Psychologia ogólna 0101-PED-I-1031S
Wykład (W) Semestr zimowy 2025/2026

WIEDZA („Student zna i rozumie...”):

- miejsce psychologii w systemie nauk humanistycznych, w szczególności w obszarze nauk o wychowaniu, cele, zadania oraz metody badań, podstawowe działy psychologii jako nauki, PED1_W01;

- najważniejsze tradycyjne i współczesne nurty i systemy psychologiczne, rozumie ich historyczne i kulturowe uwarunkowania, PED1_W04;

-jak dokonać własnej oceny użyteczności poznanych teorii w procesie wychowania jednostki - koncepcji człowieka w ujęciu psychodynamicznym, behawioralnym, poznawczym i humanistycznym - dostrzega ich wpływ na kształtowanie współczesnych teorii pedagogicznych, PED1_W04;

- biologiczne uwarunkowania sterujące zachowaniem człowieka - funkcji układu nerwowego, w szczególności budowy, rozwoju i funkcjonowania mózgu, PED1_W06;

- problematykę dotyczącą procesów poznawczych oraz przetwarzania informacji - spostrzegania, uwagi, pamięci i uczenia się, warunkowania, myślenia, wyobraźni oraz twórczości, mechanizmów funkcjonowania osób z dysfunkcjami w zakresie przetwarzania informacji (dysleksja, niepełnosprawność intelektualna), PED1_W06;

- konieczność indywidualizacji i dopasowywania metod nauczania, wiedzę z zakresu psychologii emocji i motywacji oraz rozumie najważniejsze pojęcia, PED1_W06;

-definicje i klasyfikacje związane z powyższą problematyką, wiedzę na temat przebiegu procesów emocjonalnych i motywacyjnych oraz czynników warunkujących ich przebieg, wiedzę z zakresu teorii inteligencji człowieka, PED1_W06;

-problemy i zagrożenia związane dokonywaniem diagnozy inteligencji i osobowości dla celów szkolnych, jej użyteczność oraz związek z pracą pedagoga, PED1_W06;

-mechanizmy biologiczne i psychologiczne warunkujące indywidualność jednostki oraz wpływ temperamentu na funkcjonowanie jednostki w grupie, podstawową wiedzę z zakresu psychologii różnic indywidualnych, PED1_W06;

-wybrane koncepcje temperamentu i osobowości, problematykę psychologii stresu, jego wpływu na zdrowie i dobrostan psychiczny jednostki (w szczególności w aspekcie procesu uczenia się) oraz profilaktyki antystresowej, zna podstawowe techniki radzenia sobie z reakcją stresową, PED1_W06;

- problemy etyczne i moralne dotyczącą nauk humanistycznych i potrafi zająć własne stanowisko odnośnie dopuszczalnego zakresu prowadzenia eksperymentów, PED1_W6;

UMIEJĘTNOŚCI („Student potrafi…”):

- -wykorzystać podstawową wiedzę z obszaru psychologii ogólnej do analizowania i interpretowania ludzkiego zachowania, zauważa mechanizmy biologiczne i psychologiczne leżące u podstaw ludzkich reakcji, PED1_U01;

- powiązać swoje obserwacje z wiedzą z zakresu oddziaływań wychowawczych i procesu uczenia się, rozpoznać objawy reakcji stresowej u siebie oraz innych, wskazać na rolę procesów psychologicznych w funkcjonowaniu indywidualnym i społecznym jednostki, PED1_U02;

- w oparciu o zaleconą literaturę, samodzielnie analizować i rozwiązywać przedstawione problemy dotyczące zagadnień z zakresu problematyki psychologii ogólnej, PED2_U03;

- krytycznie wypowiadać się w mowie i piśmie na temat wybranych zagadnień psychologicznych, PED1_U04.

KOMPETENCJE SPOŁECZNE („Student jest gotów do…”):

-systematycznej analizy poziomu swojej wiedzy i umiejętności, dokonywania bieżącej oceny własnych kompetencji i doskonalenia umiejętności w trakcie realizowania działań zawodowych, ciągłego dokształcania się zawodowego i rozwoju osobistego, PED1_K01;

-aktywnego poszukiwania nowych informacji o uwarunkowaniach procesów neuropsychologicznych człowieka, oraz do rewizji i korekty swoich poglądów w kontekście postępującego rozwoju nauk społecznych, PED1_K01;

-podjęcia kształcenia interdyscyplinarnego, uzupełniania wiedzy pedagogicznej o wiedzę z zakresu psychologii, socjologii, etyki, ekonomii i in. w celu kompleksowego zrozumienia uwarunkowań funkcjonowania człowieka w dynamicznie zmieniającym się świecie, PED1_K02.

Efekty w zakresie WIEDZY weryfikuje się poprzez:

- egzamin pisemny ( test 30 pytań lub 3 pytania otwarte; w szczególnych przypadkach możliwy egzamin ustny) (PED1_W01, PED1_W04, PED1_W06)

UMIEJĘTNOŚCI weryfikowane są poprzez

- egzamin pisemny, (PED1_U01, PED1_U02, PED1_U03, PED1_U04)

KOMPETENCJE SPOŁECZNE weryfikowane są poprzez:

- ocena pracy studenta w trakcie zajęć, obserwacja aktywności podczas dyskusji i próbach wspólnego rozwiązywaniu problemów związanych z tematyką zajęć, zaangażowanie podczas zajęć (1 plus za aktywność – ocena dostateczna, 2 plusy – ocena dobra, 3 plusy- bardzo dobra), (PED_K01, (PED1_K01, PED1_K02 )

Ocena końcowa przedmiotu jest średnią ważoną według następujących zasad:

Okp = Owx0,8+ kx0,2

Okp = końcowa ocena przedmiotu,

Ow = ocena zaliczenia pisemnego – 0,8 wagi,

Ks = obecność, zaangażowanie, aktywność na zajęciach, udział w dyskusjach 0,2 wagi.

Ocena ustalana jest na podstawie następującej skali:

Poniżej 55.00 % - ocena 2

55.00 % i więcej - ocena 3

60.00 % i więcej - ocena 3,5

70.00 % i więcej - ocena 4

80.00 % i więcej - ocena 4,5

90.00 % i więcej - ocena 5

KRYTERIA OCENIANIA:

Ocena niedostateczna (2,0) student:

- nie posiada podstawowej wiedzy pozwalającej na rozumienie podstawowych pojęć, koncepcji i mechanizmów psychologicznego funkcjonowania człowieka,

- nie posiada podstawowej wiedzy z zakresu najważniejszych koncepcji psychologicznych człowieka, bazowych pojęć i mechanizmów neuropsychologicznych regulujących zachowanie człowieka,

- nie zna i nie rozumie działania podstawowych funkcji psychicznych człowieka – emocji, motywacji, pamięci i uczenia się, temperamentu i osobowości, inteligencji oraz szeroko rozumianych procesów poznawczych

- nie potrafi posługiwać się podstawowymi ujęciami teoretycznymi w celu analizowania

motywów i wzorów ludzkiego zachowania oraz ich prognozowania ;

- nie umie samodzielnie zdobywać i analizować wiedzy na temat podstawowych mechanizmów psychofizjologicznych regulujących ludzkie zachowanie;

- nie potrafi krytycznie wypowiadać się w mowie i piśmie na temat wybranych zagadnień psychologicznych,

- nie jest gotów do systematycznej analizy poziomu swojej wiedzy i umiejętności,

- nie ma przekonania o konieczności świadomego i aktywnego poszanowania praw człowieka i indywidualności jednostki w procesie diagnostycznym oraz podczas powadzenia różnego rodzaju badań naukowych;

Ocena dostateczna (3,0-3,5) student:

- posiada podstawową wiedzę pozwalającej na rozumienie podstawowych pojęć, koncepcji i mechanizmów psychologicznego funkcjonowania człowieka,

- zna i rozumie w stopniu podstawowym najważniejsze koncepcje psychologiczne człowieka, bazowe pojęcia i mechanizmy neuropsychologiczne regulujące zachowanie człowieka,

- zna i rozumie w stopniu podstawowym działanie najważniejszych funkcji psychicznych człowieka – emocji, motywacji, pamięci i uczenia się, temperamentu i osobowości, inteligencji oraz szeroko rozumianych procesów poznawczych

- potrafi posługiwać się w stopniu podstawowym najważniejszymi ujęciami teoretycznymi w celu analizowania motywów i wzorów ludzkiego zachowania oraz ich prognozowania ;

- umie samodzielnie zdobywać i analizować wiedzy na temat podstawowych mechanizmów psychofizjologicznych regulujących ludzkie zachowanie;

- potrafi krytycznie wypowiadać się w mowie i piśmie na temat wybranych zagadnień psychologicznych,

- jest gotów do systematycznej analizy poziomu swojej wiedzy i umiejętności,

- ma przekonanie o konieczności świadomego i aktywnego poszanowania praw człowieka i indywidualności jednostki w procesie diagnostycznym oraz podczas powadzenia różnego rodzaju badań naukowych;

Ocena dobra (4,0-4,5) student:

- posiada wiedzę pozwalającej na rozumienie podstawowych pojęć, koncepcji i mechanizmów psychologicznego funkcjonowania człowieka,

- zna i rozumie najważniejsze koncepcje psychologiczne człowieka, bazowe pojęcia i mechanizmy neuropsychologiczne regulujące zachowanie człowieka,

- zna i rozumie działanie najważniejszych funkcji psychicznych człowieka – emocji, motywacji, pamięci i uczenia się, temperamentu i osobowości, inteligencji oraz szeroko rozumianych procesów poznawczych,

- potrafi posługiwać się ujęciami teoretycznymi w celu analizowania motywów i wzorów ludzkiego zachowania oraz ich prognozowania,

- umie samodzielnie zdobywać i analizować wiedzę na temat podstawowych mechanizmów psychofizjologicznych regulujących ludzkie zachowanie, korzystając z różnych dostępnych źródeł;

- potrafi krytycznie wypowiadać się w mowie i piśmie na temat wybranych zagadnień psychologicznych,

- jest gotów do systematycznej analizy poziomu swojej wiedzy i umiejętności,

- ma przekonanie o konieczności świadomego i aktywnego poszanowania praw człowieka i indywidualności jednostki w procesie diagnostycznym oraz podczas powadzenia różnego rodzaju badań naukowych,

Ocena bardzo dobra (5,0) student:

- posiada ugruntowaną wiedzę pozwalającej na rozumienie podstawowych pojęć, koncepcji i mechanizmów psychologicznego funkcjonowania człowieka,

- zna i rozumie w stopniu bardzo dobrym, najważniejsze koncepcje psychologiczne człowieka, bazowe pojęcia i mechanizmy neuropsychologiczne regulujące zachowanie człowieka,

- posiada szeroką i ugruntowaną wiedzę dotyczącą działanie najważniejszych funkcji psychicznych człowieka – emocji, motywacji, pamięci i uczenia się, temperamentu i osobowości, inteligencji oraz szeroko rozumianych procesów poznawczych,

- bardzo dobrze potrafi posługiwać się ujęciami teoretycznymi w celu analizowania motywów i wzorów ludzkiego zachowania w rozmaitych kontekstach i uwarunkowaniach oraz ich prognozowania ;

- umie samodzielnie zdobywać i analizować wiedzę na temat podstawowych mechanizmów psychofizjologicznych regulujących ludzkie zachowanie, korzystając z różnych dostępnych źródeł;

- potrafi krytycznie wypowiadać się w mowie i piśmie na temat wybranych zagadnień psychologicznych,

- jest gotów do systematycznej, wieloaspektowej analizy poziomu swojej wiedzy i umiejętności, oraz ich systematycznego, samodzielnego rozwijania,

- ma przekonanie o konieczności świadomego i aktywnego poszanowania praw człowieka i indywidualności jednostki w procesie diagnostycznym oraz podczas powadzenia różnego rodzaju badań naukowych;

1. Psychologia jako nauka o człowieku. Geny i środowisko – dwie siły kształtujące rozwój psychofizyczny człowieka. Przedmiot, cele i zadania psychologii. Podstawy funkcjonowania centralnego układu nerwowego człowieka.

2. Budowa i funkcja mózgu. Rola ośrodków korowych i podkorowych w generowaniu i kontroli zachowania oraz przetwarzania informacji. Lateralizacja mózgu i jej konsekwencje. „Mózg przyszłości” – bioniczne kończyny, chipy i wszczepy – między nauką a science fiction.

3. System neuroprzekaźników i ich rola w regulowaniu funkcji układu nerwowego. Dopamina i jej wpływ na procesy uczenia się i poczucie czasu.

4. Procesy poznawcze – spostrzeganie. Elementarne wrażenia zmysłowe i ich odbiór. Transdukcja. Absolutne i różnicowe progi percepcji bodźca. Prawo Webera-Fechnera. Prawo Yerkesa-Dodsona. Efekt Zeigarnik. Złudzenia i iluzje.

5. Stres psychologiczny - mechanizmy, przyczyny, objawy i konsekwencje. Wpływ stresu na uczenie się i zapamiętywanie. Epidemia jako czynnik długotrwałego stresu. Profilaktyka i kontrola stresu

6. Dysonans poznawczy i jego wpływ na spostrzeganie, ocenę sytuacji i podejmowanie decyzji.

7. Psychologiczne koncepcje człowieka - podejście psychodynamiczne, Świadomość i nieświadomość. Mechanizmy obronne ego.

8. Archetypy i symbole w funkcjonowaniu indywidualnym i społecznym jednostki. Transkulturowość wzorców archetypalnych.

9. Procesy poznawcze - inteligencja i style poznawcze. Iloraz inteligencji i sposoby jego wyznaczania. Plusy i minusy testów inteligencji Czynniki wpływające na rozwój inteligencji. Etyczne i polityczne aspekty problematyki inteligencji.

10. Procesy poznawcze – pamięć i uczenie się. Zapamiętywanie i zapominanie jako mechanizmy przystosowawcze i podstawy uczenia się. Proces zapamiętywania - wspomaganie i hamowanie. Krzywe Ebbinghausa. Neurologiczne podłoże pamięci. Techniki mnemotechniczne i ich wykorzystanie.

11. Psychologiczne koncepcje człowieka – podejście behawiorystyczne. Uczenie się jako mechanizm gromadzenia informacji o świecie oraz modyfikacji zachowania. Warunkowanie klasyczne i instrumentalne. Uczenie się jako podstawa procesu wychowania.

12. Różnice indywidualne. Temperament i osobowość oraz leżące u ich podstaw mechanizmy neurofizjologiczne. Czynnikowe teorie temperamentu i osobowości na przykładzie wybranych teorii.

13. Emocje. Klasyfikacja emocji. Fizjologiczne i psychologiczne aspekty emocji. System hipokampa i ciała migdałowatego. Wpływ emocji na funkcjonowanie poznawcze i kontrolę zachowania. Inteligencja emocjonalna.

14. Motywacja i funkcje procesu motywacyjnego. Klasyfikacja i hierarchia potrzeb człowieka wg A. Maslowa. Pętla nagrody i dopamina – fizjologiczne aspekty procesu motywacyjnego. Techniki perswazyjne.

- oparte na słowie: wykład konwencjonalny (informacyjny), analityczny, problemowy, dialogowy, wykład konwersatoryjny, dyskusja dydaktyczna, metoda samodzielnego dochodzenia do wiedzy,

- z wykorzystaniem komputera: prezentacja multimedialna, film dydaktyczny, skrypty PDF ,