Metodyka pracy opiekuńczo- wychowawczej 0101-PED-I-4021N
Wykład (W) Semestr letni 2020/2021

LITERATURA PODSTAWOWA

1. Biedroń M., Prokosz M. (red.), Teoretyczne i praktyczne aspekty współczesnej pedagogiki opiekuńczej, Wydawnictwo „Adam Marszałek”, Toruń 2001;

2. Borowski R., Wysocki D., Placówki opiekuńczo – wychowawcze, Wydawnictwo Naukowe „Novum”, Płock 2001;

3. Danilewicz W., Izdebska J., Krzesińska – Żach B. Pomoc dziecku i rodzinie w środowisku lokalnym, Wydawnictwo Uniwersyteckie „Trans Humana”, Białystok 2001;

4. Gajewska G., Elementy pedagogiki opiekuńczej oraz metodyki opieki i wychowania. Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Zielonej Górze, Zielona Góra 2001;

LITERATURA UZUPEŁNIAJĄCA

1. Badora S., Czerderecka B., Marzec D., Rodzina i formy jej wspomagania, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2001;

2. Brągiel J., Badora S. (red.), Formy opieki, wychowania i wsparcia w zreformowanym systemie opieki społecznej, Uniwersytet Opolski, Opole 2005;

3. Jundziłł E., Pawłowska R., (red.), Pedagogika opiekuńcza: przeszłość, teraźniejszość, przyszłość, Harmonia, Gdańsk 2008;

4. Krajewska B., Instytucje wsparcia dziecka i rodziny. Zagadnienia podstawowe. Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2010;

5. Kelm A., Węzłowe problemy pedagogiki opiekuńczej, Wydawnictwo Akademickie „Żak”, Warszawa 2000;

WIEDZA

(„Student zna i rozumie...”)

specyfikę działalności opiekuńczo-wychowawczej realizowanej w podstawowych środowiskach wychowawczych, podstawowe elementy struktury procesu opieki, formy opieki, metody i zasady pracy opiekuńczo-wychowawczej, problematykę zjawiska sieroctwa oraz formy kompensacji społecznej i procesu o charakterze terapeutycznym; PED1_W01

najnowsze tendencje teoretyczne tworzenia systemu opieki nad dzieckiem osieroconym oraz w obszarze wspomagania rodziny, osób dorosłych i starszych z uwzględnieniem społeczno-kulturowych i historycznych uwarunkowań tych procesów; PED1_W03

specyfikę funkcjonowania podstawowych środowisk wychowawczych z uwzględnieniem poziomu ich wydolności wychowawczej oraz potrzeb determinujących potrzebę i jednocześnie konieczność opieki, wsparcia oraz kompensacji społecznej; problematykę (cele, założenia, podstawy prawne, metodyka) związaną z zaspokajaniem specjalnych potrzeb edukacyjnych dzieci i młodzieży z uwzględnieniem podstawowych zasad etycznych w realizacji pracy o charakterze opiekuńczo-wychowawczym; PED1_W09

metodyczne procedury projektowania działalności opiekuńczo-wychowawczej oraz jej poszczególnych etapów; podstawowe założenia metodyki opieki, pomocy i szeroko rozumianego społecznego wspomagania dzieci, młodzieży, osób dorosłych oraz osób starszych oraz tzw. dobrych praktyk w obszarze pracy opiekuńczo-wychowawczej; procedury tworzenia zintegrowanego systemu oddziaływań wychowawczych, opiekuńczych, pomocowych – w odniesieniu do wybranego problemu społecznego; PED1_W12

techniczne możliwości wykorzystywania technologii informacyjnej w projektowaniu oraz prezentowaniu działalności opiekuńczo-wychowawczej w odniesieniu do wybranych problemów społecznych; PED1_W14

UMIEJĘTNOŚCI

(„Student potrafi…”)

posługiwać się podstawową wiedzą teoretyczną w celu analizowania, interpretowania i projektowania sytuacji wychowawczych i opiekuńczych w odniesieniu do wybranych sytuacji problemowych zachodzących w podstawowych środowiskach wychowawczych oraz występujących w placówkach opiekuńczo-wychowawczych; PED1_U01

diagnozować potrzeby opiekuńczo-wychowawcze oraz zaprojektować system działań opiekuńczo-wychowawczych, profilaktycznych, kompensacyjnych, terapeutycznych – nastawionych na rozwiązanie konkretnego problemu społecznego – w ujęciu mikro oraz makro; PED1_U02

samodzielnie zdobywać wiedzę o konwencjonalnych i niekonwencjonalnych metodach pracy opiekuńczo-wychowawczej korzystając z różnych źródeł, w tym z nowoczesnych technologii informacyjnych; PED1_U04

korzystać z prawideł efektywnej komunikacji interpersonalnej (uwzględniając czynniki ułatwiające komunikację i eliminując bariery w komunikacji) podczas aktywności na zajęciach oraz prezentowania zaprojektowanych systemów opiekuńczo-wychowawczych; PED1_U07

samodzielnie analizować potrzeby opiekuńcze wychowanków/podopiecznych oraz prezentować własne pomysły działań z zakresu wybranych metod i technik pracy opiekuńczo-wychowawczej, popierając je rzeczowymi i obiektywnymi argumentami; PED1_U08

projektować działania pedagogiczne z perspektyw teoretycznych, poddawać je krytyce i antycypować przyszłe działania nastawione na rozwiązywanie różnych problemów wychowawczych i opiekuńczych; zaprojektować zajęcia służące ponoszeniu poczucia własnej wartości, eliminowaniu agresji i przemocy, kształtowaniu postawy altruizmu i tolerancji; PED1_U10

planować oraz organizować działania pozwalające na realizację celów związanych z projektowaniem działań w zakresie pracy opiekuńczo-wychowawczej, z wykorzystaniem efektywnej współpracy w grupie oraz przyjmowaniem pełnej odpowiedzialności za podejmowane przedsięwzięcia; PED1_U14

KOMPETENCJE SPOŁECZNE

(„Student jest gotów do…”)

ciągłego dokształcania się zawodowego w zakresie metodyki pracy opiekuńczo-wychowawczej, doskonalenia umiejętności dostrzegania wielowymiarowości współczesnych zjawisk stanowiących przedmiot szeroko rozumianej pracy opiekuńczo-wychowawczej; PED1_K01

wypełniania zobowiązań związanych z zasięganiem opinii specjalistów i ekspertów w zakresie rozwiązywania różnych problemów generowanych przez praktykę opiekuńczo-wychowawczą oraz w celu optymalizacji tego procesu; PED1_K02

autentycznego zaangażowania we współpracę z różnymi placówkami opiekuńczo-wychowawczymi, instytucjami i organizacjami zajmującymi się pomocą i wsparciem dla osób, rodzin i grup społecznych znajdujących się w trudnych sytuacjach życiowych, ich pracownikami i podopiecznymi; PED1_K03

odpowiedzialnego przygotowania się do swojej pracy, projektowania i realizowania działań opiekuńczo-wychowawczych, podejmowania wyzwań zawodowych, dbania o dorobek i tradycje zawodu; PED1_K05

wypełniania zobowiązań w oparciu o zasady etyki zawodowej oraz podejmowania refleksji nad działaniem, w toku działania i dla działania – stanowiącej ważny wyznacznik profesjonalizmu w pracy opiekuńczo-wychowawczej; przewidywania skutków podejmowanych działań opartych o wybrane metody i techniki oddziaływań opiekuńczo-wychowawczych, profilaktycznych, kompensacyjnych i terapeutycznych; PED1_K06

Ocena końcowa jest średnią ważoną obliczoną wg następujących zasad :

Ow = E x 0,5 + M x 0,3 + P x 0,2 =…

Ow – ocena końcowa wykładu

E – egzamin pisemny: pytania weryfikujące efekty kształcenia z zakresu wiedzy oraz umiejętności: waga mająca wpływ na ocenę końcową: 0,5

M – prezentacja multimedialna na temat wybranych zagadnień z obszaru treści przedmiotu (poziom opracowania merytorycznego oraz zaprezentowanie opracowanych treści na zajęciach z uwzględnieniem umiejętności przekonywania do własnego stanowiska, argumentowania, inicjowania w grupie wartościowej dyskusji dydaktycznej) /indywidualna lub grupowa realizacja zleconego zadania: waga mająca wpływ na ocenę końcową: 0,3

P – postawa na zajęciach (czynny udział w zajęciach, zaangażowanie edukacyjne, informacja zwrotna, obecność, kwerenda wybranych treści dotyczących konkretnych zagadnień z zakresu tematycznego przedmiotu): waga mająca wpływ na ocenę końcową: 0,2

WIEDZA:

 Egzamin pisemny - kolokwium zaliczeniowe – pytania weryfikujące wiedzę teoretyczną

 Prezentacja multimedialna – poziom opracowania merytorycznego

UMIEJĘTNOŚCI:

 Egzamin pisemny - kolokwium zaliczeniowe – pytania problemowe dotyczące umiejętności wykorzystania wiedzy w praktyce edukacyjnej

 Prezentacja multimedialna – poziom zaprezentowanie opracowanych treści na zajęciach z uwzględnieniem umiejętności przekonywania do własnego stanowiska, argumentowania, inicjowania w grupie wartościowej dyskusji dydaktycznej

KOMPETENCJE SPOŁECZNE:

 czynny udział w zajęciach, zaangażowanie edukacyjne, informacja zwrotna, obecność, kwerenda wybranych treści dotyczących konkretnych zagadnień z zakresu tematycznego przedmiotu

Skala ocen:

bardzo dobry (5)

dobry plus (4,5)

dobry (4)

dostateczny plus (3,5)

dostateczny (3)

niedostateczny (2)

Ocena ustalana powinna być na podstawie następującej skali:

Poniżej 55.00 % - ocena 2

55.00 % i więcej - ocena 3

60.00 % i więcej - ocena 3,5

70.00 % i więcej - ocena 4

80.00 % i więcej - ocena 4,5

90.00 % i więcej - ocena 5

WYKŁADY - wymiar godzin: stacjonarne/niestacjonarne

1. Przedmiot i podstawowe zadania metodyki pracy opiekuńczo-wychowawczej 1 godz.

2. Twierdzenia i dyrektywy metodyczne odnoszące się do działalności opiekuńczo-wychowawczej. Interdyscyplinarny charakter metodyki pracy opiekuńczo – wychowawczej 1 godz.

3. Ogólne zasady pracy opiekuńczo-wychowawczej: zasada odpowiedzialności, zasad wiary w możliwości wychowanka, zasada zaufania wychowanków do opiekuna, zasada kreowania wysokiej jakości środowiska życia wychowanków, zasada optymalnego stosunku do potrzeb wychowanków, zasada ciągłości i trwałości działań opiekuńczo-wychowawczych 2 godz.

4. Podstawowe metody pracy opiekuńczo-wychowawczej: metody wpływu osobistego, metody wpływu sytuacyjnego, metody wpływu społecznego, metody kierowania samowychowaniem, metody wychowania opiekuńczego, metody izolujące i uodparniające, metody chroniące, metody usuwające niepowodzenia szkolne 2 godz.

5. Klasyczne metody pracy socjalnej oraz ich wykorzystanie w pracy opiekuńczo-wychowawczej: metoda indywidualnego przypadku, metoda pracy grupowej, metoda środowiskowa 2 godz.

6. Społeczna odpowiedzialność opiekunów i wychowawców za losy jednostek potrzebujących pomocy, opieki i szeroko rozumianego wsparcia

1 godz.

7. Współpraca placówki opiekuńczo-wychowawczej w środowisku lokalnym z instytucjami i organizacjami w zakresie opieki nad dziećmi i młodzieżą oraz osobami dorosłymi i starszymi 1 godz.

8. Indywidualizacja oddziaływań opiekuńczo-wychowawczych w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Podmiotowość w pracy opiekuńczo-wychowawczej. Etyczne aspekty pracy opiekuńczo-wychowawczej 2 godz.

9. Polski system opieki nad dzieckiem trwale lub okresowo pozbawionym wartościowej rodziny własnej. Systemowość w działalności opiekuńczo – wychowawczej 2 godz.

10. Prawne aspekty systemu opieki na dzieckiem w Polsce. Nowe tendencje w systemie opieki nad dzieckiem w Polsce 1 godz.

Metody dydaktyczne i pomoce naukowe

– Wykłady: wykład konwencjonalny (informacyjny), analityczny, problemowy, dialogowy, wykład konwersatoryjny, wykład syntetyczny, dyskusja dydaktyczna; podręczniki akademickie, monografie naukowe, laptop, projektor, prezentacja multimedialna, film edukacyjny;