Psychologia rozwoju człowieka 0101-PED-I-2031N
Wykład (W) Semestr letni 2025/2026

WIEDZA („Student zna i rozumie...”):

- przedmiot, cele i zadania psychologii rozwojowej, jej związek z procesami wychowywania i kształcenia, podstawowe teorie psychoanalityczne i poznawcze dotyczące rozwoju człowieka (PED1_W03);

- najważniejsze aspekty psychologii rozwojowej człowieka, specyfiki zmian psychofizycznych zachodzących na poszczególnych etapach życia, czynniki biologiczne, psychiczne i społeczne wspomagające i zakłócające ten proces (PED1_W04,);

- poszczególne etapy rozwoju człowieka, wraz z towarzyszącymi im zagrożeniami i czynnikami ryzyka, wiedzę na temat kryzysów rozwojowych, oraz ich specyfiki przebiegu na poszczególnych etapach rozwoju, wiedzę na temat wczesnodziecięcych zaburzeń rozwoju (PED1_W04);

- mechanizmy neurologiczne, psychologiczne i społeczne leżące u podstaw indywidualnych różnic rozwojowych, specyfikę rozwojową dzieci z dysfunkcjami i zaburzeniami i rozumie konieczność indywidualizacji oddziaływań wychowawczych (PED1_W04);

- mechanizmy funkcjonowania dziecka na poszczególnych etapach rozwoju, (PED1_W06);

- konieczność dostosowania komunikacji i oddziaływań wychowawczych do wieku rozwojowego, PED1_W06;

- wpływ środowiska rodzinnego, rówieśniczego oraz szkolnego na prawidłowość procesów rozwojowych i socjalizacyjnych, PED1_W06;

- związek uwarunkowań biologicznych jak i środowiskowych dziecka z powstawaniem ewentualnych zaburzeń i dysfunkcji

(PED1_W06);

- problematykę relacji interpersonalnych w rodzinie, mechanizmów przywiązania i kształtowania się więzi, typologię postaw rodzicielskich i rozumie ich wpływ na rozwój i socjalizację dziecka (PED1_W08).

UMIEJĘTNOŚCI („Student potrafi…”):

- powiązać ogólną wiedzę z zakresu determinantów rozwoju psychofizycznego z wiedzą dotyczącą procesu edukacyjnego i szeroko rozumianych oddziaływań socjalizacyjno-wychowawczych, posługiwać się podstawowymi ujęciami teoretycznymi w celu analizowania, interpretowania i projektowania strategii oddziaływań wychowawczych (PED1_U01);

- dostrzegać i prawidłowo interpretować zjawiska społeczne mające znaczący wpływ na przebieg rozwoju indywidualnego oraz procesu socjalizacji dziecka (PED1_U01);

- wykorzystywać wiedzę teoretyczną z zakresu psychologii rozwojowej do analizowania problemów edukacyjnych, wychowawczych i społecznych (PED1_U02 PED1_U03);

- powiązać nabytą wiedzę z zakresu psychologii rozwojowej i wychowawczej z posiadaną wiedzą z zakresu pedagogiki w celu diagnozowania, prognozowania oraz podejmowania działań profilaktycznych, opiekuńczych i terapeutycznych (PED1_U03).

- dostrzec znaczenie czynników i determinant rozwoju psychospołecznego i wykorzystać posiadaną wiedzę w planowaniu strategii wolnych od błędów wychowawczych (PED1_U03);

- aktywnie poszukiwać nowych informacji o uwarunkowaniach i przebiegu procesu rozwoju człowieka, rewidować i korygować swoje poglądy w kontekście postępującego rozwoju nauk społecznych (PED1_U17);

KOMPETENCJE SPOŁECZNE („Student jest gotów do…”):

- regularnej analizy poziomu swojej wiedzy i umiejętności, dokonywania bieżącej oceny własnych kompetencji i doskonalenia umiejętności w trakcie realizowania działań zawodowych, ciągłego dokształcania się zawodowego i rozwoju osobistego (PED1_K01);

- świadomego i aktywnego poszanowania praw człowieka i indywidualności jednostki w procesie diagnostycznym oraz podczas powadzenia różnego rodzaju badań naukowych w kontekście rozwoju człowieka (PED1_K02).

- dostrzegania i prawidłowego interpretowania zjawisk społecznych mających znaczący wpływ na przebieg rozwoju indywidualnego oraz procesu socjalizacji dziecka (PED1_K05);

Efekty w zakresie WIEDZY weryfikuje się poprzez:

- egzamin pisemny (forma egzaminu do wyboru dla studentów- test 30 pytań lub 3 pytania otwarte; w szczególnych przypadkach możliwy egzamin ustny) (PED1_W03, PED1_W04, PED1_W06,PED1_W08 )

UMIEJĘTNOŚCI weryfikowane są poprzez

- egzamin pisemny, (PED1_U01,PED1_U03, PED1_U17)

KOMPETENCJE SPOŁECZNE weryfikowane są poprzez:

- ocena pracy studenta w trakcie zajęć, obserwacja aktywności podczas dyskusji i próbach wspólnego rozwiązywaniu problemów związanych z tematyką zajęć, zaangażowanie podczas zajęć (1 plus za aktywność – ocena dostateczna, 2 plusy – ocena dobra, 3 plusy- bardzo dobra), (PED_K01, (PED1_K02, PED1_K05 )

Ocena końcowa przedmiotu jest średnią ważoną według następujących zasad:

Okp = Owx0,8+Okx0,2

Okp = końcowa ocena przedmiotu,

Ow = ocena zaliczenia pisemnego – 0,8 wagi

Ks = obecność, zaangażowanie, aktywność na zajęciach, udział w dyskusjach 0,2 wagi

Ocena ustalana jest na podstawie następującej skali:

Poniżej 55.00 % - ocena 2

55.00 % i więcej - ocena 3

60.00 % i więcej - ocena 3,5

70.00 % i więcej - ocena 4

80.00 % i więcej - ocena 4,5

90.00 % i więcej - ocena 5

Zastąpiono następujące efekty:

PED1_W01, PED1_W04,PED1_W06 - zmienione na: PED1_W03, PED1_W04, PED1_W06, PED1_W08,

PED1_U01, PED1_U02, PED1_U03, PED1_U04 – zmienione na: PED1_U01, PED1_U02, PED1_U03, PED1_U17

PED1_K01, PED1_UK02 – zmienione na :PED1_K01, PED1_K02, PED1_K05;

KRYTERIA OCENIANIA:

Ocena niedostateczna (2,0) student:

- nie posiada podstawowej wiedzy pozwalającej na rozumienie podstawowych pojęć, koncepcji i mechanizmów psychologicznego funkcjonowania człowieka w aspekcie rozwojowym,

- nie zna teorii wieloaspektowego rozwoju człowieka w cyklu życia z uwzględnieniem wagi indywidualnych trajektorii rozwojowych,

- nie zna i nie rozumie problematyki rozwoju człowieka w aspekcie fizycznym, poznawczym, emocjonalnym, społecznym i moralnym,

- nie rozumie determinant i czynników ryzyka zaburzeń rozwoju, w aspekcie genetycznym oraz środowiskowym.

- nie potrafi posługiwać się podstawowymi ujęciami teoretycznymi z zakresu psychologii rozwojowej człowieka w celu prognozowania przebiegu trajektorii rozwojowych podopiecznego/ucznia oraz w projektowaniu oddziaływań opiekuńczo-wychowawczych;

- nie umie samodzielnie zdobywać i analizować wiedzy na temat podstawowych mechanizmów regulujących przebieg rozwoju człowieka;

- nie potrafi krytycznie wypowiadać się w mowie i piśmie na temat wybranych zagadnień i problemów psychologii rozwojowej,

- nie jest gotów do systematycznej analizy poziomu swojej wiedzy i umiejętności,

- nie ma przekonania o konieczności świadomego i aktywnego poszanowania praw człowieka i indywidualności jednostki w procesie diagnostycznym oraz podczas powadzenia różnego rodzaju badań naukowych w kontekście rozwoju człowieka;

Ocena dostateczna (3,0-3,5) student:

- posiada podstawową wiedzę pozwalającą na rozumienie podstawowych pojęć, koncepcji i mechanizmów psychologicznego funkcjonowania człowieka w aspekcie rozwojowym,

- zna w stopniu podstawowym teorie wieloaspektowego rozwoju człowieka w cyklu życia z uwzględnieniem wagi indywidualnych trajektorii rozwojowych,

- zna i rozumie w stopniu podstawowym problematykę rozwoju człowieka w aspekcie fizycznym, poznawczym, emocjonalnym, społecznym i moralnym,

- rozumie podstawowe determinanty i czynniki ryzyka zaburzeń rozwoju, w aspekcie genetycznym oraz środowiskowym.

-potrafi posługiwać się podstawowymi ujęciami teoretycznymi z zakresu psychologii rozwojowej człowieka w celu prognozowania przebiegu trajektorii rozwojowych podopiecznego/ucznia oraz w projektowaniu oddziaływań opiekuńczo-wychowawczych;

- potrafi samodzielnie zdobywać i analizować wiedzę na temat podstawowych mechanizmów regulujących przebieg rozwoju człowieka;

- potrafi wypowiadać się w mowie i piśmie na temat wybranych zagadnień i problemów psychologii rozwojowej,

- jest gotów do systematycznej analizy poziomu swojej wiedzy i umiejętności,

- ma przekonanie o konieczności świadomego i aktywnego poszanowania praw człowieka i indywidualności jednostki w procesie diagnostycznym oraz podczas powadzenia różnego rodzaju badań naukowych w kontekście rozwoju człowieka;

Ocena dobra (4,0-4,5) student:

- posiada wiedzę pozwalającą na rozumienie podstawowych pojęć, koncepcji i mechanizmów psychologicznego funkcjonowania człowieka w aspekcie rozwojowym,

- zna teorie wieloaspektowego rozwoju człowieka w cyklu życia z uwzględnieniem wagi indywidualnych trajektorii rozwojowych,

- zna i rozumie problematykę rozwoju człowieka w aspekcie fizycznym, poznawczym, emocjonalnym, społecznym i moralnym,

-rozumie determinanty i czynniki ryzyka zaburzeń rozwoju, w aspekcie genetycznym oraz środowiskowym.

-potrafi posługiwać się ujęciami teoretycznymi z zakresu psychologii rozwojowej człowieka w celu prognozowania przebiegu trajektorii rozwojowych podopiecznego/ucznia oraz w projektowaniu oddziaływań opiekuńczo-wychowawczych;

- potrafi samodzielnie zdobywać i analizować wiedzę na temat podstawowych mechanizmów regulujących przebieg rozwoju człowieka, korzystając z różnych źródeł;

- potrafi krytycznie wypowiadać się w mowie i piśmie na temat wybranych zagadnień i problemów psychologii rozwojowej, posługując się adekwatną terminologią,

- jest gotów do systematycznej analizy poziomu swojej wiedzy i umiejętności, oraz ich systematycznego, samodzielnego rozwijania;

- ma przekonanie o konieczności świadomego i aktywnego poszanowania praw człowieka i indywidualności jednostki w procesie diagnostycznym oraz podczas powadzenia różnego rodzaju badań naukowych w kontekście rozwoju człowieka;

Ocena bardzo dobra (5,0) student:

- posiada szeroką, ugruntowaną wiedzę pozwalającą na rozumienie podstawowych pojęć, koncepcji i mechanizmów psychologicznego funkcjonowania człowieka w aspekcie rozwojowym,

- w stopniu bardzo dobrym zna teorie wieloaspektowego rozwoju człowieka w cyklu życia z uwzględnieniem wagi indywidualnych trajektorii rozwojowych,

- w stopniu bardzo dobrym zna i rozumie problematykę rozwoju człowieka w aspekcie fizycznym, poznawczym, emocjonalnym, społecznym i moralnym,

- posiada szeroką i ugruntowaną wiedzę z zakresu determinant i czynników ryzyka zaburzeń rozwoju, w aspekcie genetycznym oraz środowiskowym.

- bardzo dobrze potrafi posługiwać się ujęciami teoretycznymi z zakresu psychologii rozwojowej człowieka w celu prognozowania przebiegu trajektorii rozwojowych podopiecznego/ucznia oraz w projektowaniu oddziaływań opiekuńczo-wychowawczych;

- potrafi samodzielnie zdobywać i analizować wiedzę na temat podstawowych mechanizmów regulujących przebieg rozwoju człowieka, korzystając z różnych źródeł;

- potrafi krytycznie wypowiadać się w mowie i piśmie na temat wybranych zagadnień i problemów psychologii rozwojowej, posługując się adekwatną terminologią,

- jest gotów do systematycznej analizy poziomu swojej wiedzy i umiejętności, oraz ich systematycznego, samodzielnego rozwijania;

- ma przekonanie o konieczności świadomego i aktywnego poszanowania praw człowieka i indywidualności jednostki w procesie diagnostycznym oraz podczas powadzenia różnego rodzaju badań naukowych w kontekście rozwoju człowieka;

1 Psychologia rozwojowa i psychologia - przedmiot cele i zadania. Genetyczne, neurofizjologiczne i społeczne podłoże procesu rozwoju i socjalizacji. Rodzaje zmian rozwojowych i metody ich badania. Etyczne aspekty badań rozwoju. Badania nad dzieciństwem - zmiana paradygmatu w psychologii rozwojowej.

2 Rozwój mózgu na przestrzeni życia jednostki. Czynniki wspomagające i hamujące rozwój. Okresy krytyczne w rozwoju mózgu. Dostosowywanie wymagań i oddziaływań do wieku rozwojowego dziecka.

3 Zaburzenia rozwoju i ich przyczyny. Choroby genetyczne i teratogenny. Zapobieganie i niwelowanie skutków zaburzeń rozwoju. Wyrównywanie szans rozwojowych i edukacyjnych dzieci niepełnosprawnych fizycznie i umysłowo oraz pochodzących ze środowisk o wysokim stopniu ryzyka powstawania zaburzeń.

4 Rozwój dziecka w okresie prenatalnym. Narodziny dziecka.

5 Zaburzenia rozwoju w okresie wczesnodziecięcym. Integracja sensoryczna i jej wpływ na prawidłowy rozwój dziecka.

6 Psychodynamiczne koncepcje rozwoju człowieka. J. Piaget - koncepcja rozwoju poznawczego i moralnego człowieka.

7 Fazy rozwoju psychospołecznego wg E. Eriksona. Społeczno-poznawcza teoria rozwoju L. Wygotskiego.

8 Rozwój emocjonalny, poznawczy i społeczny w okresie niemowlęcym i przedszkolnym

9 Rozwój dziecka w okresie szkolnym. Okres dorastania, kryzys tożsamości - przechodzenie z dzieciństwa do dorosłości.

10 Transkrypcja świata realnego na język symboli - rozwój mowy. Biologiczne przystosowanie człowieka do języka. Społeczeństwo i komunikacja.

11 Rozwój człowieka w okresie wczesnej i średniej dorosłości.

12 Kryzys wieku średniego. Rozwój człowieka w okresie późnej dorosłości i starości.

13 Rodzinne determinanty rozwoju i wychowania człowieka. Postawy rodzicielskie. Szkoła jako środowisko wychowawcze stymulujące i ograniczające rozwój dziecka.

- oparte na słowie: wykład konwencjonalny (informacyjny), analityczny, problemowy, dialogowy, wykład konwersatoryjny, dyskusja dydaktyczna, dyskusja seminaryjna, dyskusja oxfordzka, metoda samodzielnego dochodzenia do wiedzy, studium przypadku;

- z wykorzystaniem komputera: prezentacja multimedialna, film dydaktyczny, skrypty PDF

- oparte na praktycznej działalności: testy preferencji, artykuły i filmy do samodzielnej analizy, karty diagnostyczne; praca z tekstem