Pojęcia i systemy pedagogiczne 0101-PED-JM-1021N
Ćwiczenia praktyczne (ĆW-P) Semestr zimowy 2023/2024

Podstawowa:

1.Kunowski Stefan, Podstawy współczesnej pedagogiki, Warszawa 2004;

2.Kwieciński Zbigniew, Śliwerski Bogusław (red.), Pedagogika, podręcznik akademicki, t. I-II, Warszawa 2003;

3.Nowak Marian, Podstawy pedagogiki otwartej, Lublin 2000;

4.Pawłowski Tadeusz, Tworzenie pojęć i definiowanie w naukach humanistycznych, Warszawa 1979;

5.Pomykało Wojciech (red.), Encyklopedia pedagogiczna, Warszawa 1993;

6.Śliwerski Bogusław (red.), Pedagogika, podstawy nauk o wychowaniu, t. I-III, Gdańsk 2006;

7.Turos Lucjan, Pedagogika ogólna i subdyscypliny, Warszawa 1999;

Uzupełniająca:

1.Howaniec Marcin, Edukacja ekologiczna w szkołach – ścieżka czy przedmiot, Mysłowice 2009;

2.Kotarbiński Tadeusz, Elementy teorii poznania logiki formalnej i metodologii nauk, Warszawa 1986;

3.Kupisiewicz Czesław, Kupisiewicz Małgorzata, Słownik pedagogiczny, Warszawa 2009;

4.Kwiek Maria, Wychowanie do miłości, Wrocław 1994;

5.Szuksta Magdalena, Mendel Maria, Współczesne tendencje w nauczaniu inspirowane metodami M. Montessori, C. Freineta, R. Steinera, Płock 1995;

6.Śliwerski Bogusław, „Pedagogika serca” Marii Łopatkowej, [w:] Bogusław Śliwerski (red.), Edukacja alternatywna. Dylematy teorii i praktyki, Kraków 1992;

7.Wójcik Mirosław, Od pedagogiki do antypedagogiki (granice reform oświatowych), [w:] Antoni Zając (red.), Dylematy przemian oświatowych, T. I, Rzeszów 1997;

8.Wójcik Mirosław, Ontologiczne i aksjologiczne podstawy wychowania duchowego na przykładzie katolickiej etyki wychowawczej (tradycje – potrzeby – możliwości), [w:] Marek Szczepański, Iwona Wagner, Beata Pawlica Beata (red.), System edukacyjny w procesie przemian w latach 1989 – 1996. Wyzwania, konteksty i prognozy socjo - pedagogiczne, Częstochowa 1997;

9.Wójcik Mirosław, Pedagogika rodzinna jako samodzielna subdyscyplina, „Problemy Rodziny” R. 1996, nr 6 (210);

10.Wójcik Mirosław, Znaczenie nauczania społecznego ks. kardynała Augusta Hlonda dla kształtowania sylwetek zawodowych współczesnych pedagogów, [w:] Wacław Królikowski SJ, Gabriela Paprotna (red.), Kardynał August Hlond Prymas Polski na nowo odczytany, Kraków 2017;

UWAGA

W ramach literatury przedmiotowej podstawowej, jak i uzupełniającej wykładowca osobiście wyposaża studentów w teksty, których brak w bazie uczelnianej Biblioteki ANSB; niektóre ze wskazanych pozycji bibliograficznych znajdują się także w bazie internetowej.

WIEDZA

(„Student zna i rozumie...”)

-w zaawansowanym stopniu terminologię z zakresu pedagogiki i jej subdyscyplin; terminologię stosowaną w pedagogice, uporządkowaną wiedzę na temat różnych subdyscyplin pedagogiki, a także wiedzę pojęciową z zakresu głównych systemów pedagogicznych PED1_W02

-w uporządkowanym i zaawansowanym stopniu miejsce pedagogiki w systemie nauk społecznych oraz jej przedmiotową i metodologiczną specyfikę pogłębioną w zakresie pedagogiki specjalnej, resocjalizacyjnej, terapeutycznej, opiekuńczo-wychowawczej, szkolnej, medialnej; kierunki rozwoju pedagogiki jako nauki, najważniejsze tradycyjne i współczesne nurty i systemy pedagogiczne oraz ich historyczne i kulturowe uwarunkowania; zakresy, działy i obszar zainteresowań pedagogiki specjalnej, resocjalizacyjnej, terapeutycznej, opiekuńczo-wychowawczej, szkolnej, medialnej PED1_W03

-usystematyzowaną teorię na temat koncepcji wychowania, edukacji, kształcenia, uczenia się i nauczania, opieki, wsparcia, diagnozy, profilaktyki, terapii, resocjalizacji, a także różnorodne uwarunkowania tych procesów PED1_W06

-zagadnienia obejmujące strukturę, funkcje, podstawy prawne i uwarunkowania organizacyjne systemu edukacji (z uwzględnieniem systemu kształcenia specjalnego) oraz instytucji wychowawczych, opiekuńczych, upowszechniania kultury, medialnych, pomocowych, terapeutycznych, resocjalizacyjnych PED1_W07

UMIEJĘTNOŚCI

(„Student potrafi…”)

-posługiwać się terminologią specjalistyczną z obszaru nauk społecznych i humanistycznych w zakresie pedagogiki, a w szczególności jej subdyscyplin: pedagogiki przedszkolnej i wczesnoszkolnej; ze zrozumieniem stosować pojęcia pedagogiczne oraz wykorzystywać podstawową pedagogiczną wiedzę pojęciową i teoretyczną w celu prezentowania własnego stanowiska odnośnie nauczania i wychowania; formułować oraz projektować analityczne rozwiązania złożonych i nietypowych problemów właściwych dla działalności pedagogicznej oraz analizować zadania w warunkach nie w pełni przewidywalnych poprzez właściwy dobór źródeł, ocenę, krytyczną i syntezę informacji, dobór i stosowanie adekwatnych metod, technik i narzędzi PED1_U01

-wykorzystywać wiedzę teoretyczną z zakresu pedagogiki oraz powiązanych z nią dyscyplin naukowych (psychologii, filozofii, socjologii) w celu trafnej analizy sytuacji i zdarzeń pedagogicznych, a także projektować koncepcyjnie rozwiązania problemów pedagogicznych związanych z poznanymi pojęciami pedagogicznymi oraz ich desygnatami i w tym zakresie tworzyć typowe prace pisemne oraz przygotowywać wystąpienia ustne z wykorzystaniem podstawowych ujęć teoretycznych właściwych dla pedagogiki PED1_U02

-trafnie analizować działania w zakresie własnego rozwoju jako pedagoga oraz samodzielnie planować i realizować własne uczenie się z wykorzystaniem różnych źródeł oraz technologii stanowiących bazę dla poznawanych pojęć, systemów i stanowisk pedagogicznych; samodzielnie analizować, wnioskować oraz prezentować własne pomysły, wątpliwości i sugestie, popierając je argumentacją w kontekście wybranych perspektyw teoretycznych, poglądów różnych autorów na wychowanie PED1_U17

KOMPETENCJE SPOŁECZNE

(„Student jest gotów do…”)

-krytycznej oceny posiadanej wiedzy i odbieranych treści, poziomu umiejętności i kompetencji społecznych, do ciągłego doskonalenia swojego warsztatu pracy oraz samodzielnego wyznaczania kierunków własnego rozwoju PED1_K01

-odpowiedzialnego merytorycznego i metodycznego przygotowywania się do pracy pedagogicznej, przestrzegania zasad etyki zawodowej (z uwzględnieniem etyki pracy w cyberprzestrzeni) i wymagania tego od innych, do podejmowania refleksji na tematy etyczne, rozumienia i przestrzegania etycznego wymiaru badań naukowych, dbałości o dorobek i tradycje zawodu PED1_K02

Zaliczenie wykładu obejmuje:

-obecność na wykładach,

-egzamin ustny.

Zaliczenie ćwiczeń obejmuje:

-aktywna obecność studenta na ćwiczeniach (przygotowanie i udział w dyskusji nad kategoriami pojęciowymi i zjawiskami współczesnej pedagogiki teoretycznej i praktycznej),

-kolokwium w formie testu wiadomości,

-wykonanie autorskiego leksykonu (pracy pisemnej) podstawowych pojęć i systemów pedagogicznych w porządku alfabetycznym i we własnym opracowaniu haseł.

Ocena z ćwiczeń uzyskiwana jest jako średnia ważona trzech składników: aktywności 0,25, kolokwium 0,50, pracy pisemnej 0,25.

Ocena ustalana jest na podstawie następującej skali:

Poniżej 55.00 % - ocena 2

55.00 % i więcej - ocena 3

60.00 % i więcej - ocena 3,5

70.00 % i więcej - ocena 4

80.00 % i więcej - ocena 4,5

90.00 % i więcej - ocena 5

Wykłady:

1.Pedagogika jako nauka – działy pedagogiki, kryteria naukowości, przedmiot i zadania pedagogiki, jej język i podstawowe pojęcia. Dyscyplinarność naukowa pedagogiki w odniesieniu do dziedziny naukowej. Subdyscypliny i dyscypliny pomocnicze pedagogiki w ramach nauk z pedagogiką współpracujących.

2.Geneza i rozwój pedagogiki – wybrane przykłady refleksji psychologicznej, socjologicznej, filozoficznej i teologicznej oraz wybrane stanowiska pedagogiczne. Naturalizm. Egzystencjalizm. Personalizm. Psychologizm. Socjologizm. Empiryzm. Instrumentalizm. Behawioryzm. Filozofia wychowania.

3.Poszerzona refleksja nad grupami pojęć w pedagogice – pojęcia merytoryczne, formalno – logiczne, metodologiczno – metodyczne.

4.Potrzeba definiowania pojęć w pedagogice i jego sposoby.

5.Nowe pojęcia w pedagogice w odniesieniu do nowych wyzwań i nowych zjawisk społeczno – kulturowych we współczesnym świecie.

6.Psychologiczne uwarunkowania procesu dydaktyczno – wychowawczego w reprezentacji pojęć stosowanych w pedagogice.

7.Generowanie nowych pojęć w pedagogice z perspektywy jej relacji z polityką społeczną i pracą socjalną.

8.Wybrane systemy pedagogiczne i związane z nimi pojęcia kluczowe. Pedagogika tradycyjna Jana Fryderyka Herbarta. Nowe wychowanie Johna Deweya. Pedagogika chrześcijańska i personalistyczna. Pedagogika materialistyczna.

9.Płęć kulturowa jako kategoria generująca rozwój współczesnej pedagogiki.

10.Nierówna edukacja a pedagogika w odniesieniu do uprawnionych różnic w aspekcie podmiotowym i społecznym.

11.Duch, dusza jako pojęciowe kategorie ontologiczne wychowania duchowego.

12.Tradycja, modernizm i postmodernizm jako kategorie pojęciowe generujące stanowiska i kierunki rozwoju pedagogiki teoretycznej i praktycznej.

Ćwiczenia:

1. Pedagogika waldorwska.

2. Pedagogika Marii Montessori.

3. Pedagogika Janusz Korczaka.

4. Pedagogika Celestyna Freineta.

5. Pedagogika dyrektywna i niedyrektywna (nieautorytarna). Antypedagogika. Autorytet nauczyciela – wychowawcy.

6. Pedagogika dialogu. Pedagogika serca.

7.Pedagogika emancypacyjna – wychowanie w kategoriach wolności i odpowiedzialności.

8. Pedagogika kultury i personalistyczna.

9. Pedagogika rodziny.

10.Pedagogika mediów.

11.Pedagogika zabawy i twórczości.

12.Pedagogika ekologiczna.

Metody: wykład, dyskusja, praca z książką. Pomoce: tekst źródłowy, film dydaktyczny.