Psychologia kliniczna dzieci i młodzieży 0101-PED-JM-3191S
Wykład (W) Semestr zimowy 2025/2026

WIEDZA - student zna i rozumie:

1. Podstawowe pojęcia psychologii klinicznej oraz jej miejsce w systemie nauk humanistycznych, w szczególności w obszarze nauk o wychowaniu:

-cele, zadania oraz metody badań, podstawowe działy psychologii klinicznej dzieci i młodzieży, jako nauki, oraz ich związek i aplikację w dziedzinie szeroko rozumianej pedagogiki przedszkolnej i wczesnoszkolnej;

-definicję psychologii klinicznej, oraz jej związek z obszarami zainteresowań pedagogiki, wskazuje jej cele, zadania oraz metody badań, kryteria klasyfikowania oraz symptomy zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania; (PPiW_W01, PPiW_W03)

2. W stopniu pogłębionym kliniczne podstawy specjalnych potrzeb i trudności w funkcjonowaniu dzieci i uczniów:

- pojęcie "normy", "normalności" i „zaburzenia” w psychologii klinicznej;

-systemy klasyfikacyjne (DSM-V, ICD 11), jednostki kliniczne oraz objawy poszczególnych zaburzeń psychicznych; -specyficzne objawy zaburzeń z poszczególnych grup klinicznych dzieci i młodzieży tj. : zaburzeń nastroju, zaburzeń na tle lękowym, zaburzeń odżywiania, zaburzeń OCD, zaburzeń związanych z niepełnosprawnością intelektualną, spektrum autyzmu, ADHD, specyficznych zaburzeń uczenia się (dysleksja, dyskalkulia etc.) uzależnień od środków psychoaktywnych, zaburzeń zachowania;

-specyfikę rozwojową dziecka spowodowaną przez zaburzenia neurorozwojowe takie jak spektrum autyzmu, ADHD, niepełnosprawność intelektualną, specyficzne zaburzenia uczenia się;

-w stopniu pogłębionym mechanizmy biologiczne, neurologiczne, psychologiczne i społeczne leżące u podstaw powstawania i rozwoju zaburzeń psychicznych, spowodowanej przez nie specyfiki rozwojowej oraz indywidualnych różnic rozwojowych; (PPiW_W01, PPiW_W04)

3. Wpływ zaburzeń psychicznych na dobrostan jednostki i jej funkcjonowanie w otoczeniu społecznym;

- konieczność specjalnego dostosowywania oddziaływań diagnostycznych, edukacyjno-wychowawczych do potrzeb dzieci i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi, specyficznymi problemami w uczeniu się i niepełnosprawnością intelektualną;

- przyczyny zaburzeń psychicznych w kontekście potencjalnego wpływu różnych środowisk wychowawczych na ich powstawanie i dynamikę;

- kluczową rolę nauczyciela w doborze i realizowania odpowiednich strategii warunków nauczania, oraz organizowania sprzyjającego środowiska uczenia się dziecka neuroatypowego, zaburzonego psychiczni i niepełnosprawnego intelektualnie;

- własne zasoby i ograniczenia istotne do pracy z dziećmi ze specjalnymi potrzebami;

-konieczność specjalnego dostosowywania komunikacji do potrzeb dzieci i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi, specyficznymi problemami w uczeniu się i niepełnosprawnością intelektualną; (PPiW_W15, PPiW_W18)

UMIEJĘTNOŚCI - student potrafi:

1.Rozpoznać i nazwać specjalne potrzeby, bariery i trudności dzieci i uczniów w kontekście wpływu zaburzeń psychicznych na funkcjonowanie jednostki:

- rozróżniać podstawowe jednostki kliniczne zaburzeń psychicznych, objawy zaburzeń zachowania dzieci i młodzieży oraz wykorzystać tę wiedzę w procesie przeprowadzania analizy konkretnego przypadku:

-rozpoznać i nazwać specyficzne objawy zaburzeń z poszczególnych grup klinicznych: zaburzeń nastroju, zaburzeń na tle lękowym, zaburzeń zachowania, , zaburzeń odżywiania, OCD, dysforii płciowej, zaburzeń związanych z niepełnosprawnością intelektualną, spektrum autyzmu, ADHD, specyficznych zaburzeń uczenia się (dysleksja, dyskalkulia etc.) uzależnień od środków psychoaktywnych, i in.;

-zastosować tę wiedzę m. in. do analizowania zjawisk społecznych takich jak niepełnosprawność, wykluczenie, niedostosowanie społ. oraz projektowania procesu edukacyjno-terapeutycznego;

-powiązać ogólną wiedzę z zakresu psychologii klinicznej, z wiedzą dotyczącą procesu edukacyjnego i szeroko rozumianych oddziaływań socjalizacyjno-wychowawczych; (PPiW_U01, PPiW_U02, PPiW_U03, PPiW_U04, PPiW_U11)

2. Korzystać z kompetencji i współpracy specjalistów z zakresu innych dziedzin naukowych (logopeda, terapeuta, psycholog, lekarze różnej specjalności) uwzględniać ich diagnozy i opinie dla skutecznego analizowania zdarzeń pedagogicznych oraz realizowania zadań edukacyjnych i opiekuńczo- wychowawczych; (PPiW_U18)

KOMPETENCJE SPOŁECZNE - student jest gotów do:

1. Systematycznej analizy poziomu swoich zasobów, wiedzy i umiejętności:

- dokonywania bieżącej oceny własnych kompetencji i doskonalenia umiejętności w trakcie realizowania działań zawodowych, ciągłego dokształcania się zawodowego i rozwoju osobistego;

-poszanowania znaczenia i aktualizowania wiedzy oraz korzystania z kompetencji i współpracy specjalistów z zakresu innych dziedzin naukowych dla skutecznego realizowania zadań edukacyjnych, opiekuńczo- wychowawczych i resocjalizacyjnych;

- aktywnie poszukiwać nowych informacji o uwarunkowaniach procesów neuropsychologicznych człowieka oraz ich zaburzeń; aktualizować oraz rewidować i korygować swoje poglądy w kontekście postępującego rozwoju nauk społecznych;

- krytycznej oceny nowopoznanych informacji dotyczących szeroko rozumianej pracy pedagoga i dydaktyka;

-realizowania swoich obowiązków zawodowych w sposób odpowiedzialny, z aktywnym uwzględnieniem posiadanej wiedzy dotyczącej natychmiastowych i dalekosiężnych konsekwencji podejmowanych przez siebie działań; (PPiW_K04, PPiW_K09)

3. Etycznego pełnienia obowiązków zawodowych:

- kierowania się etyką i poszanowaniem dla praw człowieka i dziecka w swojej działalności dydaktycznej, diagnostycznej, terapeutycznej oraz wychowawczej;

- poszanowania praw rodziców i opiekunów i aktywnej współpracy z nimi na rzecz dobra dziecka oraz włączania ich do zespołów przygotowujących indywidualny plan pracy z dzieckiem; (PPiW_K01, PPiW_K03)

Efekty w zakresie WIEDZY weryfikuje się poprzez:

- egzamin pisemny (forma egzaminu do wyboru dla studentów- test 30 pytań lub 3 pytania otwarte; w szczególnych przypadkach możliwy egzamin ustny) ; (PPiW_W01, PPiW_W03, , PPiW_W04, PPiW_W15, PPiW_W18)

UMIEJĘTNOŚCI weryfikowane są poprzez

- egzamin pisemny jw. (PPiW_U01, PPiW_U02, PPiW_U03, PPiW_U04, PPiW_U11, PPiW_U18)

KOMPETENCJE SPOŁECZNE weryfikowane są poprzez:

- ocena pracy studenta w trakcie zajęć, obserwacja aktywności podczas dyskusji i próbach wspólnego rozwiązywaniu problemów związanych z tematyką zajęć, zaangażowanie podczas zajęć (1 plus za aktywność – ocena dostateczna, 2 plusy – ocena dobra, 3 plusy- bardzo dobra), (PPiW_K01, PPiW_K03, PPiW_K04, PPiW_K09)

Ocena końcowa przedmiotu jest średnią ważoną według następujących zasad:

Okp = Owx0,8+Okx0,2

Okp = końcowa ocena przedmiotu,

Ow = ocena zaliczenia pisemnego – 0,8 wagi

Ks = obecność, zaangażowanie, aktywność na zajęciach, udział w dyskusjach 0,2 wagi

Ocena ustalana jest na podstawie następującej skali:

Poniżej 55.00 % - ocena 2

55.00 % i więcej - ocena 3

60.00 % i więcej - ocena 3,5

70.00 % i więcej - ocena 4

80.00 % i więcej - ocena 4,5

90.00 % i więcej - ocena 5

Ocena niedostateczna (2,0) student:

- nie zna podstawowych pojęć i klasyfikacji, objawów, jak również charakterystyki i terapii wybranych zaburzeń psychicznych,

- nie zna i nie rozumie wpływu zaburzeń psychicznych na dobrostan jednostki i jej funkcjonowanie w otoczeniu społecznym oraz podstawowe formy leczenia farmakologicznego i terapeutycznego różnych zaburzeń psychicznych,

- nie zna i nie rozumie mechanizmów anatomiczno-fizjologicznych i rozwojowych leżących u podstaw zaburzeń psychicznych,

- nie rozumie konieczności specjalnego dostosowywania oddziaływań edukacyjno-wychowawczych do potrzeb dzieci i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi, specyficznymi problemami w uczeniu się i niepełnosprawnością intelektualną,

- nie potrafi posługiwać się podstawowymi ujęciami teoretycznymi oraz terminologią z zakresu psychologii klinicznej

- nie potrafi przeprowadzić analizy mechanizmu powstawania nawyku i uzależnienia oraz sporządzić indywidualnego programu korekty nawyku,

- nie potrafi w oparciu o określoną diagnozę psychologiczną, samodzielnie dokonać analizy przypadku oraz zaproponować strategii działań pedagogicznych, w tym działań profilaktycznych w zakresie rozwiązywania konkretnych problemów edukacyjnych i wychowawczych,

-nie potrafi w wypowiedziach ustnych i pisemnych, w sposób precyzyjny i spójny skonstruować wypowiedzi z zakresu problematyki psychologii klinicznej,

- nie jest gotów do systematycznej analizy poziomu swojej wiedzy i umiejętności,

- nie jest gotów do samodzielnego poszukiwania wiedzy oraz poszerzenie własnych horyzontów odnośnie samodzielnego myślenia oraz niestereotypowej analizy przypadku,

Ocena dostateczna (3,0-3,5) student:

- zna podstawowe pojęcia i klasyfikacje zaburzeń, objawy, jak również charakterystykę i metody terapii wybranych zaburzeń psychicznych,

- zna i rozumie w podstawowym zakresie wpływ zaburzeń psychicznych na dobrostan jednostki i jej funkcjonowanie w otoczeniu społecznym, oraz podstawowe formy leczenia farmakologicznego i terapeutycznego różnych zaburzeń psychicznych,

- zna i rozumie w zakresie podstawowym mechanizmy anatomiczno-fizjologicznych i rozwojowych leżących u podstaw zaburzeń psychicznych,

- rozumie konieczność specjalnego dostosowywania oddziaływań edukacyjno-wychowawczych do potrzeb dzieci i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi, specyficznymi problemami w uczeniu się i niepełnosprawnością intelektualną,

- potrafi posługiwać się podstawowymi ujęciami teoretycznymi oraz terminologią z zakresu psychologii klinicznej,

- potrafi przeprowadzić podstawową analizę mechanizmu powstawania nawyku i uzależnienia oraz sporządzić indywidualny programu korekty nawyku,

- potrafi w oparciu o określoną diagnozę psychologiczną, samodzielnie dokonać w zakresie podstawowym, analizy przypadku oraz zaproponować strategii działań pedagogicznych, w tym działań profilaktycznych w zakresie rozwiązywania konkretnych problemów edukacyjnych i wychowawczych,

-potrafi w wypowiedziach ustnych i pisemnych, w sposób precyzyjny i spójny skonstruować wypowiedzi z zakresu podstawowej problematyki psychologii klinicznej,

- jest gotów do systematycznej, analizy poziomu swojej wiedzy i umiejętności,

- jest gotów do samodzielnego poszukiwania wiedzy oraz poszerzenie własnych horyzontów odnośnie samodzielnego myślenia oraz niestereotypowej analizy przypadku,

Ocena dobra (4,0-4,5) student:

- zna pojęcia i klasyfikacje zaburzeń, objawy, jak również charakterystykę i metody terapii wybranych zaburzeń psychicznych,

- zna i rozumie wpływ zaburzeń psychicznych na dobrostan jednostki i jej funkcjonowanie w otoczeniu społecznym, oraz formy leczenia farmakologicznego i terapeutycznego różnych zaburzeń psychicznych,

- zna i rozumie w mechanizmy anatomiczno-fizjologicznych i rozwojowych leżących u podstaw zaburzeń psychicznych,

- rozumie i potrafi uzasadnić konieczność specjalnego dostosowywania oddziaływań edukacyjno-wychowawczych do potrzeb dzieci i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi, specyficznymi problemami w uczeniu się i niepełnosprawnością intelektualną

- potrafi posługiwać się ujęciami teoretycznymi oraz terminologią z zakresu psychologii klinicznej,

- potrafi przeprowadzić podstawową analizę mechanizmu powstawania nawyku i uzależnienia oraz sporządzić indywidualny programu korekty nawyku,

- potrafi w oparciu o określoną diagnozę psychologiczną, samodzielnie przeprowadzić analizę przypadku oraz zaproponować strategię działań pedagogicznych, w tym działań profilaktycznych w zakresie rozwiązywania konkretnych problemów edukacyjnych i wychowawczych,

-potrafi w wypowiedziach ustnych i pisemnych, w sposób precyzyjny i spójny skonstruować wypowiedzi z zakresu problematyki psychologii klinicznej,

- jest gotów do systematycznej, pogłębionej analizy poziomu swojej wiedzy i umiejętności,

- jest gotów do samodzielnego poszukiwania wiedzy oraz poszerzenie własnych horyzontów odnośnie samodzielnego myślenia oraz niestereotypowej analizy przypadku, korzystając z różnych źródeł i form pozyskiwania wiedzy,

Ocena bardzo dobra (5,0) student:

- zna w stopniu bardzo dobrym pojęcia i klasyfikacje zaburzeń, objawy, jak również charakterystykę i metody terapii wybranych zaburzeń psychicznych,

- w sposób ugruntowany zna i rozumie wpływ zaburzeń psychicznych na dobrostan jednostki i jej funkcjonowanie w otoczeniu społecznym, oraz formy leczenia farmakologicznego i terapeutycznego różnych zaburzeń psychicznych,

- w stopniu bardzo dobrym rozumie w mechanizmy anatomiczno-fizjologicznych i rozwojowych leżących u podstaw zaburzeń psychicznych,

- posiada szeroką wiedzę na temat konieczność specjalnego dostosowywania oddziaływań edukacyjno-wychowawczych do potrzeb dzieci i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi, specyficznymi problemami w uczeniu się i niepełnosprawnością intelektualną,

- potrafi sprawnie posługiwać się ujęciami teoretycznymi oraz specjalistyczną terminologią z zakresu psychologii klinicznej,

- potrafi przeprowadzić analizę mechanizmu powstawania nawyku i uzależnienia oraz sporządzić indywidualny wieloaspektowy program korekty nawyku,

- potrafi w oparciu o określoną diagnozę psychologiczną, samodzielnie wykonać wieloaspektową analizę przypadku oraz zaproponować strategię działań pedagogicznych, w tym działań profilaktycznych w zakresie rozwiązywania konkretnych problemów edukacyjnych i wychowawczych,

-potrafi w wypowiedziach ustnych i pisemnych, w sposób precyzyjny i spójny skonstruować wypowiedzi z zakresu problematyki psychologii klinicznej,

- jest gotów do systematycznej, wieloaspektowej i pogłębionej analizy poziomu swojej wiedzy i umiejętności,

- jest gotów do samodzielnego poszukiwania wiedzy oraz poszerzenie własnych horyzontów odnośnie samodzielnego myślenia oraz niestereotypowej analizy przypadku, korzystając z różnych źródeł i form pozyskiwania wiedz

1. Przedmiot i zadania psychologii klinicznej. Diagnoza i metody badań stosowane w psychologii klinicznej. Klasyfikacje zaburzeń: DSMV, ICD 11, DC:0-5. Epidemiologia zaburzeń psychicznych dzieci i młodzieży – dynamika wzrostu częstości występowania.

2. Genetyczne i środowiskowe uwarunkowania zaburzeń psychicznych. Fizjologia zaburzenia psychicznego – rola neuroprzekaźników w powstawaniu dysfunkcji. Podstawowe symptomy zaburzeń psychicznych.

3. Zaburzenia neurorozwojowe - zaburzenia ze spektrum autyzmu.

4. Zaburzenia neurorozwojowe - ADHD.

5. Zaburzenia neurorozwojowe - niepełnosprawność intelektualna.

6. Zaburzenia neurorozwojowe - specyficzne zaburzenia uczenia się.

7. Zaburzenia zachowania oraz ich rola sygnalizacyjna w przewidywaniu potencjalnych zaburzeń osobowości w wieku dorosłym, zaburzenia empatii.

8. Zaburzenia lękowe, ich przejawy i wpływ na funkcjonowanie w życiu codziennym. Zaburzenia związane z czynnikiem stresowym - PTSD.

9. Zaburzenia depresyjne - jeden z najpoważniejszych problemów współczesnego świata.

10. Uzależnienie od substancji i czynności. Mechanizm powstawania uzależnienia. Etapy pracy z nałogiem.

11. Dysforia płciowa. Problemy transpłciowości oraz zmiany płci.

12. Zaburzenia odżywiania się. Anoreksja, bulimia - biologiczne, psychiczne i społeczne komponenty powstawania .

13. Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne. Inne zaburzenia psychiczne (schizofrenia, zaburzenia snu). Farmakologiczne i psychologiczne metody terapii zaburzeń psychicznych dzieci i młodzieży..

WYKŁAD:

-oparte na słowie: wykład konwencjonalny (informacyjny), analityczny, problemowy, dialogowy, wykład konwersatoryjny, dyskusja dydaktyczna, dyskusja seminaryjna, dyskusja oxfordzka, metoda samodzielnego dochodzenia do wiedzy, studium przypadku,

- z wykorzystaniem komputera: prezentacja multimedialna, film dydaktyczny, skrypty PDF

- oparte na praktycznej działalności: demonstracja, testy preferencji, praca z tekstem - analiza przeczytanej samodzielnie literatury.