Teoretyczne podstawy kształcenia 0101-PED-I-2071N
Wykład (W) Semestr letni 2025/2026

WIEDZA

(„Student zna i rozumie...”)

1. w zaawansowanym stopniu usytuowanie dydaktyki w zakresie pedagogiki, genezę, przedmiot zainteresowań i zadania współczesnej dydaktyki oraz relację dydaktyki ogólnej do dydaktyk szczegółowych; założenia podstawowych systemów dydaktycznych oraz ich spuściznę we współczesnych nurtach edukacyjnych; PED1_W03

2. współczesne koncepcje nauczania, źródła, rodzaje, sposoby formułowania celów kształcenia; zasady taksonomii oraz operacjonalizacji celów kształcenia oraz opracowywania scenariuszy zajęć edukacyjnych; zasady i metody nauczania, treści nauczania i organizację procesu kształcenia oraz pracy uczniów; pedagogiczne teorie doboru treści kształcenia, środki dydaktyczne; PED1_W06

3. rolę i znaczenie nauczyciela, wychowawcy i opiekuna w determinowaniu jakości procesu edukacyjnego, wychowawczego, opiekuńczego; istotę profesjonalizmu nauczycielskiego, autonomii i efektywności dydaktycznej nauczyciela; PED1_W09

4. metodykę projektowania działań edukacyjnych i wychowawczych dostosowanych do zróżnicowanych potrzeb i możliwości uczniów, potrzebę i sposoby wyrównywania szans edukacyjnych, zagadnienie lekcji jako jednostki dydaktycznej oraz jej budowę, modele lekcji i sztukę jej prowadzenia, style i techniki pracy z uczniami, interakcje w klasie; sposoby i znaczenie oceniania osiągnięć szkolnych uczniów z uwzględnieniem oceniania kształtującego, wewnątrzszkolny system oceniania, rodzaje i sposoby przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów zewnętrznych; zagadnienia efektywności działalności szkoły, istotę i znaczenie edukacyjnej wartości dodanej; uwarunkowania i przejawy niepowodzeń szkolnych oraz sposoby im przeciwdziałania, działania służące diagnozowaniu oraz rozwijaniu zdolności, rolę oraz zagadnienia związane z przygotowaniem uczniów do udziału w konkursach i olimpiadach przedmiotowych; PED1_W12

5. znaczenie komunikacji interpersonalnej w pracy dydaktyczno-wychowawczej z uwzględnieniem komunikacji on-line, bariery i czynniki ułatwiające komunikację; metody porozumiewania się w celach dydaktycznych, sztukę wykładania i zadawania pytań; PED1_W15

UMIEJĘTNOŚCI

(„Student potrafi…”)

1. zidentyfikować potrzeby dostosowania metod pracy do klasy zróżnicowanej pod względem poznawczym, kulturowym, statusu społecznego lub materialnego; rozpoznawać oraz analizować trudności wychowawcze i edukacyjne, a także proponować działania służące im przeciwdziałaniu PED1_U05;

2. zaprojektować działania służące integracji klasy; dobierać metody nauczania do nauczanych treści i zorganizować pracę uczniów; wybrać model lekcji i zaprojektować jej strukturę; samodzielnie opracować oraz zaprezentować na zajęciach scenariusz zajęć służących realizacji określonych treści dydaktycznych, wychowawczych, edukacyjnych; PED1_U07

3. diagnozować szczególne uzdolnienia wychowanków; planować i realizować pracę rozbudzającą zainteresowania i uzdolnienia uczniów, rozwijać kreatywność i postawy twórcze; PED1_U05; PED1_U09

4. porozumiewać się z zastosowaniem właściwych technik komunikacyjnych, mających na celu unikanie barier oraz wykorzystaniem podstawowych przesłanek prawidłowej i skutecznej komunikacji międzyludzkiej, ze szczególnym zwróceniem uwagi na szeroko rozumiany dialog wśród uczestników procesu edukacyjnego; zaprezentować na zajęciach opracowane zagadnienia z zakresu realizowanych treści; PED1_U13

5. monitorować postępy uczniów, wychowanków i podopiecznych, wykorzystywać proces oceniania i udzielana informacji zwrotnych do stymulowania pracy nad własnym rozwojem, dokonać oceny pracy ucznia i zaprezentować ją w formie oceny kształtującej PED1_U16

6. planować oraz realizować pracę indywidualną oraz w zespole, wyznaczać zadania odpowiednio do potrzeb i możliwości wychowanków, motywować do osiągania celów; PED1_U18

KOMPETENCJE SPOŁECZNE

(„Student jest gotów do…”)

1. krytycznej oceny posiadanej wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych oraz twórczego poszukiwania najlepszych rozwiązań dydaktycznych sprzyjających postępom uczniów; PED1_K01

2. ponoszenia odpowiedzialności za podejmowane przez siebie oddziaływania wychowawcze i edukacyjne; przestrzegania etycznych zasad prowadzone działalności pedagogicznej; PED1_K02

3. budowania atmosfery zaufania i zaangażowania, przestrzegania zasad podmiotowego traktowania wychowanka w procesach dydaktyczno-wychowawczych oraz poszanowania jego godności i autonomii; PED1_K03

Ocena końcowa jest średnią ważoną obliczoną wg następujących zasad :

WYKŁAD

Ow = E x 0,8 + P x 0,2 =…

Ow – ocena końcowa wykładu

E – egzamin pisemny: pytania testowe oraz otwarte weryfikujące efekty uczenia się z zakresu wiedzy oraz umiejętności społecznych: waga mająca wpływ na ocenę końcową: 0,8

P – postawa na zajęciach - aktywność, obecność, dyskusja dydaktyczna, informacja zwrotna, kwerenda wybranych treści dotyczących konkretnych zagadnień z zakresu tematycznego przedmiotu zaangażowanie edukacyjne, obserwacja pracy studenta: waga mająca wpływ na ocenę końcową: 0,2

WERYFIKACJA EFEKTÓW UCZENIA SIĘ

WIEDZA

 Egzamin pisemny - kolokwium zaliczeniowe – pytania weryfikujące wiedzę teoretyczną

UMIEJĘTNOŚCI

 Egzamin pisemny - kolokwium zaliczeniowe – pytania problemowe dotyczące umiejętności wykorzystania wiedzy w praktyce edukacyjnej,

KOMPETENCJE SPOŁECZNE

 aktywność, obecność, dyskusja dydaktyczna, informacja zwrotna, kwerenda wybranych treści dotyczących konkretnych zagadnień z zakresu tematycznego przedmiotu zaangażowanie edukacyjne, obserwacja pracy studenta

WYKŁADY

1. Geneza i przedmiot zainteresowań dydaktyki. Główne obszary działalności, funkcje i zadania dydaktyki. Dydaktyka ogólna a dydaktyki szczegółowe. Główne nurty myślenia o edukacji szkolnej i szkole.

2. System dydaktyczny (pojęcie, klasyfikacja systemów dydaktycznych). Charakterystyka i podstawowe założenia systemu herbertowskiego (tradycyjnego). Charakterystyka i podstawowe założenia dydaktyki deweyowskiej (system nowego wychowania). Charakterystyka i podstawowe założenia współczesnego systemu wychowania.

3. Szkoła jako środowisko uczenia się i wyrównywania szans edukacyjnych oraz instytucja wspomagająca rozwój jednostki i społeczeństwa. Ukryty program szkoły.

4. Współczesne koncepcje nauczania. Cele wychowania a cele kształcenia. Cele kształcenia ogólnego i zawodowego.

5. Programy i treści kształcenia. Pedagogiczne teorie doboru treści kształcenia: klasyfikacja i charakterystyka.

6. Charakterystyka, formy organizacyjne oraz funkcje procesu nauczanie-uczenie się. Cechy nowoczesnego modelu nauczanie-uczenie się. Ogniwa procesu nauczanie-uczenie się w podającym oraz poszukującym toku pracy dydaktycznej.

7. Pojęcie oraz geneza zasad nauczania. Charakterystyka podstawowych zasad nauczania.

8. Metody nauczania: pojęcie, rys historyczny, klasyfikacja. Aktywne metody nauczania.

9. Pojęcie, funkcje oraz podział środków dydaktycznych. Nowoczesne multimedialne środki dydaktyczne oraz ich wykorzystanie w procesach edukacyjnych. Granice dydaktycznej użyteczności środków informatycznych w procesie kształcenia.

10. Język jako narzędzie pracy nauczyciela. Porozumiewanie się w celach dydaktycznych – sztuka wykładania, sztuka zadawania pytań, sposoby zwiększania aktywności komunikacyjnej uczniów.

 Wykłady: wykład konwencjonalny (informacyjny), analityczny, problemowy, dialogowy, wykład konwersatoryjny, wykład syntetyczny – w oparciu o ustrukturalizowany przekaz treści (z wykorzystaniem w zależności od potrzeby ilustracji graficznych i fotograficznych omawianego problemu oraz w oparciu o przykłady praktyczne), dyskusja dydaktyczna, debata