Metodyka pracy opiekuńczo- wychowawczej 0101-PED-I-4021N
Ćwiczenia praktyczne (ĆW-P) Semestr letni 2020/2021

LITERATURA PODSTAWOWA

1. Gajewska G., Pedagogika opiekuńcza: elementy metodyki, PEKW „Gaja”, Zielona Góra 2006;

2. Gajewska G. Teoretyczno-metodyczne podstawy pracy opiekuńczo-wychowawczej w świetlicy. Scenariusze zajęć wychowawczych, PEKW Gaja, Zielona Góra 2005;

3. Kamińska U., Zarys metodyki pracy opiekuńczo – wychowawczej w rodzinnych i instytucjonalnych formach wychowania, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2002;

4. Badora S., Róg A., Zięba – Kołodziej B. (red.). Pedagogika opiekuńcza. W poszukiwaniu rozwiązań teoretycznych i praktycznych. PWSZ, Tarnobrzeg 2014.

LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA

1. Sędzicki M. (red.), Rodzina i dziecko. Wybrane elementy wsparcia, APS, Warszawa 2012;

2. Róg A. (red.), System opieki i pomocy – założenia a rzeczywistość, PWSZ, Tarnobrzeg 2009;

3. Stelmaszuk Z. W. (red.), Zmiany w systemie opieki nad dziećmi i młodzieżą. Perspektywa europejska, Wydawnictwo „Śląsk’, Katowice 2001;

4. Węgierski Z. Opieka nad dzieckiem osieroconym. Wydawnictwo Edukacyjne „Akapit”, Toruń 2006;

5. Wolan T., Placówki resocjalizacyjne w reformowanym systemie profilaktyki, opieki i wychowania w Polsce, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2006.

WIEDZA

(„Student zna i rozumie...”)

specyfikę działalności opiekuńczo-wychowawczej realizowanej w podstawowych środowiskach wychowawczych, podstawowe elementy struktury procesu opieki, formy opieki, metody i zasady pracy opiekuńczo-wychowawczej, problematykę zjawiska sieroctwa oraz formy kompensacji społecznej i procesu o charakterze terapeutycznym; PED1_W01

najnowsze tendencje teoretyczne tworzenia systemu opieki nad dzieckiem osieroconym oraz w obszarze wspomagania rodziny, osób dorosłych i starszych z uwzględnieniem społeczno-kulturowych i historycznych uwarunkowań tych procesów; PED1_W03

specyfikę funkcjonowania podstawowych środowisk wychowawczych z uwzględnieniem poziomu ich wydolności wychowawczej oraz potrzeb determinujących potrzebę i jednocześnie konieczność opieki, wsparcia oraz kompensacji społecznej; problematykę (cele, założenia, podstawy prawne, metodyka) związaną z zaspokajaniem specjalnych potrzeb edukacyjnych dzieci i młodzieży z uwzględnieniem podstawowych zasad etycznych w realizacji pracy o charakterze opiekuńczo-wychowawczym; PED1_W09

metodyczne procedury projektowania działalności opiekuńczo-wychowawczej oraz jej poszczególnych etapów; podstawowe założenia metodyki opieki, pomocy i szeroko rozumianego społecznego wspomagania dzieci, młodzieży, osób dorosłych oraz osób starszych oraz tzw. dobrych praktyk w obszarze pracy opiekuńczo-wychowawczej; procedury tworzenia zintegrowanego systemu oddziaływań wychowawczych, opiekuńczych, pomocowych– w odniesieniu do wybranego problemu społecznego; PED1_W12

techniczne możliwości wykorzystywania technologii informacyjnej w projektowaniu oraz prezentowaniu działalności opiekuńczo-wychowawczej w odniesieniu do wybranych problemów społecznych; PED1_W14

UMIEJĘTNOŚCI

(„Student potrafi…”)

posługiwać się podstawową wiedzą teoretyczną w celu analizowania, interpretowania i projektowania sytuacji wychowawczych i opiekuńczych w odniesieniu do wybranych sytuacji problemowych zachodzących w podstawowych środowiskach wychowawczych oraz występujących w placówkach opiekuńczo-wychowawczych; PED1_U01

diagnozować potrzeby opiekuńczo-wychowawcze oraz zaprojektować system działań opiekuńczo-wychowawczych, profilaktycznych, kompensacyjnych, terapeutycznych – nastawionych na rozwiązanie konkretnego problemu społecznego – w ujęciu mikro oraz makro; PED1_U02

samodzielnie zdobywać wiedzę o konwencjonalnych i niekonwencjonalnych metodach pracy opiekuńczo-wychowawczej korzystając z różnych źródeł, w tym z nowoczesnych technologii informacyjnych; PED1_U04

korzystać z prawideł efektywnej komunikacji interpersonalnej (uwzględniając czynniki ułatwiające komunikację i eliminując bariery w komunikacji) podczas aktywności na zajęciach oraz prezentowania zaprojektowanych systemów opiekuńczo-wychowawczych; PED1_U07

samodzielnie analizować potrzeby opiekuńcze wychowanków/podopiecznych oraz prezentować własne pomysły działań z zakresu wybranych metod i technik pracy opiekuńczo-wychowawczej, popierając je rzeczowymi i obiektywnymi argumentami; PED1_U08

projektować działania pedagogiczne z perspektyw teoretycznych, poddawać je krytyce i antycypować przyszłe działania nastawione na rozwiązywanie różnych problemów wychowawczych i opiekuńczych; zaprojektować zajęcia służące ponoszeniu poczucia własnej wartości, eliminowaniu agresji i przemocy, kształtowaniu postawy altruizmu i tolerancji; PED1_U10

planować oraz organizować działania pozwalające na realizację celów związanych z projektowaniem działań w zakresie pracy opiekuńczo-wychowawczej, z wykorzystaniem efektywnej współpracy w grupie oraz przyjmowaniem pełnej odpowiedzialności za podejmowane przedsięwzięcia; PED1_U14

KOMPETENCJE SPOŁECZNE

(„Student jest gotów do…”)

ciągłego dokształcania się zawodowego w zakresie metodyki pracy opiekuńczo-wychowawczej, doskonalenia umiejętności dostrzegania wielowymiarowości współczesnych zjawisk stanowiących przedmiot szeroko rozumianej pracy opiekuńczo-wychowawczej; PED1_K01

wypełniania zobowiązań związanych z zasięganiem opinii specjalistów i ekspertów w zakresie rozwiązywania różnych problemów generowanych przez praktykę opiekuńczo-wychowawczą oraz w celu optymalizacji tego procesu; PED1_K02

autentycznego zaangażowania we współpracę z różnymi placówkami opiekuńczo-wychowawczymi, instytucjami i organizacjami zajmującymi się pomocą i wsparciem dla osób, rodzin i grup społecznych znajdujących się w trudnych sytuacjach życiowych, ich pracownikami i podopiecznymi; PED1_K03

odpowiedzialnego przygotowania się do swojej pracy, projektowania i realizowania działań opiekuńczo-wychowawczych, podejmowania wyzwań zawodowych, dbania o dorobek i tradycje zawodu; PED1_K05

wypełniania zobowiązań w oparciu o zasady etyki zawodowej oraz podejmowania refleksji nad działaniem, w toku działania i dla działania – stanowiącej ważny wyznacznik profesjonalizmu w pracy opiekuńczo-wychowawczej; przewidywania skutków podejmowanych działań opartych o wybrane metody i techniki oddziaływań opiekuńczo-wychowawczych, profilaktycznych, kompensacyjnych i terapeutycznych; PED1_K06

Ocena końcowa jest średnią ważoną obliczoną wg następujących zasad :

Oćw= S x 0,6+ P x 0,4 =…

Oćw – ocena końcowa ćwiczeń

S – opracowanie projektu systemu komplementarnych działań opiekuńczo-wychowawczych nastawionych na rozwiązanie oraz kompensowanie skutków wybranego problemu w wymiarze indywidualnym czy społecznym w odniesieniu do wybranej placówki opiekuńczo-wychowawczej lub systemu opiekuńczo-wychowawczego w środowisku lokalnym – opracowanie oraz zaprezentowanie na zajęciach /indywidualna lub grupowa realizacja zleconego zadania/: waga mająca wpływ na ocenę końcową: 0,6

P – postawa na zajęciach (czynny udział w zajęciach, dyskusja dydaktyczna, zaangażowanie edukacyjne, informacja zwrotna, obecność, kwerenda wybranych treści dotyczących konkretnych zagadnień z zakresu tematycznego przedmiotu): waga mająca wpływ na ocenę końcową: 0,4

WIEDZA:

 projekt systemu komplementarnych działań opiekuńczo-wychowawczych nastawionych na rozwiązanie oraz kompensowanie skutków wybranego problemu w wymiarze indywidualnym czy społecznym w odniesieniu do wybranej placówki opiekuńczo-wychowawczej lub systemu opiekuńczo-wychowawczego w środowisku lokalnym – opracowanie oraz zaprezentowanie na zajęciach /grupowa realizacja zleconego zadania/ ocena podłoża teoretycznego pracy

UMIEJĘTNOŚCI:

 projekt systemu komplementarnych działań opiekuńczo-wychowawczych nastawionych na rozwiązanie oraz kompensowanie skutków wybranego problemu w wymiarze indywidualnym czy społecznym w odniesieniu do wybranej placówki opiekuńczo-wychowawczej lub systemu opiekuńczo-wychowawczego w środowisku lokalnym – opracowanie oraz zaprezentowanie na zajęciach /grupowa realizacja zleconego zadania/ – ocena umiejętności przełożenia wiedzy teoretycznej na realizację zadania praktycznego

KOMPETENCJE SPOŁECZNE:

 czynny udział w zajęciach, dyskusja dydaktyczna, zaangażowanie edukacyjne, informacja zwrotna, obecność, kwerenda wybranych treści dotyczących konkretnych zagadnień z zakresu tematycznego przedmiotu

Skala ocen:

bardzo dobry (5)

dobry plus (4,5)

dobry (4)

dostateczny plus (3,5)

dostateczny (3)

niedostateczny (2)

Ocena ustalana powinna być na podstawie następującej skali:

Poniżej 55.00 % - ocena 2

55.00 % i więcej - ocena 3

60.00 % i więcej - ocena 3,5

70.00 % i więcej - ocena 4

80.00 % i więcej - ocena 4,5

90.00 % i więcej - ocena 5

ĆWICZENIA - wymiar godzin: stacjonarne/niestacjonarne

1. Dziecko w placówce opiekuńczo – wychowawczej. Poznawanie wychowanków i grupy przez wychowawcę 1 godz.

2. Techniki służące zdobywaniu informacji na temat wychowanków placówki opiekuńczo-wychowawczej 1 godz.

3. Socjometria i jej znaczenie w zdobywaniu informacji o wychowankach/podopiecznych 1 godz.

4. Analiza wybranych technik socjometrycznych 1 godz.

5. Planowanie i ewaluacja pracy opiekuńczo-wychowawczej z uwzględnieniem różnego typu placówek opiekuńczo-wychowawczych

2 godz.

6. Zasady projektowania systemów opiekuńczo-wychowawczych.

1 godz.

7. Metodyczne projektowanie systemu komplementarnych działań opiekuńczo – wychowawczych w wybranej placówce opiekuńczo – wychowawczej oraz w środowisku lokalnym 1 godz.

8. Dokonanie próby ustalenia współpracy wyodrębnionego systemu opiekuńczo – wychowawczego z innymi systemami społecznymi – wybrane przykłady 2 godz.

9. Aktualna strategia lokalnego systemu opieki nad rodziną – struktura i funkcjonowanie 2 godz.

10. Organizowanie czasu wolnego wychowanków 1 godz.

11. Elementy animacji w procesie opiekuńczo-wychowawczym 1 godz.

12. Nauczyciel – wychowawca jako twórca i kreator procesu działalności opiekuńczo – wychowawczej w placówce oraz środowisku wychowawczym

1 godz.

Metody dydaktyczne i pomoce naukowe

– Ćwiczenia: ćwiczenia klasyczne, praca z książką, praca metodami opartymi na obserwacji (oglądowe) oraz metodami samodzielnego dochodzenia do wiedzy: studia przypadków, sytuacyjne, giełda pomysłów, dyskusje, laptop, projektor, prezentacja multimedialna, film edukacyjny.