Teoretyczne podstawy wychowania 0101-PED-I-1081S
Wykład (W) Semestr zimowy 2024/2025

Podstawowa

1. Górniewicz J., Teoria wychowania – wybrane problemy, Olsztyńska Szkoła Wyższa, Olsztyn 2008

2. Łobocki Mieczysław., Teoria wychowania w zarysie, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2010;

3. Okoń W., Wszystko o wychowaniu, Wydawnictwo Akademickie „Żak”, Warszawa 2009;

Uzupełniająca

1. Cęcelek G., Kompetencje społeczne nauczyciela szkoły uczenia się i wyrównywania szans edukacyjnych, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2020.

2. Jegier Aneta, Kwiatkowski Stefan T., Szurowska Beata, Nauczyciel w obliczu szans i zagrożeń współczesnego świata w perspektywie kształcenia i pracy zawodowej, Difin 2021.

3. Łobocki Mieczysław., Wychowanie moralne w zarysie, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2009;

WIEDZA

(„Student zna i rozumie...”)

1. w zaawansowanym stopniu podstawowe definicje i pojęcia z obszaru teorii wychowania, związki i zależności zachodzące pomiędzy tymi pojęciami; elementy struktury, właściwości i dynamikę procesu wychowania, prawidłowości rządzące procesami wychowania; cele, metody, środki i dziedziny wychowania; PED1_W01

2. aksjologiczne podstawy wychowania; etyczne uwarunkowania procesu wychowania, przejawy i znaczenie podmiotowości w procesie wychowania; dylematy i problemy zachodzące w obszarze procesu wychowania; PED1_W05

3. w zaawansowanym stopniu podstawowe teorie procesu socjalizacji, wychowania, uczenia się i nauczania; genezę oraz ewolucję teorii wychowania jako dyscypliny pedagogicznej; obszar zainteresowań teorii wychowani; podstawowe pojęcia z obszaru teorii wychowania; PED1_W06

4. specyfikę funkcjonowania podstawowych środowisk wychowawczych, ze szczególnym uwzględnieniem rodziny, szkoły oraz grupy rówieśniczej; rolę środków masowej komunikacji w procesie kształtowania osobowości dziecka; PED1_W08

5. rolę i znaczenie nauczyciela, wychowawcy i opiekuna w modelowaniu postaw i zachowań wychowanków i podopiecznych oraz w determinowaniu jakości procesu wychowania, PED1_W09

UMIEJĘTNOŚCI

(„Student potrafi…”)

1. dokonać analizy przemian zachodzących w wychowaniu oraz krytycznie ustosunkować się do zjawisk zachodzących we współczesnych procesach wychowania; PED1_U03

2. diagnozować i interpretować sytuacje zachodzące w podstawowych środowiskach wychowawczych (również w przestrzeni wirtualnej) z uwzględnieniem ich uwarunkowań oraz projektować działania nastawione na rozwiązywanie problemów i trudności wychowawczych wychowanków; PED1_U05

3. samodzielnie i twórczo projektować oraz realizować zajęcia nastawione na kształtowanie wśród wychowanków określonych umiejętności społecznych, dobierać treści i metody procesu wychowania w celu realizacji zaprojektowanej działalności wychowawczej; np. postawy altruizmu, tolerancji, asertywności, efektywnej komunikacji interpersonalnej; a także poziomu samooceny i poczucia własnej wartości; PED1_U06

4. indywidualizować zadania w grupie zróżnicowanej w dostosowaniu do potrzeb i możliwości wychowanków PED1_U17

5. prezentować własne pomysły, wątpliwości i sugestie w kontekście wybranych perspektyw teoretycznych oraz zjawisk i procesów zachodzących w praktycznej działalności o charakterze wychowawczym; wyrażać swoje poglądy na temat możliwości oraz skuteczności działań podejmowanych w podstawowych środowiskach wychowawczych, mających na celu kształtowanie określonych umiejętności i kompetencji u wychowanków; PED1_U14

6. posługiwać się zasadami i normami etycznymi w podejmowanej działalności pedagogicznej, dostrzegać i analizować dylematy etyczne, uwzględniać indywidualność wychowanków oraz stosować zasady podmiotowości; PED1_U19

KOMPETENCJE SPOŁECZNE

(„Student jest gotów do…”)

1. zaangażowania w obiektywną ocenę poziomu swoich kompetencji interpersonalnych oraz kreowanie ścieżki swego dalszego rozwoju w zakresie kształtowania umiejętności wychowawczych; doskonalenia umiejętności konstruktywnego zachowania się w trudnych i konfliktowych sytuacjach, ciągłego dokształcania się zawodowego i rozwoju osobistego, uzupełniania i doskonalenia oraz poszerzania o wymiar interdyscyplinarny nabytej wiedzy i umiejętności, wyznaczania kierunków i własnego rozwoju i kształcenia; PED1_K01

2. ponoszenia odpowiedzialności za przestrzeganie etyki zawodowej w pracy zawodowej wychowawcy oraz do profesjonalnej, obiektywnej refleksji w odniesieniu do własnych kompetencji w tym zakresie; PED1_K02

3. budowania atmosfery zaufania i zaangażowania, przestrzegania zasad podmiotowego traktowania wychowanka w procesach dydaktyczno-wychowawczych oraz poszanowania jego godności i autonomii; PED1_K03

WYKŁAD

Ow = E x 0,8 + P x 0,2 =…

Ow – ocena końcowa wykładu

E – egzamin pisemny: pytania testowe oraz otwarte weryfikujące efekty uczenia się z zakresu wiedzy oraz umiejętności społecznych: waga mająca wpływ na ocenę końcową: 0,8

P – postawa na zajęciach - aktywność, obecność, dyskusja dydaktyczna, informacja zwrotna, kwerenda wybranych treści dotyczących konkretnych zagadnień z zakresu tematycznego przedmiotu zaangażowanie edukacyjne, obserwacja pracy studenta: waga mająca wpływ na ocenę końcową: 0,2

WERYFIKACJA EFEKTÓW UCZENIA SIĘ

WIEDZA

 Egzamin pisemny - kolokwium zaliczeniowe – pytania weryfikujące wiedzę teoretyczną

UMIEJĘTNOŚCI

 Egzamin pisemny - kolokwium zaliczeniowe – pytania problemowe dotyczące umiejętności wykorzystania wiedzy w praktyce edukacyjnej,

KOMPETENCJE SPOŁECZNE

 aktywność, obecność, dyskusja dydaktyczna, informacja zwrotna, kwerenda wybranych treści dotyczących konkretnych zagadnień z zakresu tematycznego przedmiotu zaangażowanie edukacyjne, obserwacja pracy studenta

Ocena ustalana jest na podstawie następującej skali:

Poniżej 55.00 % - ocena 2

55.00 % i więcej - ocena 3

60.00 % i więcej - ocena 3,5

70.00 % i więcej - ocena 4

80.00 % i więcej - ocena 4,5

90.00 % i więcej - ocena 5

WYKŁADY

1. Teoria wychowania jako dyscyplina pedagogiczna. Geneza i ewolucja teorii wychowania

2. Wychowanie w świetle koncepcji psychologicznych i pedagogicznych.

3. Socjalizacja. Wpływy społeczne grupy. Socjalizacja pierwotna i wtórna.

4. Wychowanie. Pojęcia – znaczenie – dylematy. Wychowanie jako oddziaływanie bezpośrednie lub pośrednie.

5. Wychowanie jako interakcja społeczna. Wychowanie jako proces wspomagania rozwoju człowieka.

6. Socjalizacja a wychowanie. Wychowanie a nauczanie. Edukacja a wychowanie i nauczanie. Samowychowanie.

7. Społeczne konteksty w wychowaniu. Rozwój refleksyjności w wychowaniu.

8. Aksjologiczne podstawy wychowania – wartości źródłem wychowania.

9. Struktura procesu wychowania: ideał wychowania, cele, metody i środki wychowania.

10. Dziedziny wychowania (wychowanie moralne, estetyczne, umysłowe, zdrowotne i fizyczne).

11. Idea podmiotowości w refleksji nad wychowaniem.

12. Rola indywidualności dziecka w procesie wychowania i nauczania.

13. Problemy wychowawcze w zmieniającej się rzeczywistości społecznej.

14. Nauczyciel-wychowawca wobec edukacyjnych i wychowawczych wyzwań współczesnej rzeczywistości.

 Wykłady: wykład konwencjonalny (informacyjny), analityczny, problemowy, dialogowy, wykład konwersatoryjny, wykład syntetyczny – w oparciu o ustrukturalizowany przekaz treści (z wykorzystaniem w zależności od potrzeby ilustracji graficznych i fotograficznych omawianego problemu oraz w oparciu o przykłady praktyczne), dyskusja dydaktyczna, debata