Metodyka edukacji matematycznej

Celem zajęć jest zapoznanie studentów z rolą i miejscem matematyki w wychowaniu przedszkolnym i edukacji wczesnoszkolnej, celami nauczania początkowego matematyki oraz zdobycie przez studentów zasobu wiadomości i umiejętności matematycznych i metodycznych niezbędnych do prawidłowego wprowadzania i kształcenia pojęć i umiejętności matematycznych w wychowaniu przedszkolnym i na I etapie edukacji. Podczas zajęć studenci poznają różne formy i metody pracy na zajęciach matematycznych, konwencjonalne i niekonwencjonalne środki dydaktyczne. Poznają współczesne koncepcje nauczania matematyki ( w tym koncepcje czynnościowego , realistycznego i problemowego nauczania matematyki). Przeanalizują przyczyny niepowodzeń w uczeniu się matematyki i poznają możliwości zapobiegania im.

1. Analiza zapisów podstawy programowej wychowania przedszkolnego i edukacji na I i II etapie. Rozwój umiejętności matematycznych, konstruktywizm, metody aktywizujące stosowane na zajęciach edukacji matematycznej.

2. Cele edukacji matematycznej na etapie przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Rola działania w edukacji matematycznej i interioryzacja doświadczeń dziecięcych.

3. Zastosowanie zróżnicowanych form pracy uczniów na zajęciach matematycznych, rozwijających współpracę, logiczne, kreatywne i krytyczne myślenie oraz rozumowania preferowane w matematyce.

4. Pomoce dydaktyczne konwencjonalne i niekonwencjonalne, konieczność stosowania szerokiego zespołu środków dydaktycznych w nauczaniu matematyki wyzwalających różnorodne manipulacje dziecka. Wykorzystanie TI na zajęciach dydaktycznych.

5. Orientacja i stosunki przestrzenne - wykorzystanie najbliższego otoczenia w kształtowaniu pojęć matematycznych.

6. Liczba naturalna – jej aspekty i zapis. Dziecięce liczenie. Dziesiątkowy system liczenia i dostrzeganie jego regularności. Wdrażanie dzieci do liczenia w coraz szerszym zakresie oraz wykorzystywanie regularności dziesiątkowego systemu pozycyjnego do 1000 i dalej.

7. Rozwój umiejętności liczenia i rachowania. Różne strategie liczenia i rachowania. Wspomaganie rozwoju umiejętności rachunkowych dzieci w przedszkolu i w szkole.

8. Dodawanie i odejmowanie ( odejmowanie w aspekcie ujmowania i dopełniania).

Rozkładanie na składniki, dodawanie i odejmowanie z wykorzystaniem różnych sposobów, np. rysunek, graf, oś liczbowa) . Wykorzystanie prawa przemienności i łączności.

9. Mnożenie i dzielenie (kształtowanie umiejętności mnożenia - od intuicji do rozumienia sensu mnożenia, konstruowanie tabliczki mnożenia 10 x 10; kształtowanie umiejętności dzielenia: od intuicji do rozumienia sensu dzielenia, dzielenie w aspekcie podziału na równe części i w aspekcie mieszczenia).

10. Kolejność wykonywania działań i zależności pomiędzy czterema działaniami (umowy dotyczące kolejności wykonywania działań, dostrzeganie zależności między czterema działaniami: dodawaniem i odejmowaniem, mnożeniem i dzieleniem, dodawaniem i mnożeniem, odejmowaniem i dzieleniem, liczba 0 w dodawaniu, liczba 0 i liczba 1 w mnożeniu).

11. Zadania z treścią – ich rodzaje. Układanie zadań tekstowych i rozwiązywanie ich z wykorzystaniem różnych metod, np. metody kruszenia, metoda algebraiczna. Strategie stosowane przez dzieci w trakcie rozwiązywania zadań matematycznych. Przykłady sytuacji zadaniowych w przedszkolu i edukacji wczesnoszkolnej kształtujących logiczne i kreatywne myślenie. Ocena uczniowskich rozwiązań zadań.

12. Matematyka w życiu codziennym. Kształtowanie i wykorzystanie umiejętności matematycznych w praktyce. Pomiar długości, pomiar masy i pomiar objętości cieczy. Liczby mianowane. Pomiar czasu oraz obliczenia kalendarzowe i zegarowe. Rytmiczna organizacja czasu.

13. Elementarne pojęcia geometryczne: stosunki przestrzenne, podstawowe figury geometryczne, sieć kwadratowa – geoplan, obwód figury. Intuicje geometryczne i zarysy pojęć geometrycznych, organizowanie przestrzeni płaskiej. Obliczenia w geometrii.

14. Diagnoza umiejętności matematycznych dzieci kończących naukę przedszkolną i rozpoczynających naukę w klasie I. Konieczność wspomagania dzieci w rozwoju operacyjnego rozumowania przed podjęciem nauki szkolnej. . Diagnoza umiejętności matematycznych uczniów kończących III klasę.

15. Przyczyny niepowodzeń w uczeniu się matematyki. Dyskalkulia. Problem nakładania się przyczyn wtórnych na pierwotne. Rola działania w edukacji matematycznej i konieczność pomagania dzieciom przejawiającym trudności w uczeniu się matematyki. Działania naprawcze.

16. Dzieci uzdolnione matematyczne – planowanie pracy na zajęciach matematycznych w aspekcie różnicowania stopnia trudności i rozwijania zainteresowań matematycznych uczniów.

17. Ocenianie kształtujące na zajęciach edukacji matematycznej. Błąd uczniowski, jako naturalny element procesu uczenia się i nauczania.

18. Teorie dotyczące nauczania matematyki, współczesne koncepcje (w tym koncepcję czynnościowego, realistycznego i problemowego nauczania matematyki) i wyniki badań związanych z uczeniem się matematyki.

19. Przykłady rozwiązań metodycznych z zakresu edukacji matematycznej w wychowaniu przedszkolnym i edukacji wczesnoszkolnej. Prawidłowe tworzenie scenariuszy zajęć edukacji matematycznej – próby prowadzenia zajęć wg autorsko przygotowanych scenariuszy.

Literatura podstawowa

1.Gruszczyk- Kolczyńska E., Zielińska E., (2015), Dziecięca matematyka dwadzieścia lat później, Wydawnictwo Centrum Edukacyjne Bliżej Przedszkola, Kraków.

2. Gruszczyk Kolczyńska E., (1992), Dzieci ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się matematyki, WSiP, Warszawa.

3. Gruszczyk-Kolczyńska E. (red.), (2012), O dzieciach matematycznie uzdolnionych. Książka dla rodziców i nauczycieli, Nowa Era, Warszawa.

4. Klus- Stańska D., Kalinowska A., (2004), Rozwijanie myślenia matematycznego młodszych uczniów, Wydawnictwo Akademickie „Żak”, Warszawa.

5. Semadeni Z.,Gruszczyk Kolczyńska E., Treliński G., Bugajska- Jaszczot B., Czajkowska M., (2015), Matematyczna edukacja wczesnoszkolna. Teoria i praktyka, Wydawnictwo Pedagogiczne ZNP, Kielce.

Literatura uzupełniająca

1.Gruszczyk Kolczyńska E., Zielińska E., (2011), Nauczycielska diagnoza gotowości do podjęcia nauki w szkole. Centrum Edukacyjne BLIŻEJ PRZEDSZKOLA, Kraków.

2. Dąbrowski M. (2015) (Za) trudne bo trzeba myśleć. IBE. Warszawa.

3. Dąbrowski M. (2007) Pozwólmy dzieciom myśleć. CKE. Warszawa

WIEDZA

w stopniu pogłębionym wiedzę na temat zasad, treści, celów, metod, form i środków w nauczaniu – uczeniu się matematyki, stosowanych w klasach I-III PED2_W04

poglądy różnych autorów (Z. Semadeni, H. Moroz, E. Gruszczyk – Kolczyńska, T. Jóźwicki, G. Treliński, B. Bugajska – Jaszczołt, M. Czajkowska, U. Oszwa i innych ) na temat wybranych zagadnień wczesnoszkolnej edukacji matematycznej PED2_W03

UMIEJĘTNOŚCI

Student potrafi

diagnozować, planować i organizować (poprowadzić) zajęcia matematyczne; także z wykorzystaniem zabaw i gier, w klasie II i III PED2_U02

animować prace nad rozwojem zdolności matematycznych uczniów klas II - III, z wykorzystaniem celowo dobranych środków dydaktycznych PED2_U03, PED2_U13

właściwie zastosować algorytmy czterech działań matematycznych oraz algorytm rozwiązywania zadań z treścią, przewidywanych dla młodszych uczniów PED2_U08

planować kierunki własnego rozwoju zawodowego i uczenia się przez całe życie w zakresie edukacji matematycznej PED2_U09 , PED2_U23

KOMPETENCJE SPOŁECZNE

Student jest gotów do

pracy w zespole, przygotowując konspekty lub/i projekty zajęć matematycznych dla uczniów edukacji wczesnoszkolnej PED2_K10

tworzenia optymalnych warunków do nauczania - uczenia się matematyki (w sposób odpowiadający możliwościom psychofizycznym młodszych uczniów) PED2_K09

ma świadomość potrzeby ciągłego doskonalenia zawodowego z zakresu metodyki nauczania - uczenia się matematyki; w tym kształcenia w sposób innowacyjny, kreatywny i twórczy PED2_K07

Warunkiem zaliczenia przedmiotu jest obecność i aktywność na wszystkich ćwiczeniach oraz uzyskanie pozytywnej oceny z kolokwium, prac domowych, referatu. Prezentacja autorskich scenariuszy.