_U05, S1P_U06

potrafi przeprowadzić analizę ekonomiczno-finansową różnych podmiotów gospodarczych, dokonać prezentacji wyników i merytorycznej argumentacji, analizować przyczyny i przebieg procesów gospodarczych oraz prognozować praktyczne skutki tych procesów S1P_U03, S1P_U04, S1P_U10

potrafi ocenić wpływ otoczenia gospodarczo-prawnego na sytuację ekonomiczno-finansową podmiotów gospodarczych oraz podejmowane przez te podmioty działania S1P_U01, S1P_U06

wykorzystuje wiedzę teoretyczną i praktyczną w określaniu kierunku funkcjonowania organizacji S1P_U01

ocenia sytuację przedsiębiorstwa na rynku krajowym i zagranicznym S1P_U01, S1P_U03

Kompetencje społeczne

wykazuje inicjatywę i samodzielność w działalności zawodowej, potrafi myśleć i działać w sposób przedsiębiorczy S1P_K07

wykazuje wrażliwość na kwestie społeczne oraz rozumie podstawowe zasady etyki zawodowej S1P_K04

potrafi odpowiednio określić podstawowe priorytety służące realizacji wyznaczonego przez siebie lub innych zadania S1P_K03

wykazuje zdolność do doskonalenia swoich umiejętności zawodowych i rozwoju zawodowego i rozumie potrzebę uczenia się przez całe życie, angażuje się w różne formy zdobywania wiedzy i umiejętności, potrafi inspirować i organizować proces uczenia się innych osób S1P_K01, S1P_K06, S1P_K03

potrafi uczestniczyć w przygotowaniu projektów i zna ich aspekty prawne, ekonomiczne, społeczne i polityczne, oraz potrafi przewidzieć w podstawowym zakresie skutki swojego działania. S1P_K05

weryfikuje swoje działania, postawy i poszukuje nowych i lepszych rozwiązań S1P_K06 , S1P_K07

1 kolokwium w semestrze zaliczone co najmniej na 3; kolokwium obejmuje pytania otwarte; jest nieparzysta ilość pytań i aby zaliczyć trzeba mieć 50%+1 (np. jest 9 pytań – żeby zaliczyć trzeba mieć 5 dobrze); do egzaminu są dopuszczone osoby, które uzyskały zaliczenie z kolokwium. Student uzyskuje ocenę dostateczną w przypadku udzielenia odpowiedzi na 50% pytań +1.