Diagnoza i terapia pedagogiczna dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi

Celem przedmiotu jest wyposażenie studenta w wiedzę, umiejętności i kompetencje w zakresie prowadzenia diagnozy dzieci (uczniów) ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi oraz wdrożenia prawidłowych działań terapeutycznych w obszaru terapii pedagogicznej.

Definicja specjalnych potrzeb edukacyjnych i terapii pedagogicznej.

2. Omówienie celów, zadań, roli terapii pedagogicznej. Rodzaje zajęć prowadzone w ramach terapii pedagogicznej w placówkach oświatowych.

3. Rodzaje niepełnosprawności intelektualnych i ich charakterystyka.

4. Płodowy Zespół Alkoholowy – charakterystyka dzieci z FASd.

5. Charakterystyczne cechy dziecka z afasją i innymi uszkodzeniami mózgu.

6. Cechy dzieci z uszkodzeniami zmysłów, zaburzeniami integracji sensorycznej.

7. Deficyty uwagi, ADHD, dysleksja, dysgrafia, dysortografia, dyskalkulia – charakterystyka dzieci i ich zachowań.

8. Metody diagnozowania dziecka ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi i problemy w postawieniu trafnej diagnozy.

9. Wyrównywanie szans edukacyjnych. Szkoły specjalne i integracyjne a szkoły publiczne.

10. Nauczanie włączające oraz sposoby organizacji pracy z dziećmi ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.

11. Specjalne potrzeby edukacyjne dzieci zdolnych i ich diagnoza.

12. Prezentacja studium przypadku (diagnoza, plan terapii, przykładowe ćwiczenia opisane w konspekcie).

Literatura podstawowa:

1. Borkowska A., Zrozumieć świat ucznia z zespołem Aspergera, Harmonia, 2010

2. Cytowska B., Winczura B., Dziecko z zaburzeniami w rozwoju, Impuls, Kraków 2006

3. Cytowska B.,Winczura B., Wczesna interwencja i wspomaganie rozwoju małego dziecka, Impuls, Kraków 2014

4. Minczakiewicz E., Jak krok po kroku wprowadzać dzieci o specjalnych potrzebach edukacyjnych w świat zabawy i nauki, Impuls, Kraków 2010

Literatura uzupełniająca:

1. Baueris H., Wagenmann C., Pomóż dziecku w nauce przez ćwiczenia ruchowe, JK, Łódź 2007

2. Danielewicz T., Hanter E., Terapia uspokajająca i rozwijająca dla dzieci, Jedność, Kielce 2010

3. Dzionek M., Gmosińska M., Kinezjologia edukacyjna, Impuls, Kraków 2010

4. Notbohm E., 10 rzeczy, o których chciałoby Ci powiedzieć dziecko z autyzmem, Wyd. Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2017

Tomkiewicz-Bętkowska A., ABC pedagoga specjalnego. Razem łatwiej. Nowe doświadczenia, Impuls, Kraków 2015

Celem przedmiotu jest wyposażenie studenta w wiedzę, umiejętności i kompetencje w zakresie prowadzenia diagnozy dzieci (uczniów) ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi oraz wdrożenia prawidłowych działań terapeutycznych w obszaru terapii pedagogicznej.

Definicja specjalnych potrzeb edukacyjnych i terapii pedagogicznej.

2. Omówienie celów, zadań, roli terapii pedagogicznej. Rodzaje zajęć prowadzone w ramach terapii pedagogicznej w placówkach oświatowych.

3. Rodzaje niepełnosprawności intelektualnych i ich charakterystyka.

4. Płodowy Zespół Alkoholowy – charakterystyka dzieci z FASd.

5. Charakterystyczne cechy dziecka z afasją i innymi uszkodzeniami mózgu.

6. Cechy dzieci z uszkodzeniami zmysłów, zaburzeniami integracji sensorycznej.

7. Deficyty uwagi, ADHD, dysleksja, dysgrafia, dysortografia, dyskalkulia – charakterystyka dzieci i ich zachowań.

8. Metody diagnozowania dziecka ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi i problemy w postawieniu trafnej diagnozy.

9. Wyrównywanie szans edukacyjnych. Szkoły specjalne i integracyjne a szkoły publiczne.

10. Nauczanie włączające oraz sposoby organizacji pracy z dziećmi ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.

11. Specjalne potrzeby edukacyjne dzieci zdolnych i ich diagnoza.

12. Prezentacja studium przypadku (diagnoza, plan terapii, przykładowe ćwiczenia opisane w konspekcie).

Literatura podstawowa:

1. Borkowska A., Zrozumieć świat ucznia z zespołem Aspergera, Harmonia, 2010

2. Cytowska B., Winczura B., Dziecko z zaburzeniami w rozwoju, Impuls, Kraków 2006

3. Cytowska B.,Winczura B., Wczesna interwencja i wspomaganie rozwoju małego dziecka, Impuls, Kraków 2014

4. Minczakiewicz E., Jak krok po kroku wprowadzać dzieci o specjalnych potrzebach edukacyjnych w świat zabawy i nauki, Impuls, Kraków 2010

Literatura uzupełniająca:

1. Baueris H., Wagenmann C., Pomóż dziecku w nauce przez ćwiczenia ruchowe, JK, Łódź 2007

2. Danielewicz T., Hanter E., Terapia uspokajająca i rozwijająca dla dzieci, Jedność, Kielce 2010

3. Dzionek M., Gmosińska M., Kinezjologia edukacyjna, Impuls, Kraków 2010

4. Notbohm E., 10 rzeczy, o których chciałoby Ci powiedzieć dziecko z autyzmem, Wyd. Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2017

Tomkiewicz-Bętkowska A., ABC pedagoga specjalnego. Razem łatwiej. Nowe doświadczenia, Impuls, Kraków 2015

(1) Podstawy wiedzy psychologicznej na temat prawidłowości rozwoju człowieka w różnym oraz znajomość pojęcia diagnozy ze studiów I stopnia.

(2) W wyniku pracy własnej oraz zajęć student opanuje uporządkowaną i pogłębioną wiedzę z zakresu prawidłowości rozwojowych jednostek w różnym wieku oraz diagnozy i terapii . Student samodzielnie i pod kierunkiem prowadzącej analizuje literaturę i wyszukuje informacje potrzebne do projektowania własnych działań z zakresu diagnozy.

W wyniku pracy własnej oraz zajęć student opanuje uporządkowaną i pogłębioną wiedzę z zakresu prawidłowości rozwojowych jednostek w różnym wieku oraz podstaw kształcenia, wychowania i opieki oraz terapii . Student samodzielnie i pod kierunkiem prowadzącej analizuje literaturę i wyszukuje informacje potrzebne do projektowania własnych działań z zakresu diagnozy.

Celem zajęć jest poznanie w pogłębionym zakresie koncepcji i teorii diagnozy, wsparcia oraz terapii, a także różnorodne uwarunkowania tych procesów i ich wartości aplikacyjne. Student będzie potrafił wykonywać zadania z zakresu diagnozy i terapii poprzez właściwy dobór narzędzi źródeł, krytyczną analizę i syntezę, twórczą interpretację i prezentację tych informacji, poprzez zastosowanie adekwatnych metod, technik i narzędzi, w tym zaawansowanych technik informacyjno-komunikacyjnych.

Oczekuje się, że studenci będą prezentować własne pomysły, wątpliwości i sugestie na temat diagnozy i procesu terapeutycznego, popierać swoje stanowisko rozbudowaną argumentacją, kierując się przy tym zasadami etycznymi, prowadzić właściwie ukierunkowaną debatę.

Podstawowa:

1. Inglot-Kulas J., Proces diagnozowania potrzeb rozwojowych i poziomu osiągnięć uczniów kluczem do sprzyjającego i wspierającego środowiska, [w:] J. Szempruch, J. Smyła, J. Miko-Giedyk (red.), Wyzwania, dylematy i perspektywy edukacyjne. Konteksty zmian, Wyd. Kieleckie Towarzystwo Naukowe, Kielce 2021, fragment - s. 315-3221.

2.Janicka-Panek T., Znaczenie diagnozy przedszkolnej w pracy pedagogicznej nauczyciela, [w:]Estetyka i Etyka pedagogicznej działalności, Zbiór Naukowych Prac, Zeszyt 19, 2019, Naukowa Akademia Pedagogicznych Nauk Ukrainy, Instytut Pedagogicznej Oświaty i Oświaty Dorosłych NAPN Ukrainy, Narodowy Pedagogiczny Uniwersytet w Połtawie, ss. 9-19

3.Janicka-Panek T., Kompetencje kluczowe jako zadanie i cel kształcenia – szanse, możliwości

i zagrożenia w kontekście niepełnosprawności wychowanka, [w:] SZKOŁA – NAUCZYCIEL – UCZEŃ w przestrzeni edukacyjnej, M. Przybysz-Zaremba, J. Stepaniuk, A. Szczygieł (red.), Difin SA, Warszawa 2020

4. Marek E., Łuczak J. (red.), Diagnoza i terapia pedagogiczna w edukacji dziecka, Wyd. UJK Filia w Piotrkowie Trybunalskim, Piotrków Trybunalski 2010 (wybrane artykuły)

5. Skorek M. (red.), Terapia pedagogiczna. Wybrane zagadnienia. T. 1 i 2, IMPULS, Kraków 2015 (wybrane rozdziały)

Uzupełniająca:

1 Wysocka E., Diagnostyka pedagogiczna. Nowe obszary i rozwiązania. Impuls, Kraków 2013 (wybrane fragmenty)

2 Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym, Dz. U. z 2017r., poz. 1578

3 Czasopisma: ŻYCIE SZKOŁY, WYCHOWAWCA i inne.

Wskazane, by podczas praktyk studenci obserwowali sposoby udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej uczniom ze SPE oraz gromadzili materiały (portfolio).