Pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna 0101-PED-JM-3091S
Wykład (W) Semestr zimowy 2022/2023

Literatura podstawowa:

1. Denek K., Konstruowanie celów edukacji wczesnoszkolnej „Nauczyciel i Szkoła” 1-2 (1), 53-62, https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Nauczyciel_i_Szkola/Nauczyciel_i_Szkola-r1996-t1_2_(1)/Nauczyciel_i_Szkola-r1996-t1_2_(1)-s53-62/Nauczyciel_i_Szkola-r1996-t1_2_(1)-s53-62.pdf

2. Edukacja wczesnoszkolna w zmieniającej się rzeczywistości P. Mazur, E. Miterka (red.), Chełm 2011, https://depot.ceon.pl/bitstream/handle/123456789/11178/11.%20Edukacja%20wczesnoszkolna%20w%20zmieniaj%C4%85cej%20si%C4%99%20rzeczywisto%C5%9Bci.pdf?sequence=1&isAllowed=y

3. Karbowniczek J. Kwaśniewska M. Surma B., Podstawy pedagogiki przedszkolnej z metodyką, Akademia Ignatianum Wydawnictwo WAM Kraków 2011, https://wydawnictwo.ignatianum.edu.pl/sites/wydawnictwo/files/publikacje_pdf/podstawy_pedagogiki_przedszkolnej.pdf

4. Molińska M., Ratajczyk A., Edukacja przedszkolna, Instytut Badań Edukacyjnych, Warszawa 2014, http://produkty.ibe.edu.pl/docs/ndn/NDN_Edukacja_2_Wiek_przedszkolny.pdf

5. Murawska B. Edukacja wczesnoszkolna, Instytut Badań Edukacyjnych, Warszawa 2014, http://produkty.ibe.edu.pl/docs/ndn/NDN_Edukacja_3_Wczesny_wiek_szkolny.pdf

6. Pujer K. (red.) Pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna. Wybrane problemy monografia seria: pedagogika, Exante, Wrocław 2016. https://depot.ceon.pl/bitstream/handle/123456789/9962/monografia_Pedagogika_przedszkolna_i_wczesnoszkolna_issuu.pdf?sequence=1&isAllowed=y

Literatura uzupełniająca:

1. Kowalczyk M. Koncepcje wychowawcze współczesnych rodziców w aspekcie koherencji, Kraków 2020

2. Kurowska B., Wychowanie i nauczanie dzieci w wieku przedszkolnym w poglądach wybranych pedagogów przełomu XIX i XX wieku, https://bwmp.up.krakow.pl/wp-content/uploads/2015/01/Barbara-Kurowska-Wychowanie-i-nauczanie-dzieci-w-wieku-przedszkolnym-w-pogl%C4%85dach-wybranych-pedagog%C3%B3w-prze%C5%82omu-XIX-i-XX-wieku.pdf

3. Leżańska W., Geneza i rozwój pedagogiki przedszkolnej w Polsce do roku 1939, „Przegląd Historyczno-Oświatowy” 2020, nr 1–2, https://pho.test.znp.edu.pl/files/2012/05/PHO-nr-1-2_2020_lezanska_041-060.pdf

4. Zyzik E., Mowa dzieci w wieku przedszkolnym i sposoby jej wspomagania, „Studia Pedagogiczne. Problemy Społeczne, Edukacyjne i Artystyczne” 2011, https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Studia_Pedagogiczne_Problemy_Spoleczne_Edukacyjne_i_Artystyczne/Studia_Pedagogiczne_Problemy_Spoleczne_Edukacyjne_i_Artystyczne-r2011-t20/Studia_Pedagogiczne_Problemy_Spoleczne_Edukacyjne_i_Artystyczne-r2011-t20-s113-135/Studia_Pedagogiczne_Problemy_Spoleczne_Edukacyjne_i_Artystyczne-r2011-t20-s113-135.pdf

WIEDZA - ZNA I ROZUMIE:

1. miejsce i znaczenie pedagogiki przedszkolnej i wczesnoszkolnej w systemie nauk społecznych, a szczególnie terminologię używaną w pedagogice przedszkolnej i wczesnoszkolnej, jej źródła, miejsce oraz zastosowanie w obrębie pokrewnych dyscyplin naukowych, a także miejsce pedagogiki przedszkolnej i wczesnoszkolnej w systemie nauki oraz jej przedmiotowe i metodologiczne powiązania z innymi dyscyplinami naukowymi PED2_W02

2. koncepcje rozwoju dziecka w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym w odniesieniu do procesów związanych z wychowaniem i kształceniem dzieci i uczniów, ze szczególnym uwzględnieniem fazy wczesnego, średniego i późnego dzieciństwa, w perspektywie interdyscyplinarnej: psychologicznej, pedagogicznej, aksjologicznej i socjologicznej PED2_W09

3. rolę nauczyciela lub wychowawcy w rozwijaniu postaw i zachowań dzieci lub uczniów PED2_W26

4. współczesne interdyscyplinarne badania nad dzieciństwem oraz koncepcje dziecka i dzieciństwa (Childhood Studies) i ich uwarunkowania kulturowe i społeczne; interdyscyplinarne zagadnienia dobrostanu dziecka oraz perspektywy metodologiczne badań nad dzieckiem i dzieciństwem, a także wymagania etyczne badań naukowych z udziałem dzieci PED2_W06

5. metodykę działalności pedagogicznej w zakresie typów, celów i zasad funkcjonowania instytucji edukacyjnych przeznaczonych dla dzieci w wieku przedszkolnym i uczniów w młodszym wieku szkolnym; celów i zasady współpracy przedszkola lub szkoły z podmiotami zewnętrznymi oraz modeli, funkcji, szans i zagrożeń współpracy; sposobów radzenia sobie z problemami wychowawczymi dzieci lub uczniów i rozwiązywania ich we współpracy z rodziną i otoczeniem dziecka lub ucznia, specyfiki pracy z dziećmi lub uczniami z doświadczeniem migracyjnym, a także sposobów budowania swojego autorytetu w relacjach zawodowych i we współpracy z zespołem nauczycieli oraz z innymi podmiotami procesu wychowania i kształcenia PED2_W04

UMIEJĘTNOŚCI- POTRAFI:

1. posługiwać się ujęciami teoretycznymi z zakresu pedagogiki przedszkolnej i wczesnoszkolnej oraz powiązanych z nią dyscyplin/subdyscyplin w celu wykorzystywania i integrowania wiedzy teoretycznej z zakresu pedagogiki przedszkolnej i wczesnoszkolnej, w tym wybranych modeli i koncepcji pedagogicznych, oraz powiązanych z nią dyscyplin naukowych, w celu dokonania analizy i interpretacji złożonych problemów edukacyjnych, wychowawczych, opiekuńczych i kulturowych, a także motywów i wzorów ludzkiego zachowania PED2_U01

2. samodzielnie diagnozować oraz zaprojektować strategie działań pedagogicznych, w zakresie rozpoznawania i identyfikowania stylów wychowania w praktyce edukacyjnej, wskazywania ich wartościowych cech i zagrożeń dla podmiotowości dziecka lub ucznia PED2_U02

3. samodzielnie planować, organizować i prowadzić proces dydaktyczny, wychowawczy, opiekuńczy, w tym edukacyjno- terapeutyczny, w stopniu umożliwiającym rozpoznawanie sytuacji zagrożeń w przedszkolu i szkole oraz tworzenia właściwego klimatu w grupie przedszkolnej i klasie szkolnej PED2_U03

4. samodzielnie diagnozować oraz zaprojektować strategie działań pedagogicznych, w stopniu umożliwiającym zorganizowanie wartościowego rozwojowo i społecznie środowiska wychowawczego oraz wspierania dzieci lub uczniów w wyrażaniu swojej indywidualności w sposób twórczy PED2_U02

5. samodzielnie planować, organizować i prowadzić proces dydaktyczny, wychowawczy, opiekuńczy, w tym edukacyjno- terapeutyczny, w zakresie wyboru i zastosowania właściwego dla danej organizacji pracy przedszkola lub szkoły podstawowej sposobu postępowania oraz dobierania środków i metody pracy w celu efektywnego wykonania zadań zawodowych na etapie edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej PED2_U03

6. komunikować się przy użyciu różnych kanałów komunikacyjnych, w stopniu umożliwiającym skuteczne porozumiewanie się z różnymi odbiorcami, w tym z dziećmi lub uczniami, rodzicami lub opiekunami oraz specjalistami, z wykorzystaniem nowoczesnych rozwiązań technologicznych PED2_U07

KOMPETENCJE SPOŁECZNE- JEST GOTÓW DO:

1. refleksji, w tym krytycznej oceny, odnośnie do poziomu swojej wiedzy i umiejętności z zakresu pedagogiki przedszkolnej i wczesnoszkolnej oraz wykazywania umiejętności uczenia się i doskonalenia własnego warsztatu pedagogicznego w zakresie wychowania przedszkolnego oraz edukacji wczesnoszkolnej PED1_K01

2. odpowiedzialnego wykonywania zawodu nauczyciela wychowania przedszkolnego lub/i edukacji wczesnoszkolnej, przejawiającego się podejmowaniem wyzwań zawodowych oraz indywidualnych i zespołowych działań profesjonalnych w zakresie edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej PED2_K05

3. porozumiewania się osobami pochodzącymi z różnych środowisk i o różnej kondycji emocjonalnej, dialogowego rozwiązywania konfliktów oraz tworzenia dobrej atmosfery dla komunikacji w grupie przedszkolnej i klasie szkolnej oraz poza nimi, w stopniu umożliwiającym profesjonalne rozwiązywanie problemów i konfliktów w grupie przedszkolnej i klasie szkolnej PED2_K11

a) Obecność - weryfikacja w siedzibie uczelni lub poprzez MS Teams [PED1_K01, PED2_K05, PED2_K11]

b) Aktywność (zadawanie pytań dotyczących wykładu) - weryfikacja w siedzibie uczelni lub poprzez MS Teams [PED1_K01, PED2_K05, PED2_K11, PED2_U01, PED2_U02, PED2_U03, PED2_U02, PED2_U03, PED2_U07]

c) Aktywność (analiza zajęć zdalnych) na piśmie i omówienie na zajęciach - weryfikacja w siedzibie uczelni lub poprzez MS Teams [PED2_W02, PED2_W09, PED2_W26, PED2_W06, PED2_W04,PED2_U01, PED2_U02, PED2_U03, PED2_U02, PED2_U03, PED2_U07]

d) Test - weryfikacja w siedzibie uczelni lub poprzez MS Teams [PED2_W02, PED2_W09, PED2_W26, PED2_W06, PED2_W04, PED2_U01, PED2_U02, PED2_U03, PED2_U02, PED2_U03]

Przykładowe formy weryfikacji poszczególnych kategorii efektów przedmiotowych:

WIEDZA: opanowanie wiedzy i umiejętności dotyczących podstaw edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej, przejawiające się aktywnością w czasie wykładu, np. zadawaniem pytań.

UMIEJĘTNOŚCI: krytyczna analiza realizowanych celów, doboru metod, form, środków, sposobu prowadzenia zajęć, kompetencji nauczyciela w kontekście prowadzenia zajęć dydaktycznych poprzez analizę zajęć zdalnych w edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej

KOMPETENCJE SPOŁECZNE: ocena aktywności, wykazanie się konkretnymi kompetencjami społecznymi w trakcie omawiania zajęć zdalnych i uczestnictwie w zajęciach.

Warunkiem zaliczenia przedmiotu i dopuszczenia do egzaminu testowego jest pozytywna ocena końcowa z punktów (od a do c).

O uzyskanej ocenie z egzaminu decyduje wynik testu punkt d.

Skala ocen:

bardzo dobry (5)

dobry plus (4,5)

dobry (4)

dostateczny plus (3,5)

dostateczny (3)

niedostateczny (2)

Ocena ustalana jest na podstawie następującej skali:

Poniżej 55.00 % - ocena 2

55.00 % i więcej - ocena 3

60.00 % i więcej - ocena 3,5

70.00 % i więcej - ocena 4

80.00 % i więcej - ocena 4,5

90.00 % i więcej - ocena 5

1. Informacja o warunkach, zasadach oraz wymogach sprawdzania zakładanych dla przedmiotu efektów uczenia się.

2. Innowacje w edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej. Analiza funkcjonowania placówek freinetowskich i ich transpozycja na edukację przedszkolną i wczesnoszkolną w każdej placówce edukacyjnej;

3. Formy wspierania aktywności edukacyjnej dzieci i stymulowania indywidualnej linii rozwoju. Analiza funkcjonowania placówek freinetowskich i ich transpozycja na edukację przedszkolną i wczesnoszkolną w każdej placówce edukacyjnej;

4. Pedagogiczno-psychologiczne aspekty pedagogiki przedszkolnej i wczesnoszkolnej w aspekcie historycznym i wobec wyzwań współczesnych w kontekście wartościowania wysiłku edukacyjnego dziecka, skutków karania, wspierania potrzeb i rozwoju dzieci, terapeutycznej roli nauczyciela;

5. Pedagogiczno-psychologiczne aspekty pedagogiki przedszkolnej i wczesnoszkolnej w aspekcie historycznym i wobec wyzwań współczesnych w kontekście bogacenia środowiska informacyjnego, doboru metod nauczania i form organizacji procesu uczenia się, rozwijania krytycznego myślenia, stymulowania kreatywności;

6. Pedagogiczno-filozoficzne aspekty pedagogiki przedszkolnej i wczesnoszkolnej w aspekcie historycznym i wobec wyzwań współczesnych w kontekście wspierania indywidualnej linii rozwoju dziecka, form aktywności edukacyjnej dzieci, stymulowania wartości społeczno-moralnych, roli prawdy, dobra i piękna w edukacji;

7. Pedagogiczno-filozoficzne aspekty pedagogiki przedszkolnej i wczesnoszkolnej w aspekcie historycznym i wobec wyzwań współczesnych w kontekście podmiotowości dziecka, wielopodmiotowości edukacji, partnerstwa edukacyjnego, inspirowania twórczości;

8. Cele i zadania edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej w kontekście stymulowania procesów rozwojowych dzieci. Rozwój wrażeń, spostrzeżeń, obserwacji i ich stymulowanie w pracy edukacyjnej przedszkola w kontekście doboru treści, metod, form i środków realizacji.

9. Cele i zadania edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej w kontekście stymulowania procesów rozwojowych dzieci. Rozwój wyobraźni, uwagi, pamięci i myślenia oraz ich stymulowanie w pracy edukacyjnej przedszkola w kontekście doboru treści, metod, form i środków realizacji.

10. Podstawowe formy aktywności dzieci – zabawa. Rozwój i dynamika zabaw dziecięcych. Klasyfikacje zabaw. Zabawa w kontekście całokształtu procesów rozwojowych dziecka.

11. Stymulowanie zabaw dziecięcych. Dobór zabawek w kontekście stymulowania rozwoju na etapie wieku przedszkolnego i wczesnoszkolnego.

12. Podstawowe formy aktywności dzieci – nauka. Organizacja zajęć edukacyjnych w edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej w kontekście możliwości rozwoju i całokształtu procesów rozwojowych dziecka.

13. Podstawowe formy aktywności dzieci – praca. Dyżury jako swoista forma pracy dziecięcej.

14. Wykorzystanie spacerów i wycieczek w kontekście oparcia edukacji o doświadczenia społeczno-przyrodnicze dzieci.

15. Podstawy dydaktyki edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej. Analiza zajęć zdalnych.

Metody dydaktyczne: podające, problemowe, eksponujące, praktyczne

Pomoce naukowe: filmy edukacyjne, prezentacje multimedialne, zadania sprawdzające i rozwijające